20161207

Contrastes: luces e sombras nos faros

Hai xa máis dun ano o concello de Felanitx mobilizábase para defender o seu faro de Porto Colom, como aparece no Diario de Mallorca o 20150624, 'La defensa del faro público toma impulso'. Pouco despois sabíase que o faro de Sant Antoni, en Xàbia, despois de ter o concello encabezado a protesta social, seguiría a ter funcións comunitarias. Dous faros luminosos, como se pode ver nas fotos, salvados (ou en vías de selo) para a comunidade.
Faro de Porto Colom, en Felanitx. De Kai Alpers(KaiHB), CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2092819
Por aquelas datas xa tiña comezado en Ribadeo a plataforma 'Por Nuestro faro' a súa marcha. Sen que as institucións se unan ó movemento, vai sacando información, datos, e cousas mal feitas, contra a xente... o faro non quedará sen luz, non (ao menos, iso esperamos), mais o pago da luz será mediante un contrato dunha entidade privada que lle pasará cada seis meses, unha factura a Puertos. Hai uns días, unha entrada no facebook cunha foto da illa Pancha cos dous faros, e unha lenda: 'que sempre nos guíe a luz' (en castelán)  fíxome lembrar ese dato: o pago da luz do faro, por contrato, será feito por unha entidade privada. En realidade, o que imaxinei foi un comentario, que non cheguei a facer porque sen unha explicación, poidera ser mal entendido: 'mentras pague a luz'. E é que, entre as contradicións do que se está a facer no faro coas normas e lexislacións, a máis das cuestións medioambientais e o salto por riba das mesmas do que hai testemuña gráfica, o faro sempre foi concibido como algo de todos, común, servido por e para a comunidade. Un principio que se perde na actual situación propicidada polo sr. Llorca, Presidente de Puertos del estado, que convirte a iniciativa 'Faros de España' nunha especie de aposta persoal, marca do seu paso pola institución, e que 'debe ser un éxito si ou si caia quen caia'. E como non está a ter éxito nin polo número nin polos resultados, que se vexa un emblema... e tocoulle á Pancha.
E, para lembrar como era hai anos, abondos, cando aínda tiña o caseto á entrada da illa, a finais de maio foi publicada unha entrada en Faros de Galicia que rescata unha foto tomada dende o comezo da ponte vella á illa xunto con varias máis de Ribadeo, como di, mercadas en Foto Sáez (Foto Miguel) e na librería Cervantes (que eu xa non lembro)

20161206

Un paseo lembrando o ferrocarril mineiro

Mentras se van desenvolvendo outros actos de #AChocolateira, o domingo foi a andanza pola vía verde do ferrocarril mineiro, o tramo recuperado para o desfrute entre Santiso de Abres e A Pontenova.
É unha ruta que teño feito moitas veces, a pé e en bicicleta, mais esta vez tivo aspectos diferenciais.

Comezando a ruta, por A World to Travel
Chega o autobús á saída había máis xente que chegou por outros medios que a que ía no autobús. De feito, o espazo esgotouse varios días antes, aínda que non abondos como para calcular que se enchería relativamente outro autobús. Alí estaba a alcaldesa de Santiso, Goretti Quintana (PP) repartindo ela soa, folletos turísticos da ruta e do concello. Durante perto dunha hora, co seu chaleco reflectante... non é a imaxe típica dun alcalde do PP, ao menos para algunha xente. No autobús, varias concelleiras do equipo de goberno de Ribadeo (BNG), e ó chegar, Darío Campos (alcalde de A Pontenova) e Mayra García (Trabada), ambos do PSOE.
Houbo quen chegou tarde á saída, mais ninguén se quedou rezagado, mesmo familias con nenos en carriño. quizais algo de influenza tívoa o chocolate de Moreno á chegada, cociñado por voluntarios, igual que o resto da organización, sumándose á xente de A Chocolateira familiares e amigos, xente do club Albións ou protección civil de A Pontenova para que todo funcionase. E funcionou. A foto de A World to Travel que trataba de aglutinar a tódolos participantes, pero que non chegou a facelo porque unha carpa ocupaba a meirande parte da praza dos fornos a máis da xente que xa marchara amosa preto de 100 participantes duns 130-140 estimados (a que se amosa está alixeirada de peso para a súa carga máis rápida).
No medio, a charla podía descobrir ós viandantes que Santiso estivo a piques de ter unha fábrica de óptica e por que non a tivo, ou abandoar uns metros o camiño para observar unha escala de salmóns, a mais, por suposto, de observar a variedade de vexetación, descobrer os nichos dos túneles e o seu uso, distinguir entre as centrais do río, as diferenzas entre os tramos afectados por unha presa e os que non... ou moitas outras cousas, do ferrocarril e da súa proximidade.

20161204

Comezou o chu-chu da chocolateira

Nun acto de asistencia multitudinaria para o local onde se atopa a exposición, a antiga oficina de turismo do parque, comezou a apertura dunha mostra que a bo seguro levará a moitos visitantes á mesma. Deixo algunhas imaxes de aspectos da exposición e as verbas de Ángel Prieto Souto, que acompañaron a inauguración aportándolle un plus de coñecemento e reflexión. Non pretendo con estas imaxes máis que facer un resume, do que escapan moitos puntos de cartelería, arte (pintura e escultura), textos, gráficas, fotos, ganchillo (hai abondo máis de medio quilómetro de cadros de 25x25 cm2 feitos en lá, simbolizando unha vía e que serán unidos para confeccionar mantas que agasallar a organizacións solidarias), actividades externas como o completar entradas sobre o tema na galipedia, outras actividades realizadas polo grupo (a ruta do ferrocarril, realizada o domingo por abondo máis de cen participantes e que foi todo un éxito de organización, rematando mesmo cun chocolate na praza dos fornos de A Pontenova e un agasallo para os máis pequenos) e sobre todo, a ilusión e traballo palpables no momento da exposición polo equipo e colaboradores.
Momento da actuación

Momento da presentación

Cadro representando o cargadoiro

Cadro alegórico á liña de ferrocarril

Cadros representando infrastruturas da liña.

Material gráfico e textos son incluídos na exposición
Recorrido por puntos da exposición:






 




 Algunhas imaxes danidea dos debuxos feitos polos pequenos de primaria, de diversos cursos, no que s epode chamar 'A Chocolateira dos pequenos':













 As membros de A Chocolateira:

--
Nota posterior: a máis da inauguración do sábado, entre domingo e luns tiñan pasado pola exposición máis de seiscentas persoas.


20161203

Ribadeo activo: Comeza a maratón da semana ponte Inmaculada Constitución

Comeza a maratón da semana ponte Inmaculada Constitución. Festival de Jazz/Blues en marcha. Como tódolos primeiros sábados de mes, marcha da A.C. Paco Lanza, esta vez pola outra beira da ría. Comezo onte do mercadillo contra o cancro, un ano máis. Xa en posición de saída o totalmente consolidado mercado de Nadal no parque para a segunda parte da semana, hoxe estréase a exposición e primeira actividade de A Chocolateira:
Sábado 3/12 19:00, Inauguración da exposición na antiga oficina de Turismo do Parque. Estará aberta toda a semana.
Domingo 4/12 10:00, saída de Santiso de Abres da marcha para descobrir o camiño recuperado, vía verde do ferrocarril entre Santiso e A Pontenova, e logo, chocolatada.
Martes 6/12 ás 19:00, película sobre o tren mineiro (na 'Casa do Mar')
Sábado 10/12 ás 12:00, no quiosco da música, tecendo vías solidarias: decoración do templete e máis.
Domingo 11/12 ás 20:00, acto de clausura

20161202

A excepción do Nadal

O Nadal é excepción?
De novo chega o Nadal. Xa comezan a aparecer as voces que din algo así como que quererían durmirse o 23 de decembro e despertar o 7 de xaneiro, xunto coas novas que indican cousas como unha semana especial no Nadal (referíndose á da ponte da Inmaculada Constitución) Ou a ampliación de horarios da hostalería nocturna 15 días dende agora a fin de ano (máis -avisan- os correspondentes ós días do novo ano, máis a petición de non restricción da noite de fin de ano.
Posturas encontradas e que case se alimentan unha á outra, mais cunha diferencia fundamental nesa retroalimentación. Nun caso, prodúcese por fastío de estímulos e sentementos da xente, mentras no outro é debido ós estímulos e hipersensibilidade inducida por intereses principalmente económicos.
Aínda hai poucos días que con motivo do black friday os xornais facíanse eco de que nun quinquenio, de ser descoñecido pasou a estar totalmente instalado en España, mentras a súa contrapartida conceptual, o giving tuesday, segue a ser descoñecido. A diferencia está entre o impulso (e intereses e cartos invertidos) na promoción do primeiro e como moito a indeferencia en relación ó segundo. Influencia norteamericana que se deixa sentir noutras celebracións, como a crecente importancia de Santa Claus ou Papá Noel en contra da importancia dos Reis Magos, a pesar de ser unha e outra xa festas comerciais por riba do sentido relixioso que poideran ter noutras épocas, e que representa unha tentativa de duplicación de gastos a máis de presentación de posibilidade de desfrute extra. Ía contrapoñelos asemade ó Apalpador, mais polo momento, o apalpador representa só algo de segunda orde fronte ós mitos maiores.
Seguindo coas comparacións, Halloween (ou menos. a súa versión para equilibrar en Galicia, Samaín) foise instalando paseniñamente, menos comercial e tamén festeira, impoñéndose a unha celebración calmada e meditativa do culto ós mortos que representa Santos e defuntos. E poderiamos seguir.
Mentras, ó abeiro de celebración tras celebración, hai normas que se convirten case en excepcións, levadas en boa parte por intereses económicos. Aí está a consideración da ampliación de horario de apertura nocturna con todo o que leva consigo. E permítese o pedido sen medidas paliativas dos efectos negativos, pasando así a ser o 'anormal' o desenvolver diario, forzado de discurrir do tempo coa cenoria da diversión -mesmo nun intento de forzar dito sentemento- e o atributo do gasto como compañeiro inseparable. Porque ó fin, o que se potencia é o gasto, non a diversión ou o benestar, que pasan, no mellor dos casos, a ser subprodutos de propaganda enganosa metidos a presión nunhas cabezas como as fartas de cantos de Nadal.

20161201

Galicia destingue

Isa foi a idea que se me viu á cabeza onte, a eso das dúas e media do mediodía, escoitando Onda Cero, cun anuncio con subvención institucional promovendo Galicia como 'destiño' para visitar, comer... supoño que en castelán, unha vez acadados os últimos obxectivos de conquista lingüística e destinguida galicia de vez.
Lamento non poder dar moita máis información. O ir conducindo non é un bo momento para tomar notas...
A imaxe, Galicia non sei moi ben se destinguindo ou tinguíndose de negro, a modo de efecto do Prestige.

20161129

O sector lácteo, un ano despois das mobilizacións: cousas que aprender da Bretaña

(Entrevista aparecida en Irimia 956, pp. 8-10, subministrada polo entrevistado.)

O Agro
Conversa con Xosé Salvatierra Rico, técnico agrario (1a parte)

O sector lácteo, un ano despois das mobilizacións: cousas que aprender da Bretaña
Pouco máis dun ano despois das grandes mobilizacións e tractoradas do sector lácteo galego, reina a desinformación nun asunto clave para o noso rural e para o país galego. O lácteo é, sen dúbida, un piar estratéxico da economía galega. Moito nos cómpre aínda mirar que podemos aprender doutros sitios e dos nosos propios erros. Comentamos estas cousas nesta primeira entrega dunha entrevista con Xosé Salvatierra Rico, técnico agrario, e sempre militante dunha Galicia rural avanzada, ecoloxicamente sustentable e economicamente viable. E da súa man poñémonos ao día.
Como está a situación dos produtores de leite despois das mobilizacións de setembro do 2015?
A fin das cotas lácteas o 31 de marzo de 2015 parecíalles aos gandeiros galegos un alivio da carga que levaban soportando desde o ano 1992. Semelláballes que agora terían o camiño despexado para producir sen esa limitación. A cota, para moitos deles, opinaban, era o primeiro dos males da súa explotación. Agora imos defendernos mellor, dicían, ao non termos un teito para medrar, en número de vacas e en produción. Algúns xa empezaran a tomar velocidade, nestes dous parámetros, varios meses antes, para adiantar a outros polo camiño.
Veu así, de forma repentina, un aumento da produción en torno a un 3-4% en Galicia, e tamén noutras partes de España e de Europa.
Consecuencia? Saturación do mercado, que ademais coincide coa diminución do consumo a nivel mundial, o parón de China na compra de leite en po e a prórroga do veto ruso aos produtos lácteos europeos.
De todo isto e máis cousas, nacen as mobilizacións de setembro do 2015, coa caída dos prezos nos meses precedentes, que chegaron a situarse en 0,277 euros de media en Galicia en agosto dese ano.
Nesas datas, estábase ultimando o famoso “acordo lácteo” a nivel estatal entre industria e distribución, que asinan o 22 de setembro. Ao dito acordo súmanse as cooperativas e o sindicato Asaja. Quedan fóra Upa e Coag. Todos eles, en presenza da Ministra de Agricultura, como árbitro.
Do que se dixo, que quedou en papel mollado...
Poucos meses despois, en efecto, xa se puido comprobar que era papel mollado. As industrias seguían sen establecer ningún tipo de negociación para a sinatura de contratos. Estes terían que ser dun ano, segundo o acordo, pero coa renuncia asinada do produtor, podíase facer por menos tempo. De aí que a maioría dos contratos se veñan facendo a tres ou seis meses. A industria preséntalle ao produtor o contrato xa cuberto, onde figura o tempo de vixencia e o prezo.
Ou o tomas, ou déixalo. Na maioría dos casos, non hai outra industria que lle faga competencia nese percorrido, excepto que escasease o produto.
Non cambiou nada, tan só que agora o contrato é obrigatorio para a industria, mentres lle recolla o leite. Se mañá non lle renova o contrato, pode deixar de recollerllo.
Ese acordo non impediu que os prezos ao produtor seguisen á baixa no último ano...
Pois podemos contar esa baixa en torno a 1-2 céntimos. Dous céntimos fora ao que se comprometera unha distribución de marca branca a subirlles aos consumidores, a principios de ano, unha marca que envasa leite dunha industria francesa, para que esa cantidade fose ao produtor, a través da industria. Pero aínda que a distribución cumpriu algún tempo, non o fixo a industria nesa contía, senón que a algún produtor mesmo lle baixou o prezo.
Con todo isto, poderiamos concluír que a situación non cambiou a mellor, ou mesmo empeorou. Antes do final das cotas, había un tope de produción para cada Estado e para cada explotación, a recollida era obrigatoria. Agora a cota márcalla a industria a cada granxa e pode deixarlle de recoller cando lle conveña. Isto leva o sector a desconfiar deste tipo de acordos, onde os incumprimentos non son penalizados e onde a Administración non se enfronta ao poder da distribución, que, por outra parte, se comprometera a non utilizar o leite como produto de reclamo nas grandes áreas comerciais. Onde están os controis das Comunidades Autónomas para ver se incumpren a lei de boas prácticas comerciais, con vendas a perdas?
O sector segue a ser moi mellorable, tal e como nos tes indicado en numerosas ocasións...
O sector segue desestruturado. Cun sistema de produción moi intensivo e, polo tanto, con custos moi altos, que, nas fases de prezos baixos de venda do leite, entra en perdas, perdas que para algún que non teña liquidez poden ser a ruína. Non terá máis saída ca o peche, se o prezo non se recupera rápido e de forma sostible.
Recentemente tiveches ocasión de visitar a Bretaña, nunha visita de estudo en granxas desa bisbarra atlántica con tantas similitudes con Galicia. Que leccións deberiamos aprender?
Da Bretaña estamos moi cerca fisicamente. En liña reta, cuns bos prismáticos, case nos podemos saudar en días claros. Pero no tocante ao sector produtor de leite, estamos moi lonxe deles. Explicarei por que.
A visita á Bretaña foi na primeira semana de xullo deste ano 2016, cun grupo de 10 produtores de leite de Asturias e Galicia que están no grupo de xestión de explotacións de leite de Xan Pouliquen. Todos os anos fan una visita fóra de Galicia. O ano pasado estivemos en Navarra.
Leccións, dis? Pois, por exemplo, a profesionalidade. A formación, por termo medio, é moi superior. Ninguén se incorpora á explotación sen unha formación equivalente a ciclo de grao superior en formación agrogandeira, como mínimo. Hai bastantes con titulo universitario, como enxeñeiro agrónomo ou veterinario, etc. Isto é normal en Francia, en xeral.
Ademais, todos traballaron noutras granxas antes de incorporarse á súa.
Incluso saen fóra de Francia, para ver o que hai por Europa. Xa lles queda pequeno o seu Estado.
O que si chama a atención sempre é o seu orgullo campesiño
Pois si. Están francamente (nunca mellor dito) orgullosos de traballar no rural. Na Bretaña, un gandeiro é una persoa ben vista pola xente urbana e pola cidadanía en xeral. Produce alimentos, ocupa o territorio, coida da paisaxe. Subministra produtos á agroindustria, que, por certo, en Francia esta moi desenvolvida, é moi potente e crea moitos postos de traballo. O ministro de agricultura francés, de todos os que conforman o goberno, está entre os tres ou catro primeiros en rango de poder político e económico, de entre os vinte e dous que conforman o goberno. Para o Estado francés, o sector agrario é clave para a ordenación do territorio e a fixación da poboación. Cumpren ao pé da letra o refrán: “Non hai paisaxe sen paisanaxe”.
O que siga o Tour de Francia un ano calquera pola TV, xa se dará conta do que lle estou a falar, aínda que non visitase Francia. Verá como está ocupado e coidado o territorio.
E en cando á organización do sector?
Teñen un sector gandeiro moi ben estruturado a través de organizacións agrarias desde hai moitos anos: cooperativas, grupos de asesoramento técnico e económico... e os CUMAS, que son cooperativas de uso en común de maquinaria. As primeiras foron constituídas nos anos 50. Hai CUMAS de máis de 200 socios, abarcan ata 4-5 concellos.
Non teñen problemas? Claro que os teñen. Pero dispoñen de máis recursos para resolvelos. Están máis formados.
Teñen os servizos das cooperativas, técnicos das cámaras agrarias, onde estes profesionais son empregados da Administración, non de empresas que buscan o negocio, etc. Teñen investigación. Terras colaboradoras coa investigación práctica. E boas escolas agrarias. Só nun departamento (provincia) da Bretaña hai sobre 25-30 escolas agrarias. En Galicia temos 4, e non están completas. primeira fase de crecemento, transformación de produtos na granxa. En titular destacado: 19 000 persoas visitaron en domingo 20 granxas abertas ao público nos últimos catro anos.
A relación produtor-consumidor. E así máis temas. 39 páxinas dan para bastante. E para a semana seguinte, outro tanto.
Nunha entrevista anterior falabas da importancia da dimensión da base territorial, da superficie por vaca, para facer sustentable unha explotación e de como iso non sempre se respecta en Galicia. Cal é o contraste coa Bretaña?
Efectivamente. Teñen bases territoriais que fan sustentables as súas explotacións. Andan con cargas de unha vaca por hectárea. Aquí en Galicia, ándase con máis de 2 vacas, e incluso 3, por hectárea. Eles case non compran nada fóra. Non hai terra que estea sen producir nada. Todo está ocupado con algunha cousa. Cultivos de todo tipo, bosque ordenado, horta, árbores froiteiras, etc. Tamén chaman a atención as boas comunicacións no rural e a súa boa conservación.
Non quería deixar de falar de certos feitos sintomáticos. A calidade e a cantidade do seu asociacionismo -técnico, cultural, veciñal, etc. Mira, hai gandeiros que reciben unha ou dúas revistas semanais no seu domicilio, que tratan temas de todo tipo relacionados co sector. Esta que teño na man, que me facilitaron en Bretaña, que sae cada semana, chámase Terras Agrícolas da Bretaña. 39 páxinas. En cor, con papel reciclado, por subscrición de 1 euro por número. Temas destacados neste número? Crise no leite, porcino, entrevista a dous produtores que se incorporaron no 2015, enfermidades no millo forraxeiro na primeira fase de crecemento, transformación de produtos na granxa. En titular destacado: 19 000 persoas visitaron en domingo 20 granxas abertas ao público nos últimos catro anos. A relación produtor-consumidor. E así máis temas. 39 páxinas dan para bastante. E para a semana seguinte, outro tanto.
Canto nos falta para chegar a este nivel...?
--
Máis artigos de José A. Salvatierra Rico

ESCUDOS DE ARMAS DA CASA DOS MIRANDA. Francisco José Campos Dorado


Baixando a Porcillán pola rúa Amando Pérez, case en fronte da Fonte dos Catro Caños, está a señorial e discreta Casa dos Miranda. Ó lado Sur, linda cun calexón que ven desde a Rúa Trinidad e que separa a casa e horta das casas adxacentes, e cuxo nome, Travesía da Paz, recorda a Rúa da Paz, antiga denominación da Rúa Amando Pérez. A casa consta de baixo e dous andares, con tres e tres balcóns beirados ou saíntes, con varanda de fundición enrellada e, nos baixos, tres sólidos portalóns de madeira con molduras, cuxa porta central de dobre folla, montantes vidrados e cancela de forxa, é a da entrada da casa. A súa fachada está toda construída de cantería, e entremedias do balcón central do primeiro andar, na parte alta, atópanse estes dous escudos de armas que resaltan do paramento labrados en pedra de mármore branco e en moi bo estado de conservación.

En heráldica a súa forma trátase como: escudos “españois carlistas” ou escudos de “forma de casulla” (El Diseño Heráldico, Luís F. Messia de la Cerda y Pita 1990, páx.29). O apelativo “carlista” refírese a Carlos I de España e V de Alemaña (1500-1558). Carecen de adorno exterior, a excepción dun trifolio no timbre do primeiro e do segundo, así como, neste segundo, outras dúas pequenas flores entre medias das volutas altas, e ámbolos dous, teñen un pequeno adorno no sostén (na punta da parte baixa). A forma exterior e similar nos dous, pero diferéncianse en que mentres o flanco dereito, segundo se mira cara a eles, é case igual, no flanco esquerdo as volutas envolven cara a dentro e quedan por fora, e no escudo sinistro envolven cara a dentro, pero métense no campo do escudo. O escudo esquerdo (foto 1) está cuartelado en catro:
No primeiro cuartel, na parte central, aparecen dúas chaves encostadas (dándose as costas) en pau (verticais) cos paletós arriba e aneis cadrados baixos entretidos (enlazados). Están acompañadas de tres flores de lis mal ordenadas: unha central en xefe (parte alta) e dúas en punta (parte baixa), e de seis rosas colocadas tres e tres en cada flanco das chaves. Si tiveran esmaltes, as chaves e as lises serían de azur (cor azul) en campo de prata, e as rosas de gules (cor vermella). Son armas dos Quirós de probada nobreza, entre outras, nas Ordes de Santiago, Alcántara e Calatrava. D. Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño alguacil maior de Oviedo e alférez maior de Avilés, foi Marqués de Camposagrado, título nobiliario que lle concedeu o rei Felipe IV o 23-Maio-1661. No segundo cuartel, dous lobos pasantes, son armas dos Osorio. En campo de ouro dous lobos desollados en pau (un sobre o outro). O lobo é figura do guerreiro que non da cuartel o inimigo. Unha cabeza de lobo, era insignia militar que os romanos levaban no alto dunha pica. D. Pedro Osorio, fillo do Conde de Trastámara, xunto con D. Alonso de Lanzós e D. Diego de Lemos en 1465, foron os que acaudillaron a Revolta dos Irmandiños. D. Pedro Osorio pereceu nunha prisión dos Andrade e D. Alonso de Lanzós pasou o resto da súa vida na cárcere. Foron os tempos en que os nobres galegos serán sometidos e obrigados os intereses casteláns, tempos da “doma e castración do Reino de Galicia”. Galicia conservará desde aquela a nomenclatura de Reino, máis será só testemuñal, pois perde a capacidade de decisión e o seu idioma deixa de empregarse nos círculos oficiais e na escritura; pero o pobo galego manterao vivo durante 300 anos nas lareiras, no agro, no mar, nos contos, nas lendas, nas coplas... (Historia de Galicia, David Pérez López, páx-155)
No terceiro cuartel unha banda engolada (tragada ou metida na gorxa) de dous dragantes linguados (de dous dragóns con lingua vista). Parecen armas do Marqués de Santa Cruz, título que Felipe II lle concedeu o 11 de Outubro de 1569 a D. Álvaro de Bazán e Guzmán, Capitán Xeneral con Grandeza de España. Neste caso, parece ser un cuartel similar o escudo inversado (simétrico respecto dun eixe vertical) do escudo esquerdo do altar maior da igrexa parroquial de Sta. María do Campo de Ribadeo, o cal pertence a familia dos Navia (Osorio), segundo reza na lápida adxacente, e cuxo patronazgo xa exercían nos tempos en que era Convento de San Francisco e non a colexiata actual de Sta.María do Campo. Este marquesado, refírese máis ben ó Marqués de Sta. Cruz de Marcenado, título nobiliario que concedeu o rei Carlos II en 1679 a D. Sebastián Vigil de Quiñones y la Rúa do Coto de Marcenado e cabaleiro da Orden de Calatrava. D. Álvaro José de Navia Osorio y Vigil de la Rúa, nace en Puerto Vega en 1684 e foi o III Marqués de Sta. Cruz señor da Casa de Celles, vizconde de Puerto Vega. D. Joaquín Navia-Osorio e Miranda, nace en Castropol en 1749, e foi o VII Marqués de Sta. Cruz de Marcenado.
Cando se identifican datas dos maiorazgos na igrexa parroquial de Ribadeo, hai que ter en conta que esta é tal a partir de 1835, pero o convento de San Francisco fundouse no ano 1214, de cuxo arte gótico de primeiros do século XIII, consérvase na ábsida do altar maior o gran arco oxival enviaxado (que ten os apoios un pouco oblicuos respecto da vertical), as arquivoltas da porta principal, a fiestra de trazaría da fachada con dous parteluz, bateaugas oxivais (molduras que protexen os arcos do pórtico e da fiestra, da auga de choiva que escorre pola parede), entre outros elementos das bóvedas de cruzaría e do coro. Na parte alta do actual retablo do altar maior, a ambos lados dunha imaxe central de Cristo Crucificado, atópanse estas mesmas armas dos Navia – Osorio en dous escudos con esmaltes: unha banda engolada de gules (cor vermella) sobre campo de sinople (cor verde) e ámbolos dous timbrados cunha coroa de marqués e cun adorno exterior, facendo un artesoado de molduras, en alto relevo, de estilo barroco do século XVII ou XVIII.
No cuarto cuartel, unha aguia mirando a destra. Son armas dos Aguiar. En campo de azur unha aguia de prata co vo caído ou de ás baixadas e membrada de sable (coas patas de cor negro), brasón moi antigo, pois é outra das insignias militares das lexións romanas.
O escudo dereito (foto 2) é de aspecto moi similar o primeiro. O primeiro cuartel está semicortado e partido. Na parte alta da partición esquerda vese unha árbore con dúas cabras empinadas coméndolle nas follas. Son armas dos Sotelo: en campo de prata, unha árbore de sinople (cor verde) e dúas cabras de sable (cor negro) empinadas no tronco. Na parte baixa, un castelo. Parecen armas dos Suárez de Albergaría ou dos Suárez de Deza. Na partición dereita, dúas bandas con dúas lises cada unha, semellan armas dos Ladrón de Guevara, ou dos Quesada, pero máis posible sexan dos Queipo de Llano. Este cuartel é a labra de consanguinidade dos membros dunha familia, que a súa vez emparenta cos Miranda.
No segundo cuartel, as cinco doncelas de Miranda. En campo de gules (cor vermella) cinco bustos de doncela cos cabelos espallados de ouro, cargados no peito cunha venera de ouro. Alude ó Tributo das Cen Doncelas, armas que gañou Don Alvaro Fernández Miranda, parece que acompañado dun cabaleiro dos Ponce de León, uns din que polo ano 785 ou 791, e outros en tempos de Afonso II “O Casto” (791-842) anos despois de descubrirse a tumba do apóstolo Santiago no ano 813. D. Alvaro liberou no lugar de Petoburdelo (entre Betanzos e A Coruña) ás doncelas virxes e fidalgas da comitiva, que conducían os sectarios musulmáns, e tamén ás que xa estaban na torre de Val-docel para ser embarcadas na ría de Betanzos, as cales, ían sendo entregadas polos pobos cristiáns de Gallaecia, para pagar un odiado tributo de vasalaxe os emires de Córdoba, que o rei “folgazán” Mauregato (783-789) adquirira con Abderramán I (756-788) por haberlle axudado a espolincarse e apoltronarse no trono. Ramiro I (842-850) negouse rotundamente a pagar e batalla e vence a Abderramán II (791-852) na batalla de Clavijo (Logroño) (La Comarca del Eo, 29-12-2012 “O Tributo das 100 Doncelas”)
No terceiro cuartel, son armas dos Villamil, dos Álvarez de Mon, de Barreira, Barrera ou de la Barrera, dos Busto, dos Aguiar ou dos Pardo que explicamos con máis detalle cando nos referimos o Escudo da Rúa Antonio Otero (La Comarca del Eo, 16-Xullo-2016)
No cuarto cuartel, son armas dos Luaces, un crecente ranversado (coas puntas cara abaixo) entre sete estrelas de oito puntas, tres en xefe e catro en punta. Así, tamén figuran na Casa de Luaces na cidade de Mondoñedo, pero coas estrelas de cinco puntas. Se o cuartel tivera esmaltes serían: en campo de azur, estrelas de ouro cun crecente ranversado de prata. A D. Juan García de Luaces, da cidade de Lugo, líbralle Sancho IV “O Bravo” (1284-1295) privilexio de fidalguía o 22-Maio-1293, por méritos contraídos na toma de Tarifa. A D. Luis de Luaces de Mondoñedo, recoñéceselle a fidalguía en 1554 (Historia de Galicia, D. José Santiago Crespo del Pozo, Tomo XXI, páx.241-242)
Na Chancillería de Valladolid hai moitos e diversos preitos relacionados cos apelidos destes escudos de armas, dos que destacamos: 1) Un preito de fidalguía do ano 1540 de D. Juan de Luaces, veciño de Mondoñedo. 2) Executoria dun preito litigado en 1565, por D. Pedro Fernández Tomás, veciño de Mondoñedo, con D. Vasco Fernández de Luaces e D. Fernando Ares de Ribadeo sobre contas e débedas dunha compañía de panos. 3) Executoria dun preito litigado en 1604 por San Juan de Bengolea e Dª. Inés Fernández de Saavedra e fillos, herdeiros de D. Pedro de Saavedra e Dª Elvira Díaz de Cidrón, veciños de Santa María de Ramil (Lugo), con D. Álvaro de Navia, marido de Dª. Leonor Fernández de Saavedra. 4) Preito litigado en 1655, por D. Rodrigo de Miranda Ponce (de León), con D. Diego García de San Pedro veciños de Pola de Lena, por un prado da Riva. (Asturias). 5) Preito de D. Lorenzo Agustín Miranda Menéndez, de Ribadeo, de D. Pedro María Miranda Miranda, de Ribadeo, de Dª. Juana Antonia Menéndez y Prado, de Ribadeo, D. José Campoamor, de Ribadeo, sobre: anulación dun foro fundado por Dª. Juana Antonia Menéndez e restitución dos bens a él hipotecados por estar vinculados o maiorazgo de Miranda (1788-1808). 6) Preito de D. Pedro Ramón de Oya y Miranda, de Ribadeo, D. Vicente Lamas de la Torre, de Santa Eulalia de Vilaosende, sobre anulación da escritura do foro dunha casa e horta situadas en Ribadeo por ser bens vinculados (1804-1809)... e un largo etc. etc.
Ámbolos dous escudos dan fe das grandes liñaxes do matrimonio de D. Pedro Miranda, natural de Ribadeo, casado con Dª María Osorio de Navia (século XVI), quenes tiveron por fillo a D. Fernando de Miranda Osorio que casou con Dª María de Lanzós.
Son dous escudos por antonomasia aristocráticos. ¿Que quer isto dicir? Son escudos das familias máis notables de Gallaecia e por suposto do Estado, con brasóns anteriores a fidalguía medieval de España. Non precisan timbrar os escudos de coroas ou cascos para falar da súa nobreza, pois as armas dos seus cuarteis falan por si soas. En San Miguel de Reinante, cun adorno exterior floral moito máis rico, hai outros dous escudos desta natureza na fachada do Pazo de Pumarín, pertencentes a familia de D. Juan Pardo de Cela Ulloa Taboada de Aguiar e Andrade (Arquivo do Reino de Galicia -Fondo da Real Audiencia de Galicia- Signatura 3339/10 -foto 102837).
Platón (427-348 a.C.) relata na súa “República” que aspiraba a un goberno da “aristocracia do saber”. Para Aristóteles (384-322 a.C.) a aristocracia era a mellor das formas de goberno sempre e cando, esta se interesara polo ben público, polo benestar social, pois en caso contrario dexeneraría nunha oligarquía ou goberno exercido por un reducido número de persoas que pertencen a unha mesma clase social privilexiada que utilizan o goberno en proveito propio. Herodoto (484-420 a.C.) opoñía a aristocracia á monarquía e á democracia. Rousseau (1712-1778) recoñecía dúas clases de aristocracia: a natuhereditaria e a electiva. A segunda destas formas é a máis racional, pero sempre imperou a primeira. Na era moderna, a democracia ganoulle a batalla á aristocracia política, aquela constituída pola “elite” dos grupos dirixentes.
O termo, aristocracia tamén se aplica como sinónimo de “privilexio ou rango”; así existe unha aristocracia social; una aristocracia da igrexa, do diñeiro, da industria, do arte, do saber ou do deporte. Polo que hoxe, cando se escoita falar da aristocracia a secas, interprétase como a clase social oligarca que fai e desfai o que lle ven en gana, conclusión que, aínda que non sempre, a maioría das veces, hoxe, é acertada pois teñen diñeiro, poder, privilexios e influencias dabondo como para facelo. Pero nun principio a aristocracia eran as persoas más notables da nación e non precisamente eran os que exercían o poder feudal. Platón, Moro, Bacon e os profetas do Antigo Testamento, seguramente eran aristócratas do seu tempo, en cambio, foron os pais da doutrina filosófica do Socialismo que se levantou en revoltas en contra da explotación da clase traballadora... En fin, Aristóteles, fai 2300 anos anos que morreu, ¡e como para seguirlle agora as súas “filosofías...”!

20161128

NOTA DE PRENSA DO COLECTIVO “POR NUESTRO FARO”

Onte o colectivo 'Por Nuestro Faro' emitiu unha nota de prensa, a raíz das novas que apareceron nos xornais a fin de semana (sábado). Á súa vez, ditas novas tiñan orixe na nota de prensa do concello de venres á tarde na que se daba cota dunha carta enviada polo concello á Autoridade Portuaria de Ferro-S. Cibrao, moi posiblemente impulsada pola insistencia de 'por Nuestro Faro' de que o contrato sobre a illa estipula que se hai hotel, só quen sexa cliente el terá acceso á illa, implicando unha discriminación e unha privatización encoberta. Así pois, para amosar toda a secuencia, deixo a continuación a nota de por nuestro faro, a nota do concello e a carta do concello á Autoridade Portuaria de Ferrol-S. Cibrao. A historia anterior, en http://ribadeando.blogspot.com.es/search/label/Illa Pancha

1.-
NOTA DE PRENSA DO COLECTIVO “POR NUESTRO FARO”
A última declaración do Sr. Alcalde sobre a Illa Pancha non aporta nada novo ao que xa sabemos dende hai ano e medio. O seu apoio decidido a un hotel de duas suites quedou perfectamente reflectido nas declaración que fixo a un diario madrileño o día 22 de Abril de 2015. Caseque un ano antes de que a empresa concesionaria presentase o proxecto definitivo e sen nengún tipo de informe técnico nen económico o Sr Alcalde xa tiña tomada a decisión de apoiar este proxecto porque tal como declarou era “un premio para Ribadeo”. Deixémonos de lerias, foi unha decisión política, como o foi a de rexeitar o galpón no porto de Figueirúa e mesmo levalo a pleno sen ter nengún proxecto nen informe técnico. Como ben se sabía que habería espertar unha forte rexeita social mantívose en segredo. Despois veu a tramitación das licencias, primeiro de un proxecto, despois de dous, sen explicación alguna polo concello nen pola Autoridade Portuaria. Sen informe de afección á Rede Natura 2000, sen informe económico nen criterios de sostibilidade que exixen a lei de Portos, a de Costas e a Reserva da Biosfera. Despois de que a propia Dirección Xeral de Medio Ambiente recoñecese –negro sobre branco- que non recibiu o expediente, e polo tanto que so podía informar sobre a obra interior do faro, cousa polo demais allea a suas competencias. Este é o cenario cando nos avisan de que non se daría a licencia de apertura en función dos informes técnicos senon da decisión persoal do señor alcalde, ou sexa o contrario de que se ven declarando dende hai moitos meses. En realidade o que se está buscando son disculpas para resolver favorablemente o recurso presentado pola empresa concesionaria por aprobarle a cafetería e darlle argumentos para un eventual contencioso.
Polo demais abonda un exemplo que tódolos días escoitamos comentar nas ruas ¿Por qué os prantexamento que se propoñen para as catedrais non valen para a Illa Pancha?. Se a cafetería das Catedrais debe estar mais afastada da costa ¿porqué se tolera e se apoia un hotel no medio da Illa Pancha?. En proporción o coherente sería poñer un hotel de sete plantas nas Catedrais. Se propoñemos un aparcamento a varios centos de metros das catedrais ¿porque defendemos un aparcamento no medio e medio da Illa Pancha?. Falemos claro ¿hai un criterio ambental distinto en casa caso ou hai intereses políticos e personais inconfesabeis?.
Ribadeo, 27 de Novembro de 2016
2.-

BARCIA DI QUE "ISTO NON É GRECIA, ONDE SE PRIVATIZAN AS ILLAS"-
Acceso á Illa Pancha-
25/11/2016-
O alcalde, Fernando Suárez, ven de dirixirlle unha carta á Autoridade Portuaria Ferrol-San Cibrao na que lle solicita que se manteña o acceso público á Illa Pancha. No escrito sinálase que o Concello esixirá, á hora de tramitar a licenza de actividade ao hotel que albergará o vello faro, que por parte do titular se manteña o devandito acceso a ese espazo.-
O rexedor explicou que "este documento que acabamos de enviar á Autoridade Portuaria Ferrol-San Cibrao, como titular da Illa Pancha e de todo o que alí contén, ten que ver con estas obras que contan coa súa preceptiva licenza para a construción dun hotel, e que no seu momento deberase garantir o acceso público a toda a Illa para que o Concello poida dar a licenza de actividade".-
Suárez Barcia sinalou que "hai que ter en conta que a Autoridade Portuaria só concesionou unha parte da Illa, non toda. E si ben é certo que nestes últimos decenios a Illa estivo pechada ao uso público xeral por tratarse dun uso de interese xeral como era un faro, e podía ser comprensible esa actitude, agora non se entendería, agora que se privatiza a través dunha concesión que soamente quede restrinxida para uns poucos afortunados". O rexedor lembra que "a lei de Costas e toda a normativa que dela deriva é moi clara ao respecto. Toda a Illa ten a catalogación xurídica de dominio público marítimo terrestre polo que corresponde unha utilización libre, pública e gratuíta para os usos comúns, tales como pasear, estar, etc… tanto para os que sexan clientes ou para os que non o sexan".-
O alcalde ribadense dixo que "isto non é Grecia, onde se privatizan as illas. Polo tanto, e aínda que cumpre con todas as autorizacións a conversión dese edificio en hotel, desde logo deberán ter o acceso aberto para todo o público por parte do Concello, senón o Concello non poderá dar a licenza de actividade necesaria para poder operar"
3.-
Coido que agora, quen poda xulgar, terá algún dato máis que as notas aparecidas nos xornais.

20161127

Santa Cilla 2016 en Ribadeo

Onte foi o concerto anual da banda con motivo de Santa Cilla.
Para ter unha idea de como tería sido se estiveras no concerto en vivo, deixo varias gravacións a continuación. Por certo, fóille entregada unha placa a José Luis Barbosa polos 20 anos de adicación continuada á banda (que xa cumpriu o pasado 2015):
Tijuana Brass in concert:
Duke Ellington in concert:
Sinatra in concert:
Tom Jones in concert (bis 1)
Tijuana Brass in concert (bis 2):