20180119

A pel vilega de Ribadeo

Dende hai tempo, en todo o mundo, vnese producindo unha transformación cara a urbanización. En Ribadeo podemos dispor de gráficos de case os últimos vinte anos dun xeito sinxelo, recollendo datos no Instituto Nacional de estatística. É pois doado observar que en 17 anos a vila aumentou 2000 habitantes, mentres o concello só o fixo en mil. Algo que implica unha diminución de mil habitantes rurais no mesmo período, pasando de 4000 a 3000. Así, hoxe por hoxe, máis das dúas terceiras partes dos habitantes do concello residen na vila de Ribadeo: por cada 9 habitantes da vila, o rural só ten 4.
Velaeiquí os gráficos:
No primeiro gráfico represéntanse os habitantes totais do concello  en azul, e en vermello, os vilegos. Vese que o aumento de habitantes é máis acusado na vila en todos e cada un dos anos representados.
 O segundo gráfico representa a porcentaxe de vilegos sobre a poboación total. Conforme a que medra máis, a porcentaxe vai medrando.
 O terceiro gráfico só aporta unha visión extrema do fenómeno: trátase da representación de número de habitantes da vila por cada cen do rural (en azul) e do número de habitantes do rural por cada 100 da vila (vermello). Ver como ambas liñas se van afastando é abono demoledor sobre a previsión do mantemento futuro do mundo rural no noso entorno.

20180117

Ribadeo aumentou o turismo un 12 % o pasado ano

Hoxe, 17 de xaneiro, comeza FITUR, a feira internacional de turismo que é visitada por representantes ribadenses dende hai xa moitos anos. Esta edición, o concello sacou unha nota (onte) na que indica que vai ir a concelleira do ramo, Ana Mª Martínez, o alcalde e a técnico de turismo. Non se di nada sobre membros da oposición, que tamén teñen participado en moitas edicións. Algo que non quere dicir que non aparezan dun xeito ou outro tamén por alí (e tamén polo xornal aquí).
Recollendo o que di a nota de prensa de onte, fala a concelleira de que o pasado ano 2017 foron atendidas nas oficinas de turismo de Ribadeo, 114 701 persoas, 12 534 máis que no ano anterior. É dicir, no 2016 atendéronse 102 167 persoas, cun aumento porcentual deste ano en relación ó anterior do 12,27 % nese indicador de movemento turístico. É evidente que o turismo en Ribadeo non está en tempada baixa.
En canto a FITUR, fixen a mesma experiencia que o pasado ano, procurando na súa web por 'Mariña', e entre moitas empresas e outras entidades chamadas máis ou menos así (incluído o concello de Marinaleda, ó que non lle coñecía o seu tirón turístico), aparece a Mancomunidade de Municipios da Mariña como expositora. A procura de 'Ribadeo' resulta moito máis doada: como o ano pasado, só aparece o Parador. En baixo deixo as dúas fichas de ambos.


O que fixen tamén foi procurar polo lema que a bombo e platillo se anunciou hai uns anos (en FITUR 2015), ribadeoxqsí, e resulta que os resultados seguen a baixar:199 resultados fronte a 45 700 000 por FITUR 2015. É dicir, se o impacto relativo en febreiro daquel ano non chegaba ben ó 0,01 %, na actualidade anda polo 0,0004 % en relación ó FITUR dese mesmo ano.

20180116

Dous casos


Quédome a pensar sobre dous casos diferentes de convocatorias feitas en Ribadeo: a de subvencións do ARI (convocatoria de Ribadeo e Rinlo) e a de alegacións ó Plan Especial das catedrais.
O motivo é sinxelo: A do ARI remata a fin de mes e mereceu unha lembranza, a dúas semanas do final, para que se aproveitara. O prazo total durará algo máis de 30 días (comezou a finais de decembro), abondo curto para presentar documentos elaborados que hai que encargar, para beneficio, principalmente, propio.
A do PEC, se non fixen mal as contas, remata hoxe, e non foi avisada no seu remate. Os documentos a presentar teñen que basarse nun documento previo de máis de 300 páxinas, o propio Plan, e o prazo foi de dous meses. Neste caso, o documento pódese encargar, pero a base está no que poda facer a propia persoa alegante, para beneficio prinicipalmente, xeral.
No caso ARI, a nota do concello di claramente que non se presentou polo momento ningunha proposta. No caso Catedrais non se ten idea de como vai a cousa.

20180115

Asemblea de Amadores da Música

O venres tivo lugar a asemblea da Asociación Amadores da Música, sociedade titular da Banda de Música Municipal de Ribadeo.
A xuntanza corresponde á dación de contas do ano 2017, e a súa convocatoria non ofreceu novidades, como corresponde a unha xuntanza ordinaria.
O desenvolvemento tamén foi tranquilo, coa exposición de cada un dos puntos entre o total de 18 socios asistentes, que levou ó comezo á segunda convocatoria. Comezou coa letura e aprobación da acta anterior e seguiu desenvolvendo un estado de contas saneado, no que aínda falta por dar entrada a unha subvención comprometida e outra posible, correspondentes ambas ás actividades do ano 2016 e que elevarían en cousa doutros 5000 euros o estado das contas da asociación.
No desenvolvemento de actividades fíxose fincapé na celebración do 25 aniversario (1992-2017) coa exposición realizada, o concerto de 25 aniversario en Cabanela coa participación de antigos músicos e o churrasco posterior.
Houbo algunhas preguntas, como a petición de información sobre se tivera ou non lugar a xuntanza co concello proposta o ano pasado, que si tiveron lugar dúas, e segundo parece amañouse o desacordo manifestado naquela xutnanza.
No apartado musical, en cambio, quedou patente que aínda queda por facer para a reposición de músicos, pois en todo o ano pasado incorporouse un, e este ano espérase que se incorporen dous en dous concertos diferentes. Como saídas, este ano espérase devolver a visita das bandas que viñeron ó festival o pasado ano, incrementando así as saídas do ano pasado.
A asemblea comezou en hora e rematou despois dunha hora, non sen antes quedar emprazados os socios para unha asemblea extraordinaria por marzo para renovación da directiva, que xa anunciou o presidente que continuaba, aínda que podía haber algún cambio na composición por motivos laborais ou persoais.

20180111

Placas de Sargadelos ilustrando o rueiro de Ribadeo

Hai case un mes foi anunciado polo concello que se ían poñer 32 placas de Sargadelos ilustrativas de diversos lugares da vila. O día 16 o concello emitiu unha nova nota de prensa coa inuauguración do novo viario, a posta da primeira placa, na rúa Ibáñez. Anunciose daquela que en poucos días estrían postas as placas e a disposición folletos explicativos na oficina de turismo. Os poucos días aumentaron algo, pero hoxe por hoxe xa hai abonda placas colocadas e en breve estarán os folletos.
Mentres que iso ocorre, o ter os folletos a disposición, un resume en fotos dalgunhas das placas:
A primeira, no Pazo do concello, Pazo de Ibáñez.

Outra, fronte á torre dos Moreno, 'Edificio dos irmáns Moreno', acompañando ó caseto de regulación do mexadoiro de King Kong.

O edificio do xulgado de paz acolle entre pintura descascarillada a placa da antiga casa do concello.
O Campo tamén ten a súa placa:
E a porta da Vila, no 23 de Amando Pérez:
A praza de abastos:
Rúa San Roque:
A prota da Auga, na casa do Viejo Pancho, a rúa do seu nome (Viejo Pancho), xixeiramente desprazada en relación coa marca no chan que da conta da existencia da porta:

Ou a escola náutica, na actual biblioteca municipal, á beira da casa do Patín, na r/ Antonio Otero:

... seguirá!
Pero mentres, remato coa foto que ilustraba a segunda nota de prensa do concello en decembro, imaxe da 'inauguración':

Alguén se lembra das Catedrais?

Das Catedrais? Refírome non para empregalas como arma arroxadiza nin como galiña dos ovos de ouro, senón para reflexionar sobre o seu futuro, por exemplo estimando o plan especial, vendo os seus entresixos... En principio, o tempo de alegacións remata a próxima semana, e polo que parece, o coñecemento do plan é máis ben escaso ou nulo, preferindo na práctica o seu uso sen máis (e polo tanto, potencial abuso), sen pulsar as consecuencias, que o estudo do uso adecuado.
Non de outro xeito se pode interpretar que mentras que non xurdiron novas sobre alegacións ou simples comentarios, aínda onte na prensa un grupo político inclúa as catedrais no resume anual só como sona para Ribadeo, 'coma sempre'.
E é que, se Ribadeo e o mundo cambia, as Catedrais tamén. E boa parte do seu cambio, para ben ou para mal, responde á nosa actuación.
Certo que o plan é farragoso para ler, con múltiples leis e normas de referencia, ás que ás veces alude con citas e outras de xeito xenérico, incluíndo partes onde a xente non iniciada está, sinxelamente, perdida (ver ilustración abaixo sobre as cores de uso)
Táboa na p.49 do documento, sen compañía visual das cores ás que se refire
Aínda así, só a modo de curiosidade nunha ollada rápida, o plan redactado presenta sorpresas que incitan á súa letura. Por exemplo, un resume do orzamento do concello do ano 2015 como non pareceu ata o momento en ningún documento que eu vira (p.57-58) e que copio abaixo:

Ou os prazos previstos dentro das propostas do propio plan, xunto cos seus custes anuais:

Que o desfrutes!

20180110

AGORA SI: A AUTORIDADE PORTUARIA RECOÑECE AO DEFENSOR QUE FALTAN INFORMES. Por Nuestro Faro

Con data do 4 de xaneiro de 2018 o Defensor del Pueblo remítenos un novo escrito como consecuencia da resposta da Autoridade Portuaria ao informe do Defensor de 22 de Agosto no que reiteraba a falla de estudo de non afección á Rede Natura 2000 no proxecto de apartamentos no Faro da Illa Pancha.
O escrito do Defensor, que está colgado íntegramente no noso grupo de facebook (e embaixo), di expresamente que a Autoridade Portuaria “ha dado traslado al promotor del proyecto de rehabilitación del faro de Isla Pancha del escrito del Defensor del Pueblo, con el fin de que aporte toda la documentación de que disponga, al objeto de mejorar la motivación de la evaluación efectuada”. E mais adiante di: “De lo informado por la Autoridad Portuaria se desprende que se va a completar la valoración ambiental efectuada, con el fin de determninar si existe o no afección apreciable al espacio integrado en la Red Natura 2000…”
Entendemos que estes dous parágrafos son dunha claridade meridiana respecto da custión que aquí se discute: non existe un infome axeitado a dereito sobre o impacto á Rede Natura 2000, dado que a Autoridade Portuaria recoñece agora que hai que ampliar os informes editados anteriormente. Nin mais nin menos o que o noso grupo ven denunciando dende xullo de 2016 a costa de recibir insultos, ameazas, caladas administrativas e políticas e clamorosos silencios mediáticos. Agora resulta que si, cando tódolos trámites administrativos están rematados, incluída a licencia de actividade, agora a Autoridade Portuaria ven a recoñecer que o expediente non estaba completo e naturalmente o concello de Ribadeo -que debera ser o primeiro interesado en defender on intereses dos veciños e garantir a correcta tramitación do expediente- segue de costas a unha realidade tan evidente.
Polo demais na páxina web do Defensor del Pueblo está reflexado o traslado do escrito que aquí anunciamos ao Concello de Ribadeo e mesmo a Autoridade Portuaria.
Pola nosa banda non nos queda outra que esixir ao Concello de Ribadeo que se suspendan provisionalmente tódalas licencias concedidas para o proxecto de apartamentos da Illa Pancha, mentres non conte con tódolos informes pertinentes e que se interese activamente por chegar ao fondo da custión: non vale calquer papeliño expedido por non se sabe quen, os contidos dos informes deben ser claros e axustarse á normativa vixente en Europa, España e Galicia.
Colectivo “Por Nuestro Faro” 10 de Xaneiro de 2018

O CAMIÑO NORTE POR BARREIROS. Breve historia. Emilio Piñeiroa Lozano

O Concello de Barreiros atópase situado na franxa norte da provincia de Lugo, denominada A Mariña.
A súa situación xeográfica pode considerarse un privilexio natural, xa que se atopa entre o mar Cantábrico, con finísimos areais de ata 8 kms, e a montaña.
O Camiño Norte percorre a zona interior do concello, zona agrícola e gandeira por excelencia.






O CAMIÑO NORTE POR BARREIROS. Breve historia
Ribadeo era para o peregrino o primeiro punto do seu itinerario galaico ata Compostela.
Os peregrinos deixaban Ribadeo cara a Mondoñedo e abandonaban definitivamente o seu contacto co mar, internándose por Ove ata a Nosa Sra. da Ponte, na parroquia de Arante, onde o cóengo mindoniense Juan Marqués empregou os seus bens, no século XVI, na creación dun hospital para peregrinos.
O camiño atravesa unha arboreda e entra no Concello de Barreiros. Dende o alto, divísase o gando nun terreo de abundantes pastos e un pequeno val surcado polo río Porto Bragán. Aos nosos pés, a parroquia de Vilamartín Pequeno e na outra ladeira, Vilamartín Grande, barrio que pertence á parroquia de San Xián de Cabarcos. Ao fondo, Fórnea, do Concello de Trabada.
En Vilamartín Pequeno visitamos a Igrexa parroquial, na honra de San Xoán Degolado.



Os peregrinos, despois de cruzaren o río e subiren unha empinada costa que conduce a Vilamartín Grande, encontran á esquerda a Capela do Carme que pertenceu a unha fundación e que no ano 1995 foi arranxada polos veciños. No interior, na parede lateral esquerda, nunha lápida hai a seguinte inscrición: “Esta ermita está fundada un aniversario Santísimo de una misa cantada con responso y cuatro rezadas en cada día de las festividades de Nuestra Señora de la Merced y del Carmen de cada año a ocho reales de limosna por las cantadas y a tres las rezadas paso la escritura de dotación ante Bernabé de Miranda. Notario en 29 de 7 de Diciembre de 1.692, años”. No altar,na parte central, está a Virxe do Carme, patroa á que se lle celebra a festividade o 16 de xullo; a ámbolos dous lados, dúas virxes do barroco galego, de 1692; na de menor tamaño pode lerse: “Nosa Sra. de las Angustias de las Beatas Marías”. É de destacar un cáliz e unha patena, cunha inscrición na base: que di: ”D. Salvador Menéndez, año 1.692”.
Á dereita do camiño atópase o teleclub e a escola, pechada co gallo da concentración escolar e , na mesma situación atoparemos as escolas de Gondán e San Xusto.



Seguindo o camiño, antes de baixar a Gondán, o alto de Vilamartín Grande pode servirlle ó peregrino de mirador, dende onde se divisa unha perspectiva do Val de Cabarcos, formado por San Xián e San Xusto. Plinio afirmaba que os antigos “cibarcos“ eran cidadáns dunha república no convento xurídico lucense do tempo dos romanos. Podemos deixar establecido que os cibarcos extendíanse dende a desembocadura do Masma, en Foz, á do Eo en Ribadeo.
Madoz e Vicetto supoñen que foron os primeiros moradores desta terra de Cabarcos.



De crer ó P. Flórez, o documento máis antigo que se coñece en España refírese a este Concello. Trátase da doazón duns terreos do ano 755, situados entre o río Eo e o Masma, feita polo rei D. Silo, a instancias do abade Esperanta, a varios monxes para que edificaran alí un mosteiro.


O nome de Cibarcos consérvase a través da Idade Media, sen máis variación que o cambio do i en a, aparecendo xa nos primeiros séculos da Reconquista. Xa no ano 916 aparece un documento no que Ordoño II doa as igrexas situadas entre o Eo e o Masma, onde figuran as de Sancti Justi de Cabarcos e Sancti Julliani de Giliari.
No ano 1406 López Díaz de Teijeiro doaba ao bispo de Mondoñedo a terraría de Cabarcos; os seus escudos aparecen citados nun documento do Mosteiro de Lourenzá, que leva a data de1448. Deberon vivir aquí numerosas familias de recoñecida nobreza e fidalguía.
Segundo documentos encontrados, Pedro Pardo de Cabarcos (sobriño do Mariscal Pedro Pardo de Cela) era dono de grandes terreos neste val que vendeu por 2000 maravedís para axudar ós Reis Católicos na toma de Granada.
A vida das xentes que habitaban nestas terras transcorreu pacífica e sosegadamente, dedicándose ao traballo agrícola e manual; chegando a haber a finais do S. XVIII (1787), no Concello de Cabarcos 21 telares e 504 arrobas de viño.
O Concello estaba formado por S. Xián de Cabarcos, S. Xusto de Cabarcos e Vilamartín Pequeno, estando a capitalidade no primeiro.
Na actualidade pertence ao Concello de Barreiros, adicándose á gandería e á agricultura.
En Gondán (S.Xián de Cabarcos) atopamos unha pequena capela, na honra da Virxe do Pilar, coas imaxes da Virxe e de Santiago Apóstolo; ao lado a fonte de Cimadevila onde o peregrino pode saciar a sede. A poucos metros o albergue de peregrinos.
Camiñamos en descenso ata a parroquia de S. Xusto de Cabarcos, cruzando o río Puxigo, atopamos o albergue de peregrinos (antiga escola), deixamos a estrada asfaltada collendo unha pista ata a Igrexa. Atopamos un cruceiro, en recordo da capela do Bo Suceso, destruída en 1984; esta imaxe, xunto coas de S. Sebastián e S. Roque peregrino atoparémolas metros máis arriba na Igrexa; que chama a atención pola súa situación, na parte alta, coma se estivera vixiando o val e esperando a chegada do peregrino. En 1993 foi arranxada, sendo párroco D. Santiago Riguera Díaz. Data de antes do ano 900, con planta de cruz latina. Destaca o retablo barroco de 1753, a súa imaxinería como O Apóstolo Santiago peregrino, S. Xusto e S. Pastor, patróns da parroquia; entre outros é de admirar o púlpito e dous confesionarios, obra do artista local Santiago Candia (1916), autor tamén do retablo da Virxe das Dores.
Casa do Concello de Cabarcos


Cárcere do Concello de Cabarcos

O peregrino deixa o Concello de Barreiros, pasa por unha zona de bosques que o leva ó veciño Concello de Vilanova de Lourenzá, atopando a capela de Santa Cruz preto do campo de fútbol. En Lourenzá os peregrinos recibían unha calorosa acollida no mosteiro, que data do século X. Impresiona a actual fachada barroca do mosteiro, deseñada polo arquitecto compostelán Fernando Casas Novoa, autor da fachada do Obradoiro.
Da importancia deste Camiño Norte ou Camiño Real, temos o testemuño da existencia de dúas pousadas: a Casa de Veiga do Camiño Real en Gondán e a pousada de Inocente do Curbeiro en S. Xusto.

20180109

Largo invierno

   Galicia es inmensamente rica. No hace falta disponer de minas, grandes industrias y alta tecnología. Nosotros, los gallegos, tenemos tres nichos de riqueza que nadie supo explotar. Una costa de más de seiscientos kilómetros. Un imponente ecosistema. Un pueblo capaz de adaptarse -señal inequívoca de inteligencia tal como la concebía Vallejo Nájera- y depositario del inmenso patrimonio cultural, costumbrista, pero sobre todo ese espacio virtual conformado por leyendas, seres mágicos, habitantes de soutos, playas, islas, caserones, campos santos, corredoiras y castros con atalayas. ¡Ah!, y una particularidad. Aquí en la costa más al norte, la vida transcurre con otro ritmo, algo que permite disfrutar mucho mejor del tiempo en medio de luces propias para ese Reino de la Lluvia que un día descubrió el gran Álvaro Cunqueiro.
   Como casi todos los soñadores, disfruto delante del animal fuego, leyendo al maestro mindoniense. Hoy, me detuve en aquella curiosa y ocurrente definición del hombre que el mágico fabulador atribuye a las diatribas entre el Justicia Draper y un Comité creado por la Cámara de los Comunes en esa Inglaterra con la que limitamos al norte, mar por medio. Nos gustaría ser "abúlicos sentimentales, amar la soledad, entre lugares ricos en aguas, por dónde vuelan aves que avisan de las horas vespertinas, mientras a lo único que tememos es a que la noche sea eterna".
   De ahí, la responsabilidad que siempre ejercieron nuestros maestros en esta Galicia mágica a la que llegaban las noticias del mundo, tarde, tamizadas por la Iglesia, y por tradición oral de mareantes que contaban, a su manera, como era el mundo dónde los buques arribaban.
   En 1942 el Boletín de la Escuela Española, publica la relación de maestros nacionales que son designados para ocupar las Escuelas Nacionales de Orientación Marítima Pesquera: Carlos Adrán Cambón-Celeiro-; Eladio Lerma Orquillas -Rinlo-; José María López Rodríguez -Escourido- José Moar Vázquez- Orol- Francisco Moisés Rivera Casás-San Ciprián- José Montero Trobo- Celeiro- . En mayo de 1943 el Boletín Oficial del Estado crea con carácter definitivo las Escuelas Nacionales de Enseñanza Primaria de Orientación Marítimo Pesquera, que serán sostenidas por el Instituto Social de la Marina, tal dicterio afecta a San Ciprián, en cuanto a los niños. Por cierto que, ya en mayo de 1936, el Pósito Marítimo Pesquero de San Ciprián, anunciaba concurso para cubrir la plaza de maestro de primera enseñanza. Se estaban dando todas las condiciones legales para disfrutar del mejor de los Maestros. Nuestro inolvidable Don Francisco. Aquel que veía en la mar, desde su galería, paisajes capaces de inspirarle para luego contarnos y enseñarnos lo que su alumno Alberto Pillado señaló como hijos de la mar y el viento.
O mestre EMILIO CEIDE VILLAR, anterior a Don Francisco Rivera, cos seus alumnos de San Cibrao, antes da fundación do grupo escolar en 1931. Trátase dunha xeración nada entre 1910 e 1915.

O próximo consistorio ribadense voltará ter 13 concelleiros

Nas eleccións de 2015, o salón de plenos de Ribadeo tivo que reformarse para dar acolida a 17 electos. Nas próximas eleccións poderá volver á antiga disposición, segundo a evolución demográfica segundo os datos do instituto galego de estatística. A falta aínda dun ano de datos, á vista da demografía ribadense, é o máis probable. Na táboa indícanse os datos ó comezo de cada ano (os últimos viron a vista a semana pasada):


A gráfica do censo de Ribadeo mantense abondo plana dende mediados do século XIX, observando o maior repunte na primeira década deste século (a ter en conta que antes os datos eran tomados por décadas, co que puido ter habido algunha variación grande que quedara enmascarada entre dúas décadas)


Ampliando a escala vertical, obtemos un detalle moito maior, e observamos que dende hai dez anos prodúcense variacións moito máis aleatorias que antes, pero con incrementos ou decrementos abondo máis pequenos.
 Algo que confirma a gráfica seguinte, a dos incrementos de poboacion anual, que pasa un pico no 2006 para convertirse en errática a partir de 2010:
Por último, unha curiosidade: a porcentaxe de mulleres matívose ata 2005 por riba do 53% (53 mulleres fronte a 47 homes) para baixar na actualidade a pouco máis do 52% (52 mulleres fronte a 48 homes):