20160830

«Nunca criticariamos o cobro de viaxes e dietas se houbese logros e avances importantes»

O título é un subtítulo que sae hoxe nos papeis. E un indicador de mentalidade de acción política. Naturalmente, na nova de hoxe as palabras son atribuídas e hai cores políticas e actuacións concretas polo medio, nun lugar determinado, mais prefiro deixalo así: coido que é abondo máis explicativo.

Viaxes, dietas... ou calquera outro emolumento outorgado (autooutorgado) ten o placet en función da consecución de cartos para esa facción de sociedade concreta. Non importa a xusticia ou a solidariedade. Non importa a cohesión entre concellos (nin a outro nivel), o que contan son os resultados medibles en cartos sacados do común para o 'noso'. E claro, aí xa se dispón dunha vara de medir elástica: un nivel de consecución a uns pareceralles pouco e a outros moito, porque o que xa está conseguido é a consideración do resultado como moeda e que haxa un grupo beneficiario a quen se perteneza ou non (o resto, non conta). Que logo queda abandoado o que se consegue? Non importa, tentamos conseguir máis, que o que conta é ganar moito.
Non é a primeira vez que oido esa cantinela. A primeira vez que me decatei dela o contador de séculos aínda non dera a volta. Daquela considerei que a mesma idea era un foco de corrupción: se o que se procura é conseguir cartos, e para iso empréganse cartos, por que non mercar directamente as vontades? O rendemento sería maior. Só despois funme dando conta de que iso é só o límite, mais antes de chegar aí prodúcese un cambio na consideración do común e das persoas e grupos: para ter o sentemento de poder comprar unha persoa, antes a persoa convértese en algo máis comprable, deshumanízase. Tamén me decatei de que a gangrena exténdese non só nun sentido. Porque, imos ver, que diferenza hai entre mercar a vontade de alguén para conseguir cartos ou mercar a vontade de alguén para o voto, que supón cartos (si, tamén, xunto co poder) para un grupo? Ou de mercar para conseguir algo para unha parte pequena da sociedade a mercar para conseguir para o propio grupo social, ou para un mesmo?
A primeira vez escoiteino, non o lin na prensa. Agora sae nos papeis e a bo seguro que moita xente dirá (ou dirase) algo así como 'claro, se a inversión sae a conto...'

20160829

ESCUDO DE RIBADEO (III) Francisco José Campos Dorado

Ven de Escudo de Ribadeo (II)
--

A foto 1 é do escudo de armas de Ribadeo da Casa do Concello no Pazo de Ibañez. A foto 2 é do escudo de armas de Ribadeo que estaba no monumento dos bous, hoxe retirado por cuestións lexislativas da Memoria Histórica.

 Estes escudos elípticos, son propios da dignidade eclesiástica dun bispo, dun arcebispo, dun cardeal e mesmo do Papa, pero non de dignidade civil ou militar, como é o escudo do Condado de Ribadeo. ¿Cal de todos eles é máis propio das armas de Ribadeo? Sen lugar a dúbidas o que ten formato cuadrilongo redondeado ou en punta, como o escudo da Virxe do Camín, o máis antigo, ou calquera dos que timbran coa coroa condal. ¿Por qué se lles deu forma elíptica a estes escudos modernos? Sen documentación que acredite de quen deu orden de gravalo así, é un enigma, pero quizais a bordura externa foi copia, feita a imaxe e semellanza do escudo do Pazo do Xulgado (que analizaremos nun próximo artigo) cuxo edificio tamén facía de Casa do Concello cando o alcalde de Ribadeo D. José María Castelao comprou en 1942 a Casa de Casas antigo Pazo de Raimundo Ibañez, para facer nela a Casa do Concello. Como podemos ver, ámbolos dous escudos non están timbrados (non teñen coroas, nin cascos ou celadas) e carecen de adornos exteriores.
 Se nos fixamos na estrela destes escudos, que hoxe presentamos, tanto unha como outra aparentan ser de cinco puntas, pero a da Casa do Concello, abre no xefe e a punta principal está abaixo, inversada respecto da dos Bous (que é perfecta na forma e na posición) e aparecen outras cinco puntas por debaixo dos vanos angulares da principal, cuxo conxunto forma unha estrela de dez puntas, figura bastante insólita en heráldica, pois incluso os cometas se representan con oito puntas e o sol con un círculo rodeado por dezaseis raios uns rectos e outros ondulados.
 As chaves en barra cos paletós das gardas cara abaixo en destra, están ben deseñadas as dúas respecto do “imperativo estético” do que falabamos no primeiro artigo. Podemos ver malos deseños desta forma da chave, nos “escudos de Ribadeo” que están nas bancadas cabeceiras do Cantón dos Morenos, cuxas chaves están en banda, e non en barra, e cos paletós de gardas cara arriba en sinistra. Menos mal que o cemento de que están feitos é de tan mala calidade que pouquiño a pouco, están desaparecendo.
 Outra particularidade, son as ondas do escudo da Casa do Concello, parecen “rampantes” ou levantadas cara o lado destro. Un recurso artístico para facelas paralelas a inclinación da chave, pero unha anomalía heráldica pois carece de rigor. As ondas do escudo dos Bous, son regulares e están ben representadas a nivel, aínda que son cinco ou seis, e deberan ser tres reas soamente, igual que na bandeira de Ribadeo, con un pico encrespado a destra, como se ve no escudo da Virxe do Camín, ou con varios picos como no escudo condal.
 O borde do escudo do Concello, con varias arquivoltas ou molduras parece máis ben o marco dun camafeo, unha excelente xoia para levar o “retrato da amada” ou as pinceladas dun artista, pero nada que ver coa bordura dun escudo de armas. A bordura sinxela do escudo dos Bous está perfecta para o escudo dun bispo. Para rematar, diremos que ningún dos dous é o escudo de armas de Ribadeo, aínda que leven as mesmas figuras ou mobles.
 Volvendo a historia dos escudos eclesiásticos. Afonso VI “O Bravo” (1065-1072) rei de León e máis tarde (1072-1109) rei de Castela, León e Galicia (Rex Gallaeciae) cando encadea o seu irmán García II (rei de Galiza e Portugal) e asasinan tamén o seu irmán, Sancho II “O Forte” (1065-1072) primeiro rei de Castela, polo que o Cid lle toma xuramento en nome dos casteláns, na Xura de Sta. Gadea de Burgos para comprobar que non tivera que ver no asasinato de Sancho, seu gran amigo. Afonso VI, é un dos reis máis importantes da Reconquista que tratou de unificar os reinos cristiáns, impoñendo orden e autoridade, protexeu a cultura e acolleu os monxes de Cluny da orden de San Bieito de Aniano que fixeron triunfar a liturxia romana sobre a mozárabe ou toledana. Desta época data a fórmula do rito cristián de: “católico, apostólico e romano”. No ámbito cultural, Afonso VI (1072-1109) fomentou a seguridade do Camiño de Santiago, e introduxo a reforma cluniacense en Galiza, Castela e León.
 Pois ben. A capela da Virxe do Camín ten indicios destas épocas de reformas, nos seus símbolos gravados. Por un lado o escudo de armas coas ondas e a chave en pau, que en moi alto grado de posibilidades, é o escudo dun prelado ou dignitario eclesiástico ou do superior dun convento. ¿Por qué este aserto? Sabemos que o poder eclesiástico non aceptou o escudo de armas do Concello na fachada da capela da Atalaia no preito de 1722 (Ribadeo Antiguo de Francisco Lanza, páxina 6), ¿por qué, no século XII, había de aceptar poñerlle un escudo de carácter segrar, civil ou militar, á fachada dunha capela afastada case un kilómetro do recinto amurallado do casco de Ribadeo?. Ademais, sabemos, que nos tempos de Alfonso VII (1126-1157), D. Munio Vallibriensi Episcopo (Bispo de Vilamaior de Vallibria o actual Mondoñedo) e o Conde D. Rodrigo Vela Montenegro, fixeron reparto “amigable” de parroquias e terras o 21-Maio-1128: “(Afonso VII) querendo poñer paz entre os bispos da Igrexa Mindoniense e os Condes daquelas terras... porque moitos males, litixios, discordias e contendas xurdían entre bispos e condes... pois como si foran reis, oprimían a xente, razón pola cal aquel territorio estaba sempre en excomuñón”.
 Por outra banda, a orde de Cluny, fundada a primeiros do século X, fíxose cun imperio monástico de priorados autónomos moi podentes e foise apartando no século XII das novas ordes relixiosas, entre elas, da cisterciense de San Bernardo de Claraval ou Clairvaux, que rebatía o desbaldir de luxo, orgullo e vaidade en que se fora convertendo a orde de Cluny. Pero en favor de Cluny hai que dicir, que máis que os seus dereitos de autoridade da época feudal, proxectaba arte, arte monástico que é prototipo de formación do gran estilo románico e sobre todo, do concepto da decoración de gran valor artístico, ó entre mesturar figuras dos tres reinos da natureza: mineral, vexetal e animal, entre estes a figura humana pintada en escenas evanxélicas ou exercitando artes e oficios. Quizais algún mural houbera nalgún tempo nas paredes interiores da Capela da Virxe do Camín, e coas “reformas” do século XVI desaparecera.
 Pois ben, a Orde Cisterciense, que relevou a Cluniacense, tamén está reflectida na fachada da entrada da capela da Virxe do Camín, nesa grande cruz de Malta pometeada, da que xa falamos nun artigo anterior.
 Polo que vemos na Historia, Ribadeo, sempre tivo que ver co negociado eclesiástico e co civil da Administración Pública e si non foi dunha maneira foi doutra, sempre tivo que andar pelexando polo de seu, pois sempre houbo “algúns elementos” que trataron de desposuílo dalgún honor ou prebenda do que gozaba ou goza. Non cabe dubida de que antes, como a día de hoxe, debemos de seguir ollo a espreita para non perder nunca a nosa idiosincrasia, carácter e temperamento tan particular que nos caracteriza e do que temos que sentirnos moi orgullosos, pois nunca fomos sacarlle nada a ninguén e aquí veñen a arrebatárnolo todo: Xulgado de Primeira Instancia e Instrución, Capitanía Marítima, incluso parece ser que andan detrás de levarnos a Alfándega (da cal “so temos” 800 anos de historia), quixeron sacarnos o Mercado un montón de veces, levaron a Capitanía da Guarda Civil, quedamos sen un triste barco de pesca nin mercante, sen Navieras, nin Consulados, nin Sanatorios, sen Base Marítima... e agora parece ser, que ata no Faro da Illa Pancha van facer un dúplex, unha falcatruada, e os “grandes políticos” locais e autonómicos, non son capaces de promover absolutamente ningunha fábrica nin industria de riqueza para Ribadeo, só temos bens de servizo. Por si fora pouco, a algunhas “grandes superficies” deixáselles facer un muro de formigón armado a escasos seis metros da estrada de entrada por Dompiñor, e nin sequera retirarse seguindo a liña da fachada dos edificios adxacentes, cando a outros negocios semellantes se lles obrigou a facer accesos amplos por medio de túneles por debaixo da estrada, retirando decenas de metros as fachadas porque ían ser urbanizacións amplas de carácter comercial, e agora cando se acababan de facer accesos amplos con beirarrúas pagados con diñeiro público, tamén se deixou facer unha gasolineira pegada a rotonda, e gustaríanos saber ¿qué tipo de criterio se sigue para o desenrolo do famoso PXOM de Ribadeo, posto que, polo que vemos a “vara de medir” non é a mesma? Por un lado a un veciño que se lle ve poñer un ladrillo de máis ou pintar unha parede dunha cor “estraña”, cáenlle “as corenta e unha”, e a certa tropa de simples especuladores, iso si, con algúns cartos para especular, se lles da “patente de corso” para que fagan o que lles pete. ¿Isto é loitar contra o caciquismo e implantar a democracia ou é a continuación da “dedocracia galega”, que non é calquera cousa, pois eiquí ten moitísimos anos de pedigrí?
 En Ribadeo no verán quedamos sen prazas hoteleiras para a inxente cantidade de visitantes, e aqueles vellos hoteleiros, navieiros e empresarios morreron e non houbo ningún relevo xeracional, para dar traballo de cotío. Soamente cunha pequena industria co presuposto dun tramo do AVE árabe a Meca, ou co simple costo dunha porta de esclusa do Canal de Panamá, teríamos o porvir asegurado en Ribadeo. Pero... aquelas vellas familias fidalgas de Ribadeo, a Ribadeo veñen a “descansar”. Non se instalou en Ribadeo a CEPAL (Central de Papeleiras Libres) para fabricar 60.000 Tm de papel prensa o ano e 40.000 Tm. de produtos varios, e agora exportamos polo porto de Ribadeo, centos de miles de toneladas de pasta de papel de primeira calidade. ¡Inaudito!. Sen embargo, non perdemos a esperanza, pois para crear riqueza, podemos pensar en compensar o tema, esperando que “un día destes” apareza a señorita París Hilton por aquí, que anda de xira polos arredores, lle bote unha ollada á Torre dos Morenos, á Aduana Vella, á panorámica de Sta. Cruz, ás Catedrais... e nos monte un Casino Hilton Hotel de cincocentas habitacións, salas de xogo, etc. onde se poida empregar moita xente e mover todo o ano riqueza e ata a “carracuca”, como no Ribadeo Indiano do verán ¡ay, Ribadeo Antigo, industrial, autónomo e cheo de encanto, canto te boto de menos!

20160828

Se é algo normal: un corte de luz

Onte os xornais traían a nova de que o día anterior, 15 000 mariñáns se quedaran sen luz. Como nova, como se fora algo que non ocorre en maior ou menor grao a diario.
Co hashtag #‎cortesdeluzRibadeo, levo unha tempada tomando nota de 'novas' de cortes de luz en Ribadeo. É certo que polo momento noné moita a xente que vai apuntado, pero é abondo para ter unha pequena ristra que dende hai un mes inclúe:

20160825 5:17 madrugada. Rodríguez Murias Corte de 1 minuto.
20160824 9:15 corte de luz 1 minuto aprox. cuatro calles-Reinante
20160821 10:57 zona cuatro calles e Reinante, microcorte
20160817 12:36 zona 4 calles, 1 minuto
20160814 8:30, cousa de 1 s, zona catro calles
20160724 11:56 microcorte na zona catro calles
20160727 arredor das 7:00 microcorte
20160724 11:56 microcorte na zona catro calles, Reinante, Rosalía... aparellos desconfigurados, etc. (varias referencias)
Dende comezos do verán véñense sucedendo microcortes sobre as 7 da mañá.

E é que unha cousa son fenómenos naturais que podan causar unha situación excepcional (esa é a explicaciń da compañía para o corte de venres) e outra que sinxelamente non se atenda o estado da liña e ó seu mantemento.

20160827

Para comparar. Pasen e vexan

A comparación da perspectiva. O martes 23 colgaba un artigo, 'Ante una lanza hecha añicos', de Covadonga Suárez, resposta a outro chamado 'de opinión' ('Al maestro armero', ver comentario de Ramón García Reimundo na ligazón) que saíra o día anterior no El Progreso. Hoxe, sábado 27 por fin sae publicado no El Progreso. O de que 'sae publicado' pode considerarse máis ben un eufemismo, pois pode compararse o orixinal e o publicado:
Si, parécense, mais... cantas diferencias es capaz de atopar? Refírome a máis da posición no xornal e da dilación da difusión, ou daquelas outras derivadas de que o espazo non é abondo para o que se quere publicar nun determinado lugar.

20160826

Automoción e Ribadeo: referencia mutua

Hai 25 anos que comezaron as actividades formativas externas de automoción en Ribadeo. Moito tempo leva pasado dende aquela, variacións, experiencia... ata chegar a na actualidade ó V Forum de Innovación e Formación sobre vehículos que organiza APAGA entre o 31 de agosto e o 2 de setembro no hotel O Cabazo.
Onte foi a presentación, na que participaron a máis de Carmen Cruzado, actuando de mantedora e Álvaro Doural como Presidente da Asociación de Profesores de Automoción de Galicia, o Presidente da Deputación Provincial, Darío Campos, o primeiro en falar, Fernando Suárez Barcia, alcalde de Ribadeo, o segundo, e Alfonso Fuente Parga, alcalde de Barreiros, o terceiro. Se se repasa o díptico do evento, verase que as tres entidades, de partidos e lugares diferentes, colaboran con esta actividade que recolle en plena forma unha tradición formativa que parte dos noventa.
Nas súas verbas Álvaro Doural referiuse ó número de xente que atenderá ó evento, 62 persoas matriculadas a día de hoxe, atendidas por 23 empresas e 32 ponentes. Esta edición incorpora a presentación técnica de proxectos de empresas da zona, como o do dron de embarcación Defensor. Incorporará tamén por primeira vez videoconferencias do servizo español para a internacionalización da educación. Voltará a estar presente un profesor alemán, Paul Gliet, exprofesor do Paul-Spiegel-Berufskolleg (centro de formación profesional) en Warendorf, Alemaña, experto que manterá un taller sobre xestión de baterías. E tamén voltará a aproveitar a experiencia de xubilados experimentados no campo e veciños da zona, como Ramón Roca Maseda, que xa ten participado e con gran experiencia en coches antigos e unha boa colección deles, patrono da Fundación RACE (e disertador na última festa indiana sobre os 'haigas dos indianos'), e Pedro Campos Garraza, enxeñeiro de motores D.I. que falará sobre a medición da txa de inxección nos diesel.
Unha característica diferencial (por desgraza) destas actividades nestes últimos anos é a falta de recoñecemento oficial para os certificados, que implica ademais a falta de axudas da Xunta tanto para a realización como para os asistentes. Algo que non merma a calidade, pero que fai máis difícil a organización e a asistencia.
--
Algunha entrada sobre APAGA no blog:
APAGA segue! (2014)
Apaga e segue: APAGA encende (2013)
Formación de Ribadeo ó mundo (2015)
Mañá aquí hai unha festa, non? Tes que ir ó traballo? (2015)

20160825

Dirixindo a atención

Quen estaría en desacordo en discutir un tema que domina, lle gusta e lle favorece? Xa o propuxo dende hai moito tempo Tsun-tzu na Arte da guerra: Escoller o campo de batalla é unha avantaxe grande para o desenrolo da mesma.
No actual desenvolvemento dos gabinetes de prensa hai unha razón de propaganda como anuncio dunha versión interesada, si, pero pode ser aomenos tan interesante a proposta mesma de tema a propagar e debatir. Ocorre cos gabinetes dos ministerios, da xunta ou das grandes empresas tanto como nas propostas de novas dos concellos. Velaí as últimas novas que aparecen na web do concello de Ribadeo, por tomar un exemplo achegado no tempo e no espazo.
A máis afastada no tempo leva por título 'Débeda con Ribadeo' e centra o debate de financiamento de xestión pública por parte da Xunta en Ribadeo na falta de apoio á residencia de maiores. Estase pois a propoñer o debate sobre o finanzamento en algo que se sabe certo, que ó tempo favorece a unha determinada formación política na súa loita polo poder, e centra aí e non noutro posible lugar a discusión. Difícil é opoñerse, unha vez tomado ese tema enfocado.
A seguinte máis próxima no tempo é 'Lavado de contedores'. Anuncio de actividade e... alguén se opón?
Un pouco máis achegado, 'Volta ciclista'. Outro anuncio, con instrucións para unha actividade festiva. A destacar no segundo parágrafo 'quixemos'. Un verbo ó que non hai nada que obxectar pero que carga implícitamente a posible discusión sobre a vontade de bo facer dos gobernantes.
Xa máis próximo, 'Pediatra, un día á semana' pon o dedo na chaga dunha lacra a combatir como pobo: a falta de cobertura médica. Non é un combate para construír entre todos sen máis, senón para agruparse contra quen non está facendo as cousas ben para Ribadeo. De novo, algo que obxectar?
A máis achegada no tempo, 'Éxito de Mariñarte',  defínese polo seu título: a posible discusión está zanxada antes de comezar a partir dos datos aportados e actividades realizadas.
Evidentemente, haberá quen poida discutir a 'postura oficial' en todas estas novas, mais, de partida, leva todas as de perder.
Máis aínda cando hai unha difusión centrada en dous diarios en papel e dixital, un só dixital e unha emisora de radio, todos coa mesma fonte, e as redes sociais que, aínda que podan producir outras novas e interaccións, teñen unha parte importante do seu funcionamento como caixas de resoancia de novas previamente enlatadas.
No medio, o sempre escaso tempo dos periodistas para cubrir as novas e cunha fontes que lles vai surtindo ó ritmo que quere.
Teño que recoñecer que o artigo rematou de virme á cabeza ó ler un interesante texto que me propuxeron onte (a min e moita outra xente a traverso dunha rede social), 'Como la tecnología altera la verdad', aínda que neste caso que propoño o aspecto tecnolóxico é algo en certo xeito secundario e non se trata de alterar a verdade, senón de construíla (que tamén no artigo de referencia).
Ilustro o artigo cunha imaxe: o ceo de Ribadeo con nubes ó amencer. E é que o recurso á temperie foi sempre unha saída para conversas de éxito máis ou menos asegurado.

20160824

A volta a España, por Ribadeo

14:57:52, hora da primeira foto dos corredores, a cabeza de carreira pasando por diante do parador.
As fotos pretenden ser unha pequena testemuña gráfica dun día chuvioso cunha pizca da historia deportiva de Ribadeo, o día no que os 164 corredores que saíron de Viveiro camiño para Lugo pasaron por Ribadeo no seu periplo na Vuelta Ciclista a España, a volta.
Un pouco máis abaixo, un coche que subía dende a Vila vella foi parado catro ou cinco minutos antes e abroncado polos motoristas no medio da alucinación xeral polo despiste do condutor. En Ribadeo tamén caeu un ciclista nesta edición da volta, se ben seguiu a etapa nestes momentos sen rematar)
 Despois do ambiente, os escapados (daquela uns oito minutos de avantaxe):
Chama a atención que o pelotón pasou por equipos, como se pode ver nas fotos seguintes.



E, dende a beira do camiño, pouco máis que dicir, a sensación é difícil de transmitir e seguro que para o veciño de visión foi diferente.

Tres fotos das catedrais

Son de onte, de Suso Fernández. E non, non expresan a beleza e harmonía dun monumento natural. Velaivan:


Non expresan máis ben destrución e abandono? A que parece unha paisaxe desértica ou lunar? Pois non, é a zona das catedrais sobre o cantil. Unha zona de visita libre polo momento incluída nun monumento que ten visita restrinxida 'para protexelo' entre 9 e 9, máis ou menos.
Coido que hai que tomar conta de dúas cousas. Unha, a destrución por destrución, sen conciencia (moitas veces, literalmente sen ter conciencia do que se está a facer, e outras, sen conciencia de que o mal está mal, non sen ter conciencia de que acto se está a facer). Outra, o sistema de vixiancia e conservación.
O primeiro necesita educación, educación, educación, que inclúe cousas como moral ou control voluntario a máis de empatía co ambiente e desfrute da nautreza e da beleza. Cousas que aparecen nos programas educativos dun xeito tan etéreo...
O segundo... o que non se depositen pedras nos estratos inferiores dos cantís xa está controlado, mais un lugar como as catedrais ten moitos aspectos a considerar, a maioría deles enumerados no plan de conservación, mais para ver as cousas en conxunto, un só detalle: o plan daba tres cifras diferentes para deixar pasar ó areal, da 'protección baixa' a 'protección alta', e a elección dunha foi política, non técnica. A técnica foi o subministrar os tres números -por certo, sen arredondar en cantidades que supoñen milleiros- e poñer en relevo determinadas circunstancias da zona. E comezou cun enfrontamento Concello-Xunta, coas catedrais como arma arroxadiza, que aínda segue e é previsible que seguirá de xeito máis ou menos larvado, misturando conservación e atracción de turistas a Ribadeo ou desvío deles cara a outros concellos, á beira de amosar quen exerce o control nun ou outro aspecto.
E é que unha vez establecido o plan, a pesar que que tiña previsto un seguemento, o que se pensa é na súa crítica para apoiar variacións de plan moito máis políticas que técnicas, sen pensar nunha mellora continua (a pesar de declaracións). Como dixen noutro momento, medidas sen alma.
Por certo, antes de rematar, que o acceso ás catedrais e os números de visitantes lévame a outra entrada do blog que está de actualidade polo que sucede en relación á illa Pancha: os turistas si poden visitala, os de Ribadeo, non... a menos que se convirtan en turistas, claro!
E deixemos de falar. As fotos están aí como testemuña. Se queres ir comprobalo, podes: non hai restricións á entrada nesa zona...
E lembra que tes moitos máis artigos sobre o tema das catedrais en ribadeando.

20160823

Ante una lanza hecha añicos. Covadonga Suárez


   Este artículo tiene por vocación aclarar ciertas cuestiones mal comprendidas o interpretadas por un colaborador de este periódico, esperando que también pueden resultar de utilidad a cualquier lector.
   En primer lugar, nos gustaría decir que no tenemos por costumbre « despellejar » a nadie por tener una opinión, es más, en ocasiones hemos sido víctimas de insultos, intimidaciones e incluso difamaciones callejeras sin adoptar los modales de quien nos atacaba.
   Sabemos que todo el mundo puede tener una opinión. Pero parece que en ciertos casos el encontronazo es más una cuestión de defensa a ultranza que hace que se nos vea como descontentos patológicos, porque, fíjense que nosotros también quisiéramos que se abriera la isla, como hemos manifestado en más de una ocasión, y, por qué no, sacar partido del faro. La diferencia es que explotar el faro y la isla tiene dos acepciones, y nosotros nos quedamos con la primera : es decir, nada de hacer saltar por los aires la riqueza natural y cultural que además sirve de emblema a Ribadeo. No nos parece que dárselo a un particular sea lo correcto, ni que se convierta en el receptáculo fardón de turistas delicatessen. Francamente, para nuestro faro y nuestra isla desearíamos un destino más digno y, como decirlo, « público ». Pero, dicho esto, se siente o no se siente de esta manera y no hay más.
   Lo que nos preocupa es que el proyecto va a desbaratar la integridad de la isla, un proyecto desconocido para la mayoría, como lo es el contenido del contrato de concesión, y ahí empezarían los reproches : la poca información difundida por el Concello a pesar de haberla solicitado con insistencia desde hace año y medio. Es una pena que, teniendo tantos logros a sus espaldas, el ayuntamiento decida sumir en el silencio el incumplimiento de fechas, falta de informes, etc, y llevarlo hacia adelante a toda costa, y en este punto también estamos de acuerdo en que su imagen raya la perfección desde el momento en que nadie sabría cuestionar lo desconocido.
   Dicho esto, pedimos disculpas por no haber leído el periódico aquel día en que se anunció la reconversión del faro en hotel, Pero, por otro lado, la mayoría de los miembros de « Por nuestro faro » no somos ni periodistas ni alcaldes de Ribadeo para estar al corriente de todo lo que acontece en la villa, así que nos enteramos a la segunda, meses más tarde, cuando se le dio amplia difusión y ya no había prácticamente vuelta atrás. Sin embargo, que quede claro, no se le reprocha al Concello de Ribadeo la creación del proyecto « Faros de España » (Ministerio de Fomento), ni el levantamiento de la prohibición del uso hotelero que pesaba sobre los faros (Consejo de Ministros), ni la redacción del contrato de concesión (Puertos de Ferrol-San Cibrao), sino la falta de esa sensibilidad que a todo ribadense , sea de la opinión que sea, debe inspirarle un patrimonio amenazado, sobre todo cuando se ejerce una función pública que obliga a protegerlo, y estando en posesión de toda la documentación que planea modificarlo.
   Por eso, cuando, parafraseando al alcalde, se escribe que no conceder la licencia sería « prevaricar » recordemos solamente que en 2008 cuando ese mismo alcalde manifestaba su oposición a la construcción de una nave sobre la ría propulsada por Puertos de Galicia, a aquello se le llamó « decisión política ». Y parece ser que la noticia también venía en los periódicos.
Covadonga Suárez, miembro del colectivo « Por nuestro faro »
Foto de Suso Fernández

20160822

ESCUDO DE RIBADEO (II). Francisco José Campos Dorado

-Este artigo é continuación de Escudo de Ribadeo (I)-
Reconstruír o pasado dende o presente, utilizando materiais conservados e ditos da tradición popular é unha empresa ousada, pois non temos a seguridade de que as costumes permanecesen inmutables o longo do tempo. Pero tamén é certo que non podemos negar que existen crenzas que perduran no tempo, conservando trazas verídicas do pasado, que ben contextualizadas poden ser un elemento útil de investigación. En todo caso a análise meticulosa das nosas tradicións, achegará gran coñecemento sobre a nosa cultura. Para seguir coa análise do significado do Escudo de Ribadeo (I), temos outro indicio, tan antigo como o escudo da fachada do Levante da capela da Virxe do Camín, de que quen exercía a Xurisdición Marítima do porto de Ribadeo era unha dignidade eclesiástica, e está na tradición, por tódolos ribadenses coñecida, de chamar “Pazo ou Casa do Obispo” a unhas ruínas situadas en Cabanela (foto 1)

Examinemos a cuestión. ¿Onde está situada a “Casa do Obispo”?. Nada menos que está na “primeira liña da praia” de Cabanela, que era o lugar onde se embarcaba e desembarcaba a maior parte das mercancías de importación e exportación do Porto de Ribadeo, mesmo coas calas de Porcillán e Guimarán, medio protexidas do embate e das vagas de mar pola Illa de Guimarán, hoxe desaparecida (Carta de navegación da Ría de Ribadeo de 1776, cota 43). E preguntámonos ¿alguén imaxina o bispo vivindo no peirao de carga/descarga do porto, pois para iso servía a praia de Cabanela? ou ¿alguén viu en algún sitio un pazo bispal fora do recinto da catedral ou nun paraxe moi alongado dela? Non, non é normal que isto ocorra e por aqueles tempos a igrexa principal de Ribadeo era a Real Colexiata do bispo Pelayo Cebeyra e estaba no campo (Santa María do Campo) e anteriormente a Igrexa de Santiago de Vigo, na Vilavella.
Restos en Cabanela, co actual auditorio ó aire libre ao pé.

¿Entón por qué, en Ribadeo, chamamos Casa do Bispo a un edificio, en ruína total desde tempo inmemorial, situado preto da praia de Cabanela? Mesmo Francisco Lanza di que puidera ser onde estaba a Torre das Cabanas (Ribadeo Antiguo, páx.145). Pois ben, nós cremos que era a Casa da Alfándega cuxa administración rexentaba un prelado, ou outro encargado, ás ordes do bispo que era quen tiña a Xurisdición Marítima do Porto de Ribadeo e os beneficios que iso reportaba. Nótese que esta Casa da Alfándega deberá datar de antes de 1369 (data en que se fai cargo o Conde de Ribadeo de cobrar os impostos) polo que as ruínas de Cabanela, son ruínas posiblemente do século XII-XIII, as máis antigas dun edificio de Ribadeo, e que deberan estar máis protexidas por Patrimonio, pois están desfacéndose, como case todo o patrimonio antigo de Galiza, e non falemos da barbarie que se está cometendo cos castros abandonados no medio das plantacións de eucaliptos...!!!
A capela da Virxe do Camín é de arquitectura románica con arcos nalgunhas das fiestras de medio punto abucinados, propios do século XI, XII e XIII, e con posibles reformas do século XVI. Na Casa do Bispo, os arcos da porta e da fiestra que quedan en pé, son arcos escarzanos, os cales tamén eran usados no estilo románico. Se esta casa era naquel tempo o edificio da “alfándega” do Bispo, tamén datará esta parede dun daqueles séculos sinalados, e moi posiblemente sexa, a máis antiga alfándega do Norte da Península Ibérica.
O nome de Casa do Bispo, é fácil de entender que sexa unha forma popular de chamar as cousas por quen as fixo, ou por quen lles saca algún proveito, o mesmo que ocorre, por exemplo, coa Torre dos Moreno, que é unha casa onde non viviron nunca os irmáns Moreno, senón un edificio feito e explotado por eles en apartamentos e pisos en renda.
¿Cómo esta distinción da administrativa marítima chega a ser o Escudo de Armas de Ribadeo? Pois ben. Cando o rei Henrique II de Trastamara, lle concede o Condado de Ribadeo a Pierre de Villaines en 1369, concédelle tódalas rendas do Condado: “almojarifadgos, yantares, alfándegas, escribanías, diezmos e alfolís” (Ribadeo Antiguo, páx.44). Isto quer dicir que aquela prebenda da Xurisdición Marítima da alfándega que antes tiña o bispado, pasou a ser privilexio do Conde de Ribadeo.
Algún dos condes, non sabemos cal, mandou gravar na fortaleza estas armas da Xurisdición Marítima, a chave en pau sobre ondas do mar, e quizais fora, Rui Davalos o Bo Condestable, que comprou o condado seguramente para sacarlle proveito, e a alfándega marítima era unha das proveitosas rendas que lle correspondían ó cargo. Sabemos de certo que estas armas estaban ciceladas na fortaleza en 1722, polo preito que houbo entre o Concello, a Cofradía da Santísima Trinidade e o Bispado, cando se renovou a pedra do escudo da capela da Atalaia, que o “brasón dunha chave sobre ondas do mar”, estaba “non solo no escudo da Atalaia, senón tamén sobre unha porta falsa da fortaleza e torre da vila, e no frontis e sobre a porta principal de esta dita vila e torre do campanario” (ibidem, páx.6). Aquel brasón gravado na Virxe do Camín, xa pasara en 1699 (ibidem, páx.5) a ser asumido polas autoridades locais como as armas do Concello. Pero obsérvese, que na fortaleza estaba gravado sobre a “porta falsa”, isto tamén quer dicir que o escudo estaba sobre unha porta accesoria que daba seguramente a un recinto interior da fortaleza, e estaba gravada como un dos privilexios dos condes, non como escudo de armas deles, que como todos sabemos os Davalos, os Villandrando, os Hijar ou os Alba teñen outras armas de liñaxe.
Pero o Concello de Ribadeo, aínda que xa condado en 1369, non por isto perdeu o apego á xurisdición eclesiástica posto que dende o século XIII Ribadeo ía adquirindo elementos de ámbito relixioso monástico que o seguirán caracterizando ata o día de hoxe: os conventos de Santa Clara e o de San Francisco dan crédito disto, pero sobre todo, coa construción da Colexiata Real en 1270 coa que mantivo altos honores e privilexios, aínda despois de mudar a sede episcopal, en 1233, para Vilamaior de Vallibria, o actual Mondoñedo. Foi unha gran perda para Ribadeo o ver arruinar o edificio da Colexiata de Santa María do Campo e non habela restaurado en 1852 cando o Concello se dirixiu a reina Sabela II, cuxa petición foi ignorada absolutamente, e volvéuselle a pedir a Afonso XIII, e en 1903 o proxecto foi esquecido definitivamente (La Colegiata de Ribadeo, José Mª Rdguez. Díaz, pax. 53). Como di o dito, “temos que acordarnos da nosa historia, senón estaremos condenados a repetila”. Tamén queremos facer mención a outro dos máis antigos escudos de Ribadeo que aparece nos Nobiliarios (figura 2),
pero do que non se sabe dun gravado de pedra armeira semellante en Ribadeo: en campo de gules seis caldeiros de ouro. Non se coñece data deste escudo.
Segundo relata D. Modesto Costa y Turell na Ciencia do Brasón de 1858: “a palabra “gules” en heráldica e a cor vermella, parece ser que foi traída polos cruzados de Terra Santa. “Ghiul” en turco, significa “rosa”, xenérico de todo o que é encarnado, e os que traen esta cor no campo do brasón, están obrigados a socorrer os que están "oprimidos por inxustiza”. ¡Non che digo... hospitalidade, socorro e cultura reborda Ribadeo: Santa Clara, San Francisco, San Lázaro, San Roque, San Miguel, San Clemente, San Luís...! Por outra banda, os caldeiros eran antigamente marca dos rico-homes, que daban os reis por insignias ós cabaleiros os que facían Grandes do reino. Posiblemente este escudo fora concedido por Fernando II, en 1183, cando eleva o rango de Ribadeo a Vila Real. Pero quizais os caldeiros tamén poden interpretarse co significado a inversa: “a entrada de rendas polo porto de Ribadeo que facían grande o reino”, polo que, Afonso IX (1188-1230) ou Fernando III “O Santo" (1217-1230) lle concede tal distinción a Ribadeo. O cal, tampouco sería de estrañar, dado que o transporte terrestre era moi penoso e lento e a chegada dun barco a porto con mercadoría diversa, debía de ser como a chegada dos “reis magos”, pois daba traballo de varios días, a veces de semanas, a todo o pobo. Logo distribuír a mercadoría daba traballo a moitos veciños do contorno e ós negocios da comarca. Actualmente, Ribadeo ten un movemento portuario de un millón de tonelada ano, cuxa mercancía é toda de exportación, non hai ningunha importación, polo que o porto ten unha economía “terceiromundista”: só exporta, nada recibe. E algúns xerifaltes da administración portuaria de Galiza están encantados e dando as grazas, pola boa xestión que están facendo ¡manda truco ver a que chegamos! ¿Non haberá cursiños de Administración Marítima en Róterdam para que vaian estes señores aprender algo do que significa Tráfico Marítimo e Rendemento Portuario con Beneficio?. ¡Qué cruz temos...! ¿Non? ¿Hai máis escudos de armas de Ribadeo que asemellen dignidade eclesiástica?. Si por certo.
--
Continúa en ESCUDO de Ribadeo (III)