20171215

Nota do concello: Arte e historia. Rúas e Sargadelos


Hai xa tres anos que no blog aparecía a entrada 'Aproximación á imaxe do novo rueiro ribadense'. Agora vai continuar a extensión de letreiros de Sargadelos.
Noutro momento, con máis vagar, procurarei outra entrada na que resumía os cartos gastados neses letreiros. Mentres, deixo a continuación a nota de prensa do concello:

NO ACTO PARTICIPARÁ EDUARDO GUTIÉRREZ
Arte e historia
14/12/2017
O Concello colocará 32 placas de Sargadelos en diferentes enclaves do conxunto histórico da vila nas que se combinará arte coa historia local de Ribadeo. O obxectivo é converter as rúas nun museo vivo. As placas, que foron deseñadas por Sargadelos e polo arquitecto municipal, conteñen textos do cronista oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez. O descubrimento da primeira placa, desta serie de 32, terá lugar o vindeiro sábado, 16 de decembro, ás 12:00 horas, no inicio da rúa Ibáñez.
O alcalde de Ribadeo, Fernando Suárez, comentou que "todo o mundo sabe o grande vínculo que tivo Sargadelos con Ribadeo ao longo da historia destes últimos dous séculos, tanto na vida de Antonio Raimundo aquí en Ribadeo e da súa temperá morte tamén no ano 1809, como tamén coa súa obra a través da fundición de Sargadelos, que logo pasou a ser unha fábrica de cerámicas e que de diferente xeito foi chegando aos nosos días".
O rexedor ribadense lembrou que "hai xa tres anos que desde o Concello de Ribadeo fomos cambiando as vellas e deterioradas placas dos nomes das rúas por outras máis nobres e máis atractivas por todo o casco vello da vila".
Suárez Barcia subliñou que "queremos agora dar un novo paso que combine a arte desta fábrica de cerámica coa historia local de Ribadeo, tan rica a través dos séculos, e quen mellor que o cronista oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez, para ir poñéndoa en forma de textos nunha serie de 32 placas que se van ir colocando en diferentes enclaves da vila, falando de acontecementos históricos de Ribadeo, por poñer por caso desde as súas murallas medievais ata diferentes feitos históricos acontecidos no pasado".
O alcalde ribadense declarou que "queremos que o propio conxunto histórico da vila, ademais de ser un lugar acolledor para vivir e para admiralo paseando, como xa fan milleiros de turistas ao longo destes últimos años, se converta tamén nunha especie de museo vivo onde a xente poida deterse a admirar as imaxes recreativas dun pasado esquecido en moitos casos, xunto cunhas reseñas históricas de agradable lectura".
Suárez Barcia anunciou que "todo isto se vai vir acompañado pola edición de folletos informativos en varios idiomas, en galego, en castelán, en inglés e en francés, que estarán nos próximos días á venda na Oficina de Turismo de Ribadeo".
O alcalde de Ribadeo convida "a todo o mundo que desexe a acudir a un sinxelo acto de descubrimento dunha primeira desta serie de 32 placas informativas, que vai ser este sábado ás doce do mediodía no inicio da rúa Ibáñez. Aquí poderá a xente visualizar estas placas deseñadas por Sargadelos, tamén nos debuxos polo arquitecto municipal, e nos textos por Eduardo Gutiérrez, o cronista oficial de Ribadeo. Estamos convencidos que vai ser unha idea convertida en realidade, que vai ser de moi bo agrado para moitísima xente".

Por certo, hai ano e medio tamén publicaba na rede o ibro 'Os nomes das rúas de Ribadeo', de Suso Fernández Acevedo coordinando o traballo de alumnos do IES.

20171214

Acoso


Acoso? O problema medra se non hai un traballo para solucionalo. Traballo entre todos, social. Traballo que comeza na escola, con intervención temperá. Traballo que pode minimizar as secuelas...
Desto e de moitas máis cousas relacionadas falaron onte os especialistas que interviron na mesa redonda sobre acoso escolar. O audio comeza despois de falar Sonia Meilán, a Concelleira de Servicios Sociais, coas verbas de Mónica Fernández Lamparte, e continuúa con Olga Alvite e Octavio Susacasa, que fixeron unha descrición formal, e os expertos da Guardia Civil (a partir do minuto 47) Fernando Villar e Ramón Peña, cun achegamento ó problema moito máis práctico e achegado á realidade.
Coido que é unha mesa redonda difícil de resumir sen acoder a estereotipos, por iso deixo o audio tal cual. O son non é demasiado bo, pero con tranquilidade, desfrutarás dunha charla que é bastante posible que te tería gustado escoitar.







20171213

Funcionando como concello

Luns pasado tivo lugar unha xuntanza da mancomunidade da Mariña. E a próxima semana, haberá outra.
A unión de concellos mariñás é fundamental. A 'antiga provincia de Mondoñedo', como non se cansan de repetir persoas como Pablo Mosquera, chama por unha consideración conxunta tanto polas súas peculiaridades como pola desatención dende a lonxana e diferente capital provincial acutal. Entre outras cousas, a máis do evidente Cantábrico que baña a costa, o dinamismo económico, ou, ligado con el, pero non só, o mantemento da poboación costeira fronte a baixada demográfica provincial de Lugo, establecen á Mariña como un 'lugar diferente'. E moito máis aló dun provincialismo que hoxe xa sería diferente do da antiga provincia, a zona marítima da Mariña é case unha pequena cidade continuada. Cidade que aínda hai que vertebrar a pesar dos seus evidentes lazos, sen esquecer o que sería 'o extrarradio' da mesma, a zona non tan poboada máis o interior. E vertebrar loitando non só pola supervivencia independente do hospital para non ter que rematar indo a Lugo para calquera cousa, senón tamén nas comunicacións, mellorando as que xa hai, potenciando a rede de transporte público, tanto na súa versión infraestruturas como organizativa, de horarios, frecuencias de transporte, etc. É dicir, facendo algo que parece que comezaron a facer os alcaldes o pasado luns en Ribadeo e para o que tanta falta fai unha coordinación para reverquer algúns futuros evitables como o desmantelamento da liña de tren da costa.
E tomar decisións comúns cando toque enfrontarse a problemas comúns debera ser un costume, tanto no caso do transporte ou o hospital como no da velutina, onde quizáis poñerse de acordo sexa máis doado por ser un fenómeno externo contra o que loitar máis que algo a organizar. E contactar con quen pode saber algo e está interesado xunto con quen pode aportar intraestrutura ou cartos, como no caso das velutinas AGA (aínda que parece que máis ben foi AGA a que contactou coa mancomunidade como principal zona afectada en Galicia) por unha beira e a Deputación Provincial por outra. E é que accións como a instalación de 5000 trampas e o mantemento en bo estado operativo das mesmas durante máis de catro meses require colaboración.
Colaboración, algo que por certo parece non afectar á cidadanía máis que cando se trata de poñer o ombro. E é que tamén neste nivel, a cidadanía vese a distancia, e de resultas das votacións cuatrienais. Algo que 'tamén' habería que mellorar.
Vespa velutina. Imaxe de Wikipedia. Didier Descouens. CC by-sa 3.0


20171212

A recuperación da formación agroecolóxica en Pedro Murias. Iván Rodríguez Lombardero e Antonio Villarino

   Vai para un ano que, a iniciativa de profesionais mariñáns de longa traxectoria e convocadas polo Concello de Ribadeo, diversas entidades relacionadas co medio rural xuntámonos para falar da deriva de abandono da Escola Pedro Murias de Ribadeo. Na xuntanza conviñemos que a Escola é un recurso de enorme valor para a comarca, que se ben ten orixe nunha doazón desinteresada de hai un século, foi obxecto de importantes investimentos públicos, tanto económicos como de xestión polos seus responsables, para transformala nas últimas décadas no único centro público que conta cunha granxa certificada polo Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia, e dotado con instalacións, medios técnicos e persoais e mesmo residencia e comedor para dar servizo até 40 alumn@s para se formar tanto en horta como en mel ou produción e transformación de leite ecolóxico, ramas agrarias que todos os axentes sociais conveñen que seguirán ser a base do futuro do desenvolvemento sustentable do rural galego.
   Incomprensiblemente, a Xunta de Galicia, responsable da súa xestión, tralo esforzo para acadar a certificación en ecolóxico e o éxito da primeira promoción do Ciclo de Produción Agroecolóxica impartido nos cursos académicos 2011/2012 e 2012/2013, decidiu deixar de ofertalo, deixando a Escola funcionando ó ralentí, nada máis que con cursiños ocasionais de formación continua, xornadas técnicas e formación mínima da esixida para a incorporación de mozos e mozas á actividade agraria. Considerando esta decisión gravemente danosa para o futuro do medio rural mariñán redactouse unha carta dirixida a conselleira de Medio Rural que resumía o sentir de todas as entidades participantes, representativas dos intereses do medio rural local, e na que se solicitaba a reactivación da oferta formativa da Escola Pedro Murias; concretamente a recuperación da formación regulada co Ciclo de Produción Agroecolóxica para o presente ano.
Sen resposta da Xunta
   A resposta da conselleira á devandita carta foi o silencio, e superado o inicio do curso observamos que o Ciclo Formativo impartirase de novo este ano só en Ponteareas, nun centro cunha formación práctica agraria orientada -xunto coa horta- á produción de aceite e viño.
   O Sindicato Labrego Galego na Mariña entende que esta decisión supón teimar nunha grave irresponsabilidade pola parte da Consellería, xa que a oferta formativa desde a Pedro Murias supón un complemento imprescindible á impartida en Ponteareas, tanto pola súa localización xeográfica como pola orientación produtiva ao sector gandeiro. Baleirar de contidos e de actividade á Escola fala ben ás do desinterese do goberno galego para a actividade agropecuaria e do medio rural en xeral. O que podería ser unha ferramenta pública adicada á formación e á promoción de actividades económicas que aproveitaran dun xeito sostible os nosos recursos déixase esmorecer, quen sabe se á espera dalgunha iniciativa privada.
   Desde o Sindicato Labrego Galego seguiremos a traballar en todos os foros pola recuperación da formación na Escola Pedro Murias de Ribadeo, nomeadamente no ámbito da agroecoloxía.
Iván Rodríguez Lombardero e Antonio Villarino, Sindicato Labrego Galego na comarca da Mariña.
Vista do SigPac centrada na finca de Pedro Murias. A estrada N-634 é visible dende 'El Huerto' a Vilaframil

O Rasca de ACISA. Segue mercando

Unha tarxeta do rasca de ACISA 2017
Chamoume a atención. Unha campaña que pretende vender máis, empregando un señuelo de propaganda -o rasca- que se contradí no título 'O Rasca de Nadal' cunha exhortación: "adianta as túas compras 'navideñas'!", do 1 ó 15 de decembro, para tentar facer o máis parello a un doblete de vendas, que, ademáis, se se rasca e non hai premio, ó estilo dos antigos boletos de tómbola, anima: 'segue mercando'.
Sigamos pois mercando, que iso é a festa!
--
O anterior leva varios días escrito e con imaxe. E posiblemente aí se quedaría de non atopar unha nova cun pequeno premio do 'rasca' que me lembrou o tema.

20171211

Da Mancomunidade ás Catedrais

Na resaca da ponte da Inmaculada Constitución pasada por auga, despois dun mercado de Nadal que supoño que este ano non se cualificará de exitos pola temperie, aínda coas luces de Nadal xa avisando que está aí a nova festa consumista, a vida segue. E así, a Mancomunidade de Concellos da Mariña terá outra xuntanza, esta vez en Ribadeo, hoxe, ás oito e media, hora dos plenos, na que é previsible que se traten diversos problemas comúns, como os relacionados co tren ou co enfrontamento coa velutina, nos que imos perdendo, e Ribadeo é dos principais afectados. E así, segue o transcurso do tempo co Plan Especial das Catedrais xa perdido no limbo, unha vez presentado no auditorio e correndo os dous meses -ata o 16 de xaneiro- o prazo para a presentación de alegación (por certo, o mínimo período legal).
O certo é que as máis de 300 páxinas do plan asustan, e hai que lelas pouco a pouco. Os pasados días foron para min unha oportunidade para comezar e ver que na páxina 11 trata a ondada cun sentido neto de transporte litoral cara ó leste (cando hai variacións  que o mandan tamén temporalmente cara ó oeste), que recoñece como riscos a elevación do nivel do mar e tamén, no parágrafo seguinte, o risco de agomeración de xente, como se ambos foran equiparables e equitratables (punto 4.6, p. 14). Ou que na p. 9 fala de deseñar unha estratexia de participación pública na procura da complicidade da cidadanía... para sacar adiante o plan especial que xa se ten nas mans. ou, na mesma páxina, fala de 'Resolver a equidistribución de cargas e beneficios' e de 'recuperación das plusvalías xeradas para o municipio', que no conxunto parece pódense traducir a linguaxe común como concentración dos beneficios e desfacerse das cargas: aí está o sacar os vendedores ambulantes do lugar e o unilo coa vila, onde si hai comercio fixo e con influencia na espera de clientes. Seguirá.

20171210

Do aforro de auga, por Iván Rodríguez Lombardero

CC by 2.0. Autor: Angie de Sawara, Chiba-ken, Japan

A auga é un elemento da natureza cun papel moi relevante nos ecosistemas. Imprescindible para a vida, é axente de erosión e transporte de sedimentos e nutrintes desde o continente cara ó mar, sen os que non sería posible nin o mantemento das praias nin o equilibrio ecolóxico e produción pesqueira e marisqueira nas nosas rías e costas.
Cando sacamos auga dos cursos fluviais e acuíferos estamos afectando de xeito negativo a eses equilibrios. Por iso sempre debemos actuar conscientemente e axustar a cantidade de auga que usamos á mínima imprescindible. Esta recomendación baseada na nosa responsabilidade como especie tórnase urxencia cando, nesas oscilacións que son habituais nas variables climáticas, chegan épocas de seca. Entón si escoitamos da necesidade de aforrar, ou alternativamente da de incrementar as cantidades extraídas dos cauces naturais para estar mellor preparados fronte a estas eventualidades.
A este respecto cómpre sinalar que aforrar é sempre máis responsable ecolóxicamente, máis barato, máis seguro e máis rápido que incrementar a capacidade de almacenamento. Aforrar nos consumos domésticos é tan sinxelo como sacar o filtro da billa e poñer no seu lugar un filtro aireador de aforro, que custa 2 € (aforro dun 50 %). Cambiar o mecanismo da cisterna por un de doble pulsación que custa 10 € (aforro dun 60 %). Cambiar a alcachofa da ducha por unha de aforro que custa 15 € (aforro de hasta un 70 %). Con estas sinxelas maniobras podemos reducir doada e instantaneamente á metade o noso consumo de auga.
Se non o facemos é por dúas razóns. A primeira delas é o descoñecemento e, en todo caso a preguiza. A segunda é porque quen non ten unha mentalidade solidaria co seu medio non adoita contar tampouco co incentivo económico. Moitos concellos teñen nas tarifas da auga un mínimo de consumo moi elevado: no caso de Ribadeo, por exemplo é de 20 000 litros por mes, que con 3 persoas por vivenda dá para 220 litros diarios por persoa, cifra que cadriplica a cantidade axustada a un consumo responsable.
Solucionar esta situación non é difícil e está nas mans dos nosos alcaldes: o descoñecemento pódese solucionar con obradoiros de “bricolaxe ecolóxico” nos colexios e parroquias. Para o incentivo económico, abonda substituir o “mínimo de consumo” actual por unha taxa de conexión (ó estilo do termo de potencia da factura da luz) e establecer un sistema de tarificación por bloques no que se pague desde o primeiro metro cúbico. O prezo deberá ser baixo para consumos de até ese mínimo recomendable de 2 m3/mes por persoa -idealmente os volúmenes deberán variar en función das persoas empadroadas en cada domicilio-, ir subindo progresivamente para un segundo escalón de consumo pouco eficiente (até o doble) e dispararse para o terceiro escalón de consumo excesivo. Deste modo a veciñanza contará cun aliciente para reducir o seu consumo e implementar medidas de aforro.
Agardemos que as indicacións de Augas de Galicia desta semana veñan na dirección de difundir tecnoloxías de aforro e modificar as ordenanzas fiscais de tarificación da auga. Se non é así, tal como van as cousas, imos comezar a ver gobernantes pedindo caras e danosas obras de embalses e depósitos no canto de visibilizar e promover as eficientes e baratas tecnoloxías de aforro que habitan nos recunchos máis escuros das ferreterías.
Iván Rodríguez Lombardero

Máis ca un par de mapas sobre o xermánico, o árabe e o galego

Esta mañá atopeime na rede cun par de mapas reflectindo a abundancia de topónimos árabes e xermánicos na península ibérica. Resulta que están tan en pequeno que fai falta esforzarse para ver que ambos, un referido aos topónimos xermánicos e outro, ós árabes expresan cousas diferentes. Por iso, procurei o artigo de onde están sacados e boteille unha ollada.
Vaia por diante que o meu nivel de alemán, no que está escrito o artigo, é inferior ó que teño en xeolingüística, que non serviría para aprobar nin de lonxe. E tamén, que coido que as diferenzas son boas para manter un mundo dinámico, pero que a mestizaxe é unha realidade (a D.g.) e que a identidade constrúese con base ó pasado, pero cara ó futuro, en conxunto, sen discriminación.
O artigo base, por se alguén quere consultalo, Über die topographischen Namen arabischen Ursprungs in Spanien und Portugal, Lautensach, Hermann;Die Erde - 6=[85], 33 pp (219 - 243), é do ano 1954, e referido a toda a península.
A táboa anterior é o resume de datos que son plasmados logo nos mapas. Ven representado por cada provincia (ou illa balear) o número de nomes árabes na topografía, o número por cada 1000 km2, e por cada 100000 habitantes. Logo, o mesmo para os nomes xermánicos, e logo, algo asimétrico: a porcentaxe de nomes árabes (non xermánicos) entre a suma de árabes e xermánicos. Asimetría que dalgún xeito ven avisada no título do artigo: 'Sobre os nomes topográficos de orixe árabe en España e Portugal' (logo o xermánico é só unha referencia)
Así, o anterior establece unha diferencia entre os dous mapas que andan circulando na rede na mesma imaxe, e que poño a continuación:
O primeiro representa o número de nomes árabes e arabizados na topografía cada 1000 km2, sen contar os correspondentes ós ríos.
O segundo, representa o número de nomes xermánicos (non di nada de 'xermanizados') de lugares cada 1000 km2. Vese que ambos mapas non son comparables xa non por representar cousas que non son exactamente iguais, senón polas cantidades que representan cada tipo de fondo (+ de 20 nun, + de 100, no outro)
 No mapa anterior hai que avisar que os números que aparecen corresponden á numeración da táboa primeira, ordeada por provincias. En canto ás densidades de puntiños, indicando 'cada un un nome árabe ou arabizado', é lóxico que sexa superior nos lugares onde os árabes estiveron máis tempo e/ou tiveron máis influencia. En Lugo podemos contar 6 puntiños, o que significaría seis nomes topográficos (excluídos fluviais), como corresponde na táboa de arriba.

Por último, o mapa anterior, refírese a ríos con nomes árabes ou arabizados (hai unha táboa que non poño), e as liñas corresponden, segundo a lenda do mapa, á separación das 5 zonas de intensidade de arabización. A primeira, correspodendo o norte de Galicia a ela, non tería ríos con nomes árabes ou arabizados. Mais é de facer fincapé no de 'norte', pois aínda que non aparecen nomes de ríos con raíces árabes tampouco ó sur, o autor parece ter claro que a influencia foi diferente.
Entendo que o conto sería chegar a algo así como que non se pode xeralizar nin usar documentos como biblias cando non o son, aínda que teñan detalles que casen cunha explicación bíblica.
Iso si: observando a táboa, vese que os nomes xermánicos de A Coruña ou Lugo é superior ó do conxunto correspondente ó resto de España, sen Galicia. E no caso de Ourense ou Pontevedra, tampouco anda moi lonxe. Por certo, tanto os distritos de Braga e Porto, máis pequenos que as provincias galegas, e máis ó sur, e máis arabizados, teñen máis nomes xermánicos que Lugo ou A Coruña (e tamén máis árabes!).

20171209

Unha mirada á pasta

Hai uns días, alguén me fixo chegar unha ligazón a "All of the World’s Money and Markets in One Visualization" (Todos os cartos do mundo e mercados, nunha visión). Coñecía máis ou menos as cifras, pero aínda así ó chegar ó final dos gráficos quedei en shock.
Presento dúas capturas de pantalla. A primeira, do comezo, representando de xeito aproximado o valor das máis grandes multinacionais e fortunas mundiais, e a segunda, o encabezamento da parte final, que non collería máis que nunhas nove capturas de pantalla seguidas, e que sería a parte de 'derivados', é dicir, cartos sen cartos detrás, pero investidos sobre cartos, sobre cartos, sobre cartos... economía ficticia que representa unha cantidade de cartos moito maior que os cartos que representan cousas 'reais'. O que iso representa son cousas diversas. É que a economía 'real' está devaluada, co que sería importante para poder vivir sen importancia fronte ó montante de artificios. É que o medrar deses artificios fai que se drenen cartos da 'economía real'. É que o control que a xente común podamos ter sobre a economía se achegue aínda máis á nada. É que se siga alimentando a espiral de crecemento desa non economía, representando cada vez menos a economía que manexamos a xente común. E máis...
Os cadriños representan o mesmo: cada un, 100 000 000 000 de dólares



... multiplica isto por 9 para ter unha idea...

Non se se queda claro que é cousa de voltar a mirar para o ser humano, a natureza, a realidade.
[Nota: os gráficos estaba referido a antes da explosión do valor do bitcoin, que dende aquela pasou a ter unha parte importe no valor total, aínda que nn apareza nos gráficos das imaxes que poño]

20171208

Estipulacións do convenio ENCE-Portos de Galicia

Despois de ter pubicado hoxe mesmo 'Aireando unha noticia: ENCE, FeVE e a alternativa a Mirasol', como complemento transcribo -e logo comento- dende Praza.gal a imaxe das estipulacións do convenio (p.2 do mesmo), incluídas erratas, e sen incluír o selo de portos de Galicia/Porto de Ribadeo de 6 de marzo (de 2011, aínda que o convenio foi asinado con posterioridade, o 15 de xuño):
'Estipulaciones
Primera.-Objeto del convenio
Portos de Galicia declara tráfico relevante el correspondiente a la pasta de papel con origen en las instalaciones de ENCE en Navia, Asturias, y en consecuencia procederá a la aplicación de bonificaciones a la tasa X-3 de la mercancía a los tráficos indicados realizados en el puerto de Ribadeo
Segunda.-Duración del convenio
La duración del presente convenio será desde 1 de enero de 2011 hasta 31 de diciembre de 2019
Tercera.-Obligaciones de la empresa ENCE, S.A.
Ence se compromete a alcanzar la gestión acumulada, en el período de duración del convenio, de 1.175.000 toneladas de pasta de celulosa y otras mercancías por el puerto de Ribadeo, si bien se reserva la opción de que dicho volumen no exceda de 675.000 toneladas mediante el periodo mencionado, por decisión unilateral debida a necesidades operativas y/o de gestión de ENCE
Los movimientos que son objeto de este Acuerdo serían:
*Movimientos necesarios hasta la implantación operativa del proyecto que ENCE ha acordado con Feve y el puerto de Gijón para el transporte por ferrocarril de mercancías con origen o destino en nuestra factoría de Navia.
*Las mercancías adicionales que no fueran transportados por el medio señalado anteriormente por cualesquiera razones, así como la producción de pasta de papel que pudiera conseguirse como consecuencia de los rediseños que se están efectuando en la fábrica tras la estabilización de su volumen de producción y que tienen como objetivo una ampliación de su capacidad.
*Movimientos estratégicos que vengan a reforzar la disponibilidad del puerto de Ribadeo para la salida de la producción de pasta o de cualquiera otra mercancía.
2'
Ben mirado, a máis de que o que aportou Praza non é nada moi novo -pero é a primeira vez que se deixa ver o documento oficial- Ence non se compromete a nada do que non teña necesidade inmediata: a duración queda limitada pola posta en marcha do ramal e por unha data, por se houber outras circunstancias que o aconsellaran á empresa.
o dato de máis de 1 millón de toneladas é, de principio, fume, pois a empresa pode rebaixar por necesidades internas (que ela mesmo xulgue) a cifra á metade, algo que, nun convenio de 8 anos para Mirasol, representa un tráfico inferior a dous anos, tendo en conta o embarcado o ano anterior. e abondo inferior ó previsto pola propia empresa nas estipulacións un pouco máis abaixo (e resultado real de tráfico en anos posteriores). Aínda así, ENCE deixa aberta a porta a aumentos de tráfico a conveniencia.
Por certo, nin o convenio nin a lei de taxas á que se refire son 'transparentes', non aparecen na rede, e iso que si que aparecen variacións de taxas de Portos para cousas como embarcacións deportivas (no DOG).
Visto o visto, queda unha pregunta: E o futuro?
ENCE Navia