20171017

Aire ulindo a euclipto queimado

Estou oíndo chover antes de amencer. Que non chova torrencialmente para evitar que a terra queimada vaia parar ós ríos é a pregaria de hoxe. A de antonte era para evitar as mortes e o terreo queimado. Pero onte non había pregaria, senón noite a mediodía, luces acesas nas casas e nos coches para poder ver sabendo que o Sol estaba no máis alto do ceo, nubes cargadas de cinza que facían o efecto dunha eclipse, dunha luz fantasmal que sabía a eucalipto queimado mentras as novas seguían achegando que os incendios estaban controlados, pero non extintos. O frío non era intenso, só un entretempo que non obstante contrastaba co agobio de temperatura do día anterior, propio doutros lugares, non de Ribadeo. Un entretempo apagado que metía o medo no corpo, o medo ó futuro.
Si, hoxe a situación xa está normalizada. A auga apaga o lume. A temperatura é de outono. Galicia non é unha encendida Galifornia. Tal parece que nos podamos esquecer xa das mortes, dos eucaliptus, do cambio climático, dos incendiarios, da falta de medios ordenada, da erosión do terreo, das cidades ardendo, do cheire a eucalipto na penumbra. Xa non fai falta que poñamos medios, que cambiemos a ordenación do noso terreo, que tentemos un decrecemento ordeado evitando contaminación e efecto invernadoiro, que... Non, hoxe voltará Cataluña, coas súas empresas marchando cara ó poder central, esquecendo que de aquí levan marchando moito tempo. Ou Venezuela, que alí hai moita perda de liberdade da oposición, como se aquí o título de lei mordaza fora un conto. Ou a emigración perversa, tratándose de inmigración pero variando a palabra porque xa estamos afeitos a ver como marchan os nosos na procura dun futuro mellor.
Mentres, podemos quedar parados, voltar a facer vida normal, o cambio climático non vai connosco, a política para os políticos, que máis nos da o que faigan nos montes se nós non temos monte (ben, si, unha leira pequena que non vale para nada), cada quen que se apañe.
E resulta que nós temos dificultades para apañarnos, e sabemos que aqueles veciños poden apañarse ben, pero aqueles outros non teñen recursos para apañarse, nin ben nin mal, pero podemos seguir a discutir de calquera cousa, mentres poidamos poñernos de perfil.
Comezaba hoxe falando de pregarias. É cousa de lembrarse do refraneiro: a deus rogando, e co mazo dando.
Onte tomáronse e publicáronse moitas fotos da negrura  a mediodía, a media tarde. As que veñen a continuación só son unha testemuña máis dun ceo que ás veces deixaba ver o espectro da luz apagada a unha beira e as tebras a outra. As tres fotos seguintes están tomadas entre as catro e media e as cinco e media da tarde dun día de comezo de outono, onte.


A seguinte só foi un belo aviso, ceo vermello o día anterior, de que o Sol comezaba a ser filtrado:
Un par de artigos para saber de lume:
http://lapoesiadelconocimiento.blogspot.com.es/2017/10/tienes-fuego.html
'Fuego, mentiras y plantaciones de eucalipto' en ctxt

20171016

BRASÓN DE ARMAS DA CASA DA CERCA, CINXE (A DEVESA-RIBADEO) Francisco José Campos Dorado

Brasón de armas da Casa da Cerca (Cinxe, A Devesa, Ribadeo)

   Esta antiga pedra armeira, situada na Casa da Cerca en Cinxe, parroquia de Santa Eulalia de A Devesa do Concello de Ribadeo, presenta un brasón nobiliario que pertence, como reza a lenda da cartela: bLASON DE (flanco destro) ALONSO bAZQEZ (en xefe) RIbADENEIRA (flanco sinistro). Está cuartelada en catro por unha cruz flordelisada de gules, cargada de cinco veneras de prata, dos RIBADENEIRA (unha cruz con flores de lis nas puntas dos brazos, e de gules –cor vermello). Neste brasón só se percibe o lis da parte alta, que rompe o borde ou boca do escudo en xefe. As cinco veneras están: unha no centro da cruz e unha en cada punta dos catro brazos.
   Primeiro cuartel: xaquelado de dezaseis pezas, entrantes e saíntes alternativamente e o todo surmontado de coroa radiada ou lanceolada (de puntas triangulares). Poden ser armas dos BERMUDEZ (de CASTRO), dos BERMUDEZ PREGO DE MONTAOS ou dos VILLACID. Tamén puideran ser brasón dos VAAMONDE, aínda que falta a “M” entremediada baixo a coroa e sobre o xaquelado, e dous dragóns aos flancos, tal como se presenta na casa 21, da calle S. Martín de Ribadavia. (Heráldica. Genealogía y Nobiliaria de Galicia, Tomo LV, páx. 85).
   Segundo cuartel: unha aguia coroada mirando a destra, de voo baixo. Son armas dos PARDO (en campo de sinople unha aguia de prata coas ás baixas, coroada co mesmo metal). Esta mesma aguia preséntase, no terceiro cuartel dos seis escudos, por nós coñecidos en Ribadeo, San Miguel de Reinante e Celeiro de Mariñaos, da familia de D. Baltasar MENÉNDEZ NAVIA Y VILLAAMIL, señores da “Casa de Navia del Limonar” da vila de Navia (Escudos dos Menéndez Navia e Villaamil, tamén en La Comarca del Eo, 7-Sep-2017). Así mesmo, aparece no cuarto cuartel do Escudo de Armas da Capela da Virxe de Lourdes da Igrexa Parroquial de Sta. María do Campo de Ribadeo, pertencente ó matrimonio de D. Gaspar ACEBEDO Y PRESNO e Dª Florencia PARDO BAAMONDE (tamén en La Comarca del Eo, 6-Maio-2017). Neste caso, tamén pode ser a aguia coroada dos ARMESTO (en campo de gules unha aguia de sable, coroada de ouro). Ó non atopar a documentación da Cédula de Certificación de Fidalguía, Nobreza e Armas, non nos deixa aseverar o apelido nin saber das cores do campo.
   Terceiro cuartel: en campo de gules cinco cabezas de mouros colocadas en aspa, cortadas e coroadas de prata con coroas radiais, parecen armas dos CARANTOÑA (Nobiliario Gallego do Marqués de Valdeterrazo, Madrid. Citado en Blasones y Linajes de Galicia, por frei José Crespo Pozo, Volumen II, páx.285)
   Cuarto cuartel: parecen armas de BOLAÑO (con dúbida) pois arriba semella ser un “bolo” e abaixo un “año” que segundo os falsos cronicóns, como os describe D. José Crespo del Pozo: "na defensa de Lugo capitaneada por BOLAÑO RIBADENEYRA, os defensores, para demostrarllesos mouros que asediaban a cidade, que aínda tiñan recursos dabondo para aguantar moitomáis tempo o asedio, tiráronlles por derriba das murallas un “bolo” de pan e un cordeiro ou “año”", e así naceu o brasón BOLAÑO, andando o século IX.
    Non obstante, na figura alta, tamén parecen percibirse Armas moi desgastadas dos ULLOA (dúas serpes rodeando un pequeno taboleiro de xaqueles ou xadrezado) de forma máis apaisada, pero similares, as que podemos ver no terceiro cuartel do Escudo de Armas dereito da Casa Torre de Pumarín, en San Miguel de Reinante, edificada entre o ano 1559 e 1561 por D. Alvaro TABOADA (e AGUIAR) e a súa dona Dª Violante de ANDRADE. Neste caso, cabe apuntar que, o animal tombado parece ter cabeza de cabalo ou de besta, e cuxo significado énos descoñecido, pero como sabemos que as figuras dos brasóns están talladas con maior ou menor mestría artística, sen outra documentación que consultar, quédanos a dúbida de que animal será, aínda que, vistas as tallas gravadas de outros brasóns, pode ser perfectamente o “año” dos BOLAÑO, ó que antes nos referíamos.
    A Casa da Cerca, era propiedade dos Condes de Vilalba, segundo me di Dª Josefa, a actual propietaria. Dito título de Conde de Vilalba foi outorgado o 1 de Marzo de 1486 polos Reis Católicos a D. Fernando de Andrade, Señor de Andrade e de Vilalba, e ao seu descendente, D. Fernando de Andrade e das Mariñas, II Conde de Vilalba, en data de 1 de Maio de 1543, o emperador Carlos I, concédelle tamén o titulo de I Conde de Andrade. En 1902, o título de Conde Vilalba, pasa á sucesión da Casa do Duque de Berwick e o 16 de Febreiro de 1955, expídese carta de sucesión para ámbolos dous títulos, de Conde Vilalba e de Andrade, a favor da Duquesa de Alba de Tormes, Dª María del Rosario Cayetana Fitz-James Stuart e Silva que, a súa vez, no BOE de 9-Xaneiro-1957 seralle concedido o aínda máis secular título de Condesa de Ribadeo.
    A propiedade da Casa da Cerca, consistía nunhas edificacións cercadas dun muro, cuxo conxunto chamábase Quinta ou casería que servía de recreo no campo para os señores cando viñan “a veranear”. Tiña vivenda para os coidadores, e outros alpendres normais dunha casa de labranza: cuadras para gando e, particularmente, para cabalos albardóns de carga e para cabalos de brida de manexo fácil para montar, palleira e bodegas e, anexada, unha capela de oratorio privado (hoxe desaparecida), dedicada a devoción de Sta. Ana, segundo lle comentara a Dª Josefa, o noso sempre recordado veciño e investigador da nosa historia local, D. José Mª Rodríguez Díaz. Os caseiros e gardiáns eran os encargados de cobrar o “quiñón”, que era como eles chamaban ás rendas das propiedades, que ditos señores tiñan polo Condado de Ribadeo, e nunha das bodegas estaban as arcas onde se almacenaban ditas rendas pagadas en especie, especialmente grao de trigo, centeo, millo, avea, etc, que logo eles mesmos, ou algúns mandados, transportaban a cabalo á casa de residencia dos condes. Unha das últimas persoas encargadas de cobrar o quiñón foi Dª Benita Alonso.
    No convulso século XIX (Guerras Carlistas, rexencias de Espartero, Narvaez, a Constitución de 1845, etc.) os mozos e mozas da nosa terra, emigraban para América para buscarse un mellor porvir, máis folgado en cartos e dividendos, e as terras quedaban sen man de obra para traballalas, así, como en tantos lugares, as rendas da Casa da Cerca foron a menos e os herdeiros dos Condes de Vilalba, venderon a casa. Estaba a cambiar o sistema do Vello Réxime mantido por Fernando VII (rei 1813-1833) incluíndo o Trienio Liberal entre 1821-1823. Así, chegou ó trono súa filla Sabela que foi proclamada reina de España o 24 de Outubro de 1833, con oito anos de idade, e mentres non cumpriu a maioría de idade, rexentou e gobernou súa nai Dª. María Cristina de Borbón (1833-1843) e aos dezaoito anos de idade, Dª Sabela, pasou a gobernar como Isabel II (reina 1843-1868).
    En todos estes avatares do século XIX, compraron a casa as irmáns, Dª Ana e Dª Vicenta Álvarez de Ron e Obanza, veciñas de Piantón, e no ano 1892 véndenlla a D. Francisco Alonso, que a compra no nome do seu fillo D. José Ramón Alonso López que estaba en Cuba. A D. José Ramón, nun momento determinado da súa vida, non lle foron ben as cousas cos seus socios cubanos, e para facerlle fronte os seus negocios de tabaco e ebanistaría, véndelle a casa a D. José Acevedo Martínez. Anos máis tarde, D. José Acevedo, vólvella a vender a outro daqueles familiares, a D. Daniel Jesús María López Alonso, cuxa filla Dª Josefa López Fernández é a actual dona, xunto co seu marido D. Leonardo Fernández Martínez, e a cal, desde aquí, lle agradezo e doulle as gracias polas historias que me contou e a atención que me prestou o día que os visitei á procura de información para este artigo.
    Referente os apelidos deste brasón, hai na Real Chancillería de Valladolid, a Executoria dun preito do 7-Maio-1575, litigado por D. Ruy González de RIBADENEIRA, D. Fernán Pérez, como tutor dos fillos de D. Álvaro González de RIBADENEIRA, D. Diego PARDO DE ANDRADE, como tutor dos seus fillos e consortes, herdeiros de D. Pedro de MIRANDA DE RIBADENEIRA, con Dª Constanza DAS MARIÑAS, como curadora de D. Hernán DÍEZ DE RIBADENEIRA e Dª Constanza de AGUIAR, por si e como curadoras dos seus fillos, sobre división dos bens que quedaron de Dª. María de BOLAÑO, muller que foi do Mariscal D. Álvaro GONZÁLEZ DE RIBADENEIRA (Escribán D. Pedro de Palacios da escribanía de Taboada)
    No Libro de Matrimonios Nº1 (1588-1744) de Santalla da Devesa, atopamos, entre outras moitas, nun matrimonio celebrado o 4-Marzo-1691 testemuña de D. ALONSO BAZQUEZ. O 20-Febreiro-1708, o matrimonio de D. Juan BAZQUEZ (fillo de D. Baldomero BAZQUEZ e Dª. María García) e Dª María ALONSO (filla de D. Pedro ALONSO e Dª María). O 1-Xuño-1726 matrimonio de Dª. María Antonia ALONSO (filla de D. Diego VAZQUEZ e Dª Dominga ALONSO) e D. Francisco Barreras (fillo de D. Pedro Mántaras + Dª Catalina ALONSO). O 24-Febreiro-1727 a testemuña de D. ALONSO RIBADENEIRA no matrimonio de Dª Josefa López e D. Manuel Díaz de la Rocha. O 26-Noviembre-1731 matrimonio de D. Gaspar López BOLAÑO e Dª Dominga González. Un irmán era D. Pedro López BOLAÑO. O 23-Nov-1734 o matrimonio dunha filla de D. Manuel BOLAÑO e Dª Francisca Fernández. O 6-Febreiro-1736 a testemuña de D. Pedro ALONSO RIBADENEIRA, no matrimonio de D. Francisco López Corbelle (fillo de D Roque López Corbelle e Dª Dominga Fernández) e Dª Francisca López (filla de D. Juan ALONSO e Dª Rosenda López) veciños de Cinxe; etc. etc. Non cabe dúbida de que é interesantísimo continuar na busca de documentación pública e privada, para completar esta rama da nosa historia local da Heráldica, Xenealoxía e Nobiliaria das Terras de Ribadeo que, polo que levamos visto, e o gran número de brasóns emparentados coas máis grandes familias do Reino de Galicia, revelan unha historia señorial inédita, coa forma de vida e connotacións comerciais internacionais, das máis importantes da antiga provincia de Mondoñedo e da actual provincia de Lugo.
Seguramente se a Ría de Ribadeo nos puidera contar a súa Historia Marítima a partires do seu comercio cos fenicios, romanos e vikingos, do seu porto natural privilexiado, refuxio seguro e fondeadoiro de barcos mercantes e de guerra, de piratas e de corsarios... pero, en fin, ¡esa é outra historia que comeza fai moitos séculos na Cova dos Sete Encantos, entre Porcillán e Cabanela, un día pola tardiña, cando o sol se ía xa adormentando polo Facho da Illa Pancha...!

O día de temperatura máis alta no século

Onte foi o día de temperatura máis alta do século en Ribadeo. A estación meteorolóxiaca Pedro Murias chegou a medir 35,44 ºC ás dúas menos dez da tarde UTC (catro menos dez hora legal). A máxima anterior fora acadada o 12 de xullo, con 31,4 ºC, abondo máis xunto ó día de hoxe que anterior marca acadada, 31,1 ºC o 22 de agosto de 2003.
Chama a atención non só que o batir a marca fóra tan rápido, senón que se producira por tanta diferencia de temperatura e que estivera seis horas por riba da marca anterior, así como o aumento brusco producido na noite entre o 14 sábado e o 15 domingo.
Alta temperatura, algo ou moito vento, sequedade no ambiente (non é só que a terra esteña seca, senón que o aire está seco) son propicios para os incendios como os que se están a producir estes días. Algo que non ten que ver con que o eucalipto sexa unha especie que arde ben e que despraza a outras especies que poderían conter mellor os incendios, ou que non existan medios porque foron vendidos e arrendados para diminuír custes, como os helicópteros, ou... pero iso é outra historia (triste) que nos afecta.
Horario UTC

20171015

29 ºC á sombra, 34 ºC temperatura oficial

Ribadeo, 15:50 do 20171015, T = 29 ºC á sombra.
Xa sei que é un día, mais coido que é 'un día máis' que indica que o cambio climático está sendo máis rápido da previsto.
Na Pedro Murias,

Xabaril na estrada

Hoxe, a eso das 10 e media chamei para avisar dun xabaril morto na na N-642. Ás dúas aínda seguía alí, N-642, km 5,2 sentido cara á Veiga. Polas apariencias, morto desta mesma noite. E, coa calor de hoxe, en rápida descomposición.



20171014

Cochambre e lavado

Deixo embaixo a nota de prensa do concello emitida onte sobre a compra dunha hidrolavadora, máquina que "facilitará moito as tarefas de limpeza de beirarrúas, prazas e outros puntos", recoñecendo asemade que "era unha necesidade en certas zonas".
A cousa lévanos por dous camiños diferentes. Un, é un recoñecemento implícito de que a limpeza do pobo necesitaba unha mellora. O feito de mercar un artilugio parce poñer de manifesto a vontade de poñer en práctica esa mellora necesaria.
Por outra, parece como unha adiviña a declaración final que aparece na nota de prensa, "para que se poida conxugar o descanso con certas tarefas todos debemos colaborar no posible", 'adiviña' que se resolve de xeito doado en canto se da unha volta pola zona de movida dende hai anos. Vamos, entendeo que é por iso, porque se ben hai outras zonas de máis bandeira fronte ó turismo de día, cando é máis visible a cochambre, e por iso se comezou na zona da praza de abastos, estoutra zona, de menor atractivo turístico diurno, acumula cochambre semellante aínda que doutra natureza. E iso leva a que mellor que paliar os efectos, algo que parece tradición, evitar que se causen ten todas as ventaxas, porque son evitables. Neste caso sería algo así de 'non é máis limpo quen limpa máis, senón quen mancha menos', pero é trasladable a outros aspectos, relacionados con este caso, como o ruído, ou non, como a conservación da natureza.
A nota de prensa:
"

O INVESTIMENTO ASCENDEU A PRETO DE CATRO MIL EUROS

Hidrolavadora

13/10/2017
A Área de Limpeza do Concello ven de adquirir unha hidrolavadora autónoma coa que está a realizar estes días traballos de lavado a presión en beirarrúas e prazas da vila.
O concelleiro de Limpeza Viaria e Xestión de Residuos, Jorge Díaz Freije, subliña que "nunca tivemos ata o de agora unha máquina destas características. E estamos moi satisfeitos de contar con ela porque facilitará moito as tarefas de limpeza de beirarrúas, prazas e outros puntos que o poidan necesitar". 
O edil ribadense sinala que "xa leva esta máquina uns días baldeando certas zonas coma beirarrúas, prazas… dentro dun planing de lavado a presión que deseñamos no Concello. Este tipo de lavado era unha necesidade en certas zonas, nas que pouco a pouco se vai ir actuando". Unha das zonas nas que traballará esta hidrolavadora autónoma será no aparcamento da praza de abastos: "unha vez que remate a poda das árbores realizarase unha baldeo xeral".
Díaz Freije pide "a máxima colaboración aos veciños e veciñas da vila de Ribadeo, xa que para que se poida conxugar o descanso con certas tarefas todos debemos colaborar no posible". O investimento nesta máquina hidrolavadora ascendeu a uns 4.000 euros.
"

20171012

Sobre a Garda Civil na Mariña

Hoxe é o día do Pilar, festa da Garda Civil. Quizáis por iso un xornal trae hoxe unha entrevista a José López Ginzo, Capitán do conxunto de gardas mariñán.
O caso é que despois de ler a nova, aproveitando as cifras, deixo algún gráfico e consideración.
O primeiro, unha táboa de distribuciónda plantilla, que se ve reflectida nos gráficos seguintes de dous xeitos diferentes (en ambos, sen a agrupación de tráfico):

A distribución 1 cabo ao mando dun grupo de 10 gardas, neste caso, 9 gardas (ver parágrafo seguinte), coido que é típica dos corpos militares, herdanza máis ou menos dos encadres militares dende a época romana. De cabo para arriba no escalafón, as proporcións varían, ó ter a gradación máis carácter de delegación de funcións ou axuda que de encadre militar, e así, voltamos a atopar case a cifra de un mando por riba de cabo por cada 10 gardas e cabo, a pesar das diferencias de mando entre capitán e sarxento.
A outra cousa que quería comentar é que na entrevista fálase, dende a primavera ata o de agora, de unha falta de 15-17 gardas, Iso significa unha falta crónica dun 8%-9% de persoal, que sube até máis do 10% se se considera que a función dos cadros está cuberta, e se conta só como gardas máis cabo.
Sen meternos nas funcións ou necesidade da GC en competencia con outros corpos como pode ser a Policía Nacional, cuestión de organización dos corpos de seguridade do estado, o feito de que sexa o mesmo xefe comarcal o que relate que esas faltas sexan recheas con gardas alumnos en prácticas, ou sexa, con persoal en precario/formación non como complemento, senón como suplemento, indica que os recortes do estado dalgún xeito tamén foron aplicados neste caso.

20171011

Comunicado da plataforma pro Residencia de Maiores de Ribadeo

Plataforma pro Residencia de Maiores
Ribadeo
Nota de prensa

O pasado xoves 5 de outubro os membros da Plataforma pro Residencia de Ribadeo comezaron as visitas a residencias próximas para estudar o seu funcionamento.
A visita á residencia de Santa María do Valadouro resultou reveladora de multitude de detalles a máis da organización xeral desta residencia. A directora do centro residencial recibiu a comitiva e guiounos polas instalacións, proporcionando todo tipo de explicacións ó longo da tarde, cunha adicación que agradecemos.
Xestionada pola Fundación San Rosendo, con preto de sesenta centros para maiores (a máis doutro tipo de centros), a autonomía ven marcada pola dirección do centro, aínda que tendo que seguir un plan de calidade.
A visita fixo un repaso ás instalacións, comezando polos dous comedores, para válidos e para asistidos, pero os visitantes tamén recibimos información sobre o persoal, de cantidade a xeitos de traballo ou turnos.
Co dobre de residentes que a que entrará en servizo en Ribadeo, ó longo da tarde deixounos ver aspectos xerais e detalles que se poderían incorporar á residencia ribadense unha vez entre en funcionamento.
Sen présa, pero sen pausa, a plataforma pretende conseguir, unha vez lograda a construción, seguir colaborando para que Ribadeo teña a residencia funcionando do mellor xeito posible, polo que proximamente continuará con outras visitas e actividades.
Ribadeo, outubro de 2017
Vista do sigpac centrada na residencia do Valadouro

20171010

Sinsentido de Renfe e horarios de autobús

Ímonos afacendo. Pode ser percepción da idade ou da comunicación, pero os sinsentido que nos chegan están medrando en número e 'calidade'. A última nova que leva a impronta 'sinsentido' aparece hoxe mesmo na prensa: a compañía que aglutina os ferrocarris en España, Renfe, encarga un estudo para saber cánta xente usa o tren FeVE na zona cantábrica. Iso quere dicir que podendo ter os datos pormenorizados de toda a liña ó día cobrando os billetes e polo tanto mantendo persoal e facendo o que ten que facer, vai gastar (que non invertir, que ten outro sentido) máis de 4000 euros mensuais durante dezaoito meses en persoal externo para facer un muestreo.
Non é raro despois do que leva pasado que a plataforma de defensa do ferrocarril Ferrol-Ribadeo considere a decisión insultante. Mentres, o mantemento da vía ou os horarios son deplorables, e a compañía xustifica que así sexa.
O certo é que o tren ás veces é usado por pouca xente, pero iso non é porque non sexa necesario ou porque non poda ser doutro xeito, senón polas condicións do servizo. Aí está a competencia, o transporte por estrada, que na restruturción realizada resulta que no tramo Viveiro-Ribadeo, conicidente con FeVE, dispuxo horarios que achegan a liña a un autobús urbano, respondendo á idea de que a Mariña é pouco menos que un contínuo de vila á beira do mar. Outra cousa é o servizo en zonas da Mariña menos poboadas, pero pódese corroborar o que digo cos horarios que adxunto, obtidos da web da empresa. Queres comparar co horario de FeVE?


20171008

De temperatura

Só un apunte sobre a temperatura media deste ano, do que levamos de ano. Resulta que os catro últimos anos, a estas alturas, están todos da metade para arriba da táboa. E este, no que estamos, onte era o terceiro, e tanto onte (datos non collidos) como a maioría da próxima semana, seguirá a subir a media, pois estamos nun período de bo tempo anunciado.

A próxima vez que mires o termómetro, pensa se 'boa temperatura' é equivalente a 'boa noticia'.

20171007

Política? A do pobo

Esta mañá, un grupo de xente acudimos a unha chamada realizada a todo o estado. Tratábase de pedir diálogo. Non entre Moncloa e o correspondente pazo en Barcelona, senón co pobo. O detonante foi Cataluña, si, pero non se trata de que falen 'a alto nivel', 'entre eles', senón que falen co pobo, cos pobos, nos pobos, entre todos. Con Cataluña como fondo, poderían comezar, mais hai moitas outras cousas a tratar.
Coido que a imaxe podería centrarse máis no grupo, pero quero resaltar que alí había restos doutras manifestacións populares, en contacto co concello ou non, independentes, porque parece que o pobo, pouco a pouco imos collendo conciencia de que unidos, mellor. De que a participación pode facerse de xeito directo. De que a xente non ten por que 'presentarse ás eleccións' para exercer os seus -os nosos- dereitos, senón sinxelamente participar.
Unha nota menor: alguén sabe algo do proxecto de participación cidadá en Ribadeo, reatascado dende hai máis dun quinquenio?
Falemos
---
Nota posterior:
Ligo unha reflexión sobre a convocatoria que coido é interesante: http://vientosur.info/spip.php?article13083 con lic. by-nc-sa e deixo en baixo unha copia:
Tras el referéndum del 1-O catalán
Sobre el Manifiesto “blanco”
06/10/2017 | Isidoro Moreno
Se está difundiendo ampliamente una convocatoria con el título “¿Hablamos?”, que llama a concentrarse el sábado próximo ante los ayuntamientos con banderas o camisas blancas para respaldar la idea de que “España es un país mejor que sus gobernantes” y de que hace falta “hablar”. Nadie firma el Manifiesto, que parecería como si hubiera brotado de las piedras o hubiera surgido por generación espontánea. Algunas de las cosas que se dicen en él difícilmente pueden no compartirse. Se afirma que la convivencia es posible, que queremos un país mejor, que es preciso apostar por el diálogo, que existen dirigentes incapaces e irresponsables que ni escuchan ni hablan (aunque esto de que no hablan es solo cierto a medias, porque estos días algunos están hablando mucho, incluso el rey). Tal como está escrito, y sobre todo si se lee a la ligera, el Manifiesto puede gustar a bastante gente: a quienes no desean enfrentamientos con resultados impredecibles, a quienes temen un conflicto civil, a quienes rechazan que se les utilice por uno u otro partido político, y, sobre todo, quienes se piensan tolerantes y se sienten cómodos en la equidistancia.
Si leemos despacio (algo que aconsejo en esta ocasión y siempre), hay varias cuestiones, muy importantes, que deberían ponernos en guardia. Tanto por lo que se dice como, sobre todo, por lo que no se dice. Voy a poner algunos ejemplos de esto último. La palabra Cataluña no aparece por ninguna parte. Tampoco se condena, y ni siquiera se señala, la brutal represión del 1-O: sólo existe una muy genérica alusión a “cosas que nunca hubiéramos querido ver y que nos apenan profundamente”. ¿Qué cosas son esas? ¿Por qué no se las llama por su nombre y se señalan las responsabilidades? ¿Será, quizás, porque hacerlo obligaría a posicionarse? Tampoco hay alusión alguna a los Derechos Humanos, ni individuales ni colectivos. Por ninguna parte aparece la palabra “Pueblo” sino que esta se sustituye por el mucho más evanescente término de “sociedad”, sin que se aclare su referente concreto.
Leyendo el Manifiesto, si no tuviéramos otros datos, no sabríamos de qué se está hablando. Hay, sí, una sucesión de ideas amables, casi siempre abstractas. Por ejemplo, “apostar por la vía del diálogo”. ¿Quién estaría en contra de esto? Pero no se dice cuáles serían los términos del diálogo, ni si este supondría negociación, ni entre quiénes, ni con qué legitimidad mutuamente reconocida. Ni si en ese diálogo se incluiría a los más de dos millones de catalanes que votaron el domingo, con la guardia civil y la policía nacional hostigándoles, atacándoles a porrazos (o con pelotas de goma y gases lacrimógenos en algunos casos) y requisando urnas. Ni si sería un dato determinante que 3 de cada 4 ciudadan@s de Cataluña quieren un referéndum para poder expresar libre y legalmente su opción para el futuro de su nación. ¿Por qué no se habla de esto?
El “paso adelante” que deberíamos dar “toda la ciudadanía” el próximo sábado, asistiendo a las concentraciones y poniendo sábanas blancas en los balcones, lleva ya implícito, sin que antes lo “hablemos”, que “tod@s” estamos de acuerdo en que somos un solo “país”, o sea España (ni siquiera se habla de Estado Español sino simplemente de España). Parece como si estuviera resuelto a priori –en realidad se oculta- el problema que es hoy central: el de que cuál o cuáles son los sujetos políticos de la soberanía: de la capacidad de decidir. Por lo que dice el Manifiesto, no existiría ese problema, o sea que todos los ciudadan@s de Cataluña (o de Euskal Herria, o de Andalucía o de Canarias, o de Galicia), estaríamos de acuerdo en que somos un solo “país” (una única nación) y solo tenderíamos que deshacernos de nuestros “gobernantes incapaces e irresponsables” para que los problemas pudieran ser resueltos. No discutiré yo que, en general, la gran mayoría de nuestros gobernantes respondan a ese perfil, pero, ¿y si aspiramos, quienes nos consideramos pertenecientes a alguno de los pueblos-nación citados, a construir libre y democráticamente, en nuestros diversos países, estructuras políticas propias para, a partir de ellas, decidir luego si formar una Federación, o Confederación, o Asociación de Estados Libres, o, en su caso, optar por un Estado independiente?
Los autores del Manifiesto –que no sabemos quiénes son pero existen- me parecen algo así como flautistas de Hammelin que llevan a mucha gente adonde ellos quieren, sin decirles adónde y sin que ello sea fácil averiguarlo, porque subyugan con su música ocultando la letra, es decir los objetivos y el cómo conseguirlos. Desconozco si es cierto, como algunos dicen, que la idea partió de un hasta ahora desconocido profesor madrileño (¡ay, Madriz, Madriz, siempre Madriz!) que puso un mensaje en su whatsapp y, ¡oh milagro!, este pasó a ser difundido en veinticuatro horas incluso por los noticiarios de las televisiones. O si, como otros afirman, detrás de la iniciativa se esconden sectores del PSOE de Sánchez y del Podemos errejonista y quizá pablista, que han utilizado sus aparatos para tirar la piedra escondiendo la mano con el objetivo de tratar de eliminar tanto a Rajoy como a Puigdemont y reivindicarse como salvadores de la patria (española, por supuesto). No tengo información privilegiada pero podría ser así. Y más grave aún sería que, debajo de todo esto, estuvieran oscuras redes dudosamente democráticas. El tufillo “apolítico”, antipartidista sin matices, enormemente uninacional y emocional, populista sin comillas, del ambivalente texto aconsejan no descartarlo del todo.
La solidaridad entre los pueblos, la denuncia del uso de las leyes y de las instituciones del poder del Estado como instrumentos para impedir que los pueblos y los ciudadan@s ejerzan sus derechos, y el señalar las muy graves insuficiencias democráticas de una Constitución, la del 78, fabricada con el fondo del ruido de sables, serían, en mi opinión, requisitos inexcusables para atender, aquí y ahora, cualquier llamamiento como el que aquí se nos hace. No tener esto en cuenta y apoyarlo, sin más, además de ingenuo e imprudente, podría ser suicida porque podría justificar, sin quererlo, una aun mayor involución de la ya muy escasa democracia que tenemos. Y ello, incluso si los autores del Manifiesto y quienes han hecho posible su enorme difusión fueran figuras angelicales y vírgenes de toda perversión política; cosa que me es difícil creer, lo confieso.
06/10/2017
Isidoro Moreno es Catedrático de Antropología Social y Miembro del colectivo Asamblea de Andalucía (AdA)

20171006

Hoxe podes relaxarte e desfrutar con cultura

Sempre chama a atención o poder relaxarse con espectativas de tranquilidade. Hoxe venres, e ata o domingo, a mostra de teatro Daniel Cortezón, xa na súa XIV edición, chama a atención. "A trastada", "Bicos de vinagre" e "Departamento de selección" serán as tres obras representadas sucesivamente.

A nota de prensa do Concello:
CON GRUPOS DE FIGUEIRAS, FOZ E A ESTRADA
Mostra de Teatro Afeccinado
04/10/2017
Mati, viúva de Daniel Cortezón, e Farruco, concelleiro de Cultura, na presentación.

A Concellaría de Cultura presentou hoxe a XIV Mostra de Teatro Afeccionado Daniel Cortezón, que se celebrará do 6 ao 8 de outubro. As representacións serán no Teatro ás 20:30 horas, agás o domingo que será ás 19:30.
A mostra comezará o venres coa representación da Asociación de Mayores Cristo del Buen Viaje, de Figueiras, que porá en escena a obra titulada A trastada. O grupo de teatro O Batán, de Cangas de Foz, presentará o sábado Bicos de vinagre, e Disfunción Continua, de A Estrada, o domingo Departamento de selección. Na presentación celebrada hoxe no salón de plenos do Concello de Ribadeo, o concelleiro de Cultura, Farruco Graña, estivo acompañado da viúva do dramaturgo ribadense Daniel Cortezón, Mati González.
O edil ribadense dixo que "con moito orgullo presentamos a décimo cuarta edición da Mostra de Teatro Afeccionado Daniel Cortezón. Son xa catorce anos desenvolvendo esta actividade que nos permite dar a coñecer o teatro que se fai pola nosa contorna e tamén por grupos que veñen de máis lonxe".
Graña sinalou que "nesta décimo cuarta edición que vai ser este venres, este sábado e este domingo, poderemos ver a representación dun grupo de teatro duns veciños nosos das Figueiras, é o grupo da Asociación de Mayores Cristo del Buen Viaje e vainos representar A trastada. Como ben pode verse a través do título é un conxunto de trastadas que fai a personaxe principal da obra e que é unha comedia que pode endulzarnos ben a tarde do venres, e poderemos pasalo moi ben ás oito e media no Teatro de Ribadeo. Imos ver como os nosos veciños doutro lado da ría fan teatro igual que eles veñen aquí outras veces e ven cómo nós facemos teatro. O importante é intercambiar e ver a xente distinta que fai teatro".
O concelleiro de Cultura engadiu que "o sábado, tamén no Teatro ás oito e media, o grupo de teatro O Batán, de Cangas de Foz, visítanos. É outro grupo de teatro de aquí cerca, xa da Mariña luguesa, que vai representar Bicos de vinagre. Combina un pouco comedia e algo de traxedia, pero nun formato un pouco distinto ao do venres".
Farruco Graña subliñou que "o domingo tamén no Teatro, pero ás sete e media, porque o grupo que nos visita ven desde A Estrada e pediron que puidera ser un pouco antes a representación teatral. Disfunción Continua representará Departamento de selección. É o reflexo da vida mesma, a xente buscando traballo que ten que pasar por un grupo de selección e que se ve sometida a unha serie de probas. É unha metáfora da vida mesma, as dificultades que nos mostra o día a día, os momentos doces e algún sabor cómico, pero tamén momentos dramáticos e que reflicten un pouco a condición humana. Diso trátase a fin de contas o teatro, de reflectir a condición humana, en clave de humor, en clave traxicómica, noutras ocasións en clave de traxedia".
O concelleiro ribadense declarou que "en Ribadeo sempre estamos abertos e abertas a ver e a facer teatro, a aprender dos demais e a mostrar aos demais o que sabemos facer. Así que convido a toda a veciñanza do propio concello de Ribadeo e dos concellos limítrofes a ver e a asistir ás representacións teatrais da décimo cuarta edición da Mostra de Teatro Afeccionado Daniel Cortezón".
Pola súa banda a viúva do dramaturgo ribadense Daniel Cortezón, Mati González, quixo "animar á xente a que acuda a esta mostra. Xa van catorce edicións e creo que xa ten unha traxectoria moi importante. Gustaríame que fora moita xente e sobre todo especialmente que a xente do grupo de teatro de Ribadeo acudira para opinar, valorar e ver aos distintos grupos de teatro afeccionado que temos en Galicia e neste caso tamén na parte de Asturias".

20171005

Está sucedendo. Estamos defendendo a solidaridade sanitaria

Non, non estou en Burela na manifestación. Mais defendo o que se está a defender alí. É unha parte pequena, pero importante -sempre son partes importantes as pequenas cousas- da sanidade común. Pública, si, como un xeito de común, sen facer separacións. Solidaria, si, duns cos outros, facendo sociedade. Pagada entre todos, si, co que sae máis rentable socialmente, como está demostrado ata a saciedade.
O detonante é á desaparición da área de atención sanitaria da Mariña. Un paso máis no desmantelamento e afastamento dun servizo común.

A elástica legalidade do ser


   O colectivo “Por nuestro faro” remata de distribuír polos buzóns un folleto para informar aos cidadáns sobre a segunda resolución do Defensor del Pueblo. Nela, o Defensor reitera a falta de informe de impacto ambiental no proceso accidentado da transformación da illa Pancha, ó tempo que pon de relevo a necesidade de cumprir cos trámites legais.
   ¿Que é a legalidade? A última vez que o goberno español se pronunciou ó respecto foi para levantar a prohibición que pesaba sobre o uso hostaleiro dos faros, a lei que facía falla para dispor dun ben público e poñerllo en bandexa a un particular. Un día antes, a lei prohibía o acceso á Illa Pancha a calquera veciño. Os motivos que fan cambiar unha lei dun día para outro sen contar co pobo son inescrutables. Como resultado, o proxecto “estrela”, que chamaron algúns, de Faros de España, quizais porque era o único, o diseccionado antes do seu nacemento, o abortado en varias etapas, o interrompido na actualidade, o inacabado a día de hoxe, o incompleto na súa tramitación, o inviable por omisión, pero o bendicido polas autoridades implicadas e algún medio de comunicación. Ese proxecto estrelado viu a luz a traverso dun recorrido accidentado, cheo de fallas, de interrogantes, de desinformación, de contradicións e de incertidume que non molesta nin á Xunta, nin a Puertos, nin ao Concello de Ribadeo e que é subvencionado moralmente polo silencio de quen cala e outorga.
   Sabemos que o Concello de Ribadeo ten posto certas condicións para a reapertura desas dúas habitacións que fan do noso faro e da nosa illa un coto privado. Descoñecemos cal é o estado dese aloxamento, descoñéceno todos os ribadenses. Pero aínda menos entendemos como pode obviarse o resto da tramitación asinando licenzas como quen asina autógrafos.
   Dende o colectivo “Por nuestro faro” non aceptamos que un ben público, o que é e será sempre un símbolo para todos os ribadenses, nos sexa vedado por un desexo individual ou gobernamental, amovible, caprichoso ou silencioso. Por iso hoxe, esiximos que se cumpra a lei, toda a lei, non só a primeira ou a última senón a do medio, a que sinala o Defensor del Pueblo citando artigos, a única entidade que, a día de hoxe, xustifica a súa argumentación baseándose nas normas. Esiximos ó Concello de Ribadeo que admita a súa responsabilidade e que a exerza. En definitiva, que asuma o seu papel e que faga respetar a lei.
Covadonga Suárez, colectivo “Por nuestro faro”

A voltas cos cortes de luz. #cortesdeluzRibadeo

De novo queixas. De novo, desorde para presentalas. De novo, confianza en que novas infrastuturas eliminarán os cortes. De novo, unha ilusión que non contempla organización para esixir nin cartos para mantemento.
Onte unha nota de prensa do concello voltou á liña habitual nestes casos: veñen a queixarse ó concello, quéixome no seu nome.
Cunha conciencia social das empresas, posiblemente abondara. pero hoxe as empresas usan a conciencia social como señuelo, non como día día. E, dentro do conxunto, as eléctricas non se distingue precisamente pola preocupación social.
A clave estaría nunha estación eléctrica (subestación) que leva arrastrado problemas xudiciais e á que se lle botan as culpas porque é moi doado e así respáldase a posición da empresa en relación á súa construción. Polo que parece, a construción, 'que nunca Ribadeo tivo' vai 'resolver de maneira moi importante' o problema. Mentres, as liñas e o seu coidado no monte non se tocan. Si no centro urbano de Ribadeo, rematando a nota nun 'confiamos' despois dun 'expreso un desexo'. A alguén lle soa 'obras son amores, que non boas razóns'?.
Imaxe do Sigpac (xa vella) centrada no lugar de construción da subestación. Arriba á esquerda, a Autovía e Tubolens. Arriba á dereita, a circunvalación. As casas da esquerda, Folgosa. Os dous 'camiños' abertos na vexetación son para a liña eléctrica pra a subestación e para o gas.

BARCIA ESPERA QUE SE VEXA A LUZ AO FINAL DO TÚNEL
Cortes de luz
04/10/2017
O alcalde, Fernando Suárez, agarda que a finais de ano estea rematada a subestación eléctrica de Ribadeo e as obras de mellora na rede de máis de 6 quilómetros de vello cableado na vila. Deste asunto falou cos responsables da compañía tras os últimos micro cortes de luz que se produciron nas últimas horas e que orixinaron queixas da veciñanza e do empresariado local.
O rexedor dixo que "en relación con esta situación de queixa por estes cortes no subministro eléctrico que habitualmente se veñen producindo en Ribadeo e que xeran moitas queixas entre a veciñanza en xeral e entre o pequeno comercio en particular, eu agardo que de aquí en adiante e a curto prazo sexan boas novas as que vaiamos tendo, que vaian encamiñadas a resolver todas estas incidencias que sufrimos".
Suárez Barcia explicou que "digo isto porque despois de estar falando cos responsables da compañía eléctrica e no que ten que ver coa construción da subestación eléctrica e co grao de execución desta obra tan importante, despois de salvar as cuestións xudiciais que tivo o proxecto paralizado durante varios anos e que as obras foron reanudadas hai uns meses, é polo que se me indica por parte da compañía eléctrica que a previsión de remate das mesmas, que ía ter lugar a primeiros do 2018, quizais se poida anticipar a finais deste ano xa que os traballos avanzan con maior rapidez da programada inicialmente. E iso, segundo os responsables da compañía eléctrica, o de que Ribadeo dispoña dunha subestación, que ata agora nunca na súa historia tivo, vai resolver de maneira moi importante toda esta problemática".
O alcalde ribadense engadiu que "por outra banda, tamén me gustaría dicir que a xunta de goberno municipal autorizou varias licencias de obras, que presentou a compañía eléctrica para a renovación e reforzo das instalacións de cableado eléctrico de media tensión no ámbito urbano fundamentalmente. Estas actuacións teñen como misión a substitución de vellos cableados nunha lonxitude aproximada duns seis quilómetros e medio por diversas rúas da nosa vila. Esa rede de vello cableado tamén deu moitas veces nestes últimos tempos a importantes problemas de apagóns, etc. Como agora xa dispoñen de autorización municipal confiamos que se inicien axiña estas obras e o resultado poida estar realizado a finais deste 2017".
Suárez Barcia manifestou: "expreso un desexo, a ver si por fin podemos empezar a ver a luz ao final do túnel, que ven moi acaído para o momento, e ver que esta problemática eléctrica padecida ao longo destes anos se lle pon fin dunha vez por toda. Confiamos que sexa así".
Por certo, que dos cortes de luz de onte non teño datos en #cortesdeluzRibadeo.

20171004

O discurso do El Rei de onte

Non o vou comentar, só deixalo para a posterioridade e acompañalo cunha pregunta e un feito que calquera pode comprobar na web de Europa Press:
1. Ter pasaporte español e non querer prescindir del da patente de corso?
2. Se tentas copiar o discurso dende a páxina de Europa Press, non se copia máis que o inicio, e aparece un aviso de que o discurso está protexido polo dereito de copia. Erro sistemático, despiste sintomático.
Buenas noches,
 Estamos viviendo momentos muy graves para nuestra vida democrática. Y en estas circunstancias, quiero dirigirme directamente a todos los españoles. Todos hemos sido testigos de los hechos que se han ido produciendo en Cataluña, con la pretensión final de la Generalitat de que sea proclamada -ilegalmente- la independencia de Cataluña.
Desde hace ya tiempo, determinadas autoridades de Cataluña, de una manera reiterada, consciente y deliberada, han venido incumpliendo la Constitución y su Estatuto de Autonomía, que es la Ley que reconoce, protege y ampara sus instituciones históricas y su autogobierno.
Con sus decisiones han vulnerado de manera sistemática las normas aprobadas legal y legítimamente, demostrando una deslealtad inadmisible hacia los poderes del Estado. Un Estado al que, precisamente, esas autoridades representan en Cataluña.
Han quebrantado los principios democráticos de todo Estado de Derecho y han socavado la armonía y la convivencia en la propia sociedad catalana, llegando -desgraciadamente- a dividirla. Hoy la sociedad catalana está fracturada y enfrentada.
Esas autoridades han menospreciado los afectos y los sentimientos de solidaridad que han unido y unirán al conjunto de los españoles; y con su conducta irresponsable incluso pueden poner en riesgo la estabilidad económica y social de Cataluña y de toda España.
En definitiva, todo ello ha supuesto la culminación de un inaceptable intento de apropiación de las instituciones históricas de Cataluña. Esas autoridades, de una manera clara y rotunda, se han situado totalmente al margen del derecho y de la democracia. Han pretendido quebrar la unidad de España y la soberanía nacional, que es el derecho de todos los españoles a decidir democráticamente su vida en común.
Por todo ello y ante esta situación de extrema gravedad, que requiere el firme compromiso de todos con los intereses generales, es responsabilidad de los legítimos poderes del Estado asegurar el orden constitucional y el normal funcionamiento de las instituciones, la vigencia del Estado de Derecho y el autogobierno de Cataluña, basado en la Constitución y en su Estatuto de Autonomía.
Hoy quiero, además, transmitir varios mensajes a todos los españoles, particularmente a los catalanes.
A los ciudadanos de Cataluña -a todos- quiero reiterarles que desde hace décadas vivimos en un Estado democrático que ofrece las vías constitucionales para que cualquier persona pueda defender sus ideas dentro del respeto a la ley. Porque, como todos sabemos, sin ese respeto no hay convivencia democrática posible en paz y libertad, ni en Cataluña, ni en el resto de España, ni en ningún lugar del mundo. En la España constitucional y democrática, saben bien que tienen un espacio de concordia y de encuentro con todos sus conciudadanos.
Sé muy bien que en Cataluña también hay mucha preocupación y gran inquietud con la conducta de las autoridades autonómicas. A quienes así lo sienten, les digo que no están solos, ni lo estarán; que tienen todo el apoyo y la solidaridad del resto de los españoles, y la garantía absoluta de nuestro Estado de Derecho en la defensa de su libertad y de sus derechos.
Y al conjunto de los españoles, que viven con desasosiego y tristeza estos acontecimientos, les transmito un mensaje de tranquilidad, de confianza y, también, de esperanza.
Son momentos difíciles, pero los superaremos. Son momentos muy complejos, pero saldremos adelante. Porque creemos en nuestro país y nos sentimos orgullosos de lo que somos. Porque nuestros principios democráticos son fuertes, son sólidos.
Y lo son porque están basados en el deseo de millones y millones de españoles de convivir en paz y en libertad. Así hemos ido construyendo la España de las últimas décadas. Y así debemos seguir ese camino, con serenidad y con determinación. En ese camino, en esa España mejor que todos deseamos, estará también Cataluña.
Termino ya estas palabras, dirigidas a todo el pueblo español, para subrayar una vez más el firme compromiso de la Corona con la Constitución y con la democracia, mi entrega al entendimiento y la concordia entre españoles, y mi compromiso como Rey con la unidad y la permanencia de España".

20171003

Información xeral dende Bruxelas

A conta de diversos comentarios (non no blog, senón nas redes sociais), collendo de xeito parcial a declaración da UE sobre o referendo catalán, coido que debe lerse enteira para que non remate distorsionada, nos guste ou non (http://europa.eu/rapid/press-release_STATEMENT-17-3626_es.htm).
Saúdos.

Programación cultural de outubro/xaneiro en Ribadeo

Recibida onte por correo electrónico, déixoa en medio máis accesible. No corpo da mensaxe, en Issuu e abaixo como presentación na mesma mensaxe.



20171002

ESCUDOS DE ARMAS DOS MENÉNDEZ NAVIA E VILLAAMIL. Francisco José Campos Dorado

Foto 1. Riocaínzos (1642)

Este primeiro Escudo de Armas de forma ovalada da (foto 1, cortesía de D. Joaquin del Pino Calvo Sotelo), tallado en pedra marmórea, mantense en case perfecto estado de conservación nas propiedades de Riocainzos de Vilaframil, e o segundo da (foto 2, cortesía de D. Emilio Piñeiroa Lozano) está situado nunha casa de San Caetano en Celeiro de Mariñaos.
O primeiro, está esculpido sobre unha cartela, representando un pergamiño de bordes rotos, cuxas voltas, cara arriba, tanto nos soportes (partes laterais) como no sostén (parte baixa), así como as voltas, cara abaixo, sobre os catro cantós, fan resaltar o conxunto artístico nunha armónica e elegante representación heráldica de adusta beleza. Está timbrado cunha cruz cristiá pometeada (cos brazos laterais e alto, rematados en pomos en forma de bolas) [Nota: a cruz cristiá ten os brazos laterais e o alto iguais, neste caso, o alto é algo máis curto, e o baixo sempre máis largo].
Estas Armas, son dunha dinastía de fidalgos cuxa ampla estirpe se estende por tódalas Terras de Ribadeo e de Miranda. Varios membros viviron no núcleo urbano de Ribadeo, onde hai tres escudos de distinto estilo, pero coas Armas iguais: o da Casa Brasonada do parque (antigo comercio de Maseda) e o da Casa do Patín (tamén en La Comarca del Eo, 21-Maio-2016), así como, o escudo dereito, segundo miramos o altar maior da capela de San Roque (Escudo de Armas da Casa de Quintalonga de Santalla de Vilaosende, tamén en La Comarca del Eo 19-Agosto-2017).
Ámbolos dous escudos que relatamos hoxe, presentan as mesmas Armas hereditarias, con lixeiras diferenzas, da familia de D. Balthasar MENENDEZ da Casa de NAVIA DEL LIMONAR, sita no solar da vila de Navia, cuxa descendencia lle ven por liña agnaticia ou recta de varón: pai, avó, bisavó e máis ascendentes, e da vila de VILLAAMIL, de cuxos solares se intitulaba e a quen pertencen ditas Armas do escudo, e das dos FUERTES e SIERRA, “de quien también desciendo por hembra” (extractos dun artigo do xenealoxista mindoniense, D. Xosé Isidro Fernández Vilalba (Cidre) publicado na revista galega “Terra e Tempo” o 10-Febreiro-2016, referente a un testamento de 1668, do que xa fixemos referencia no artigo “Escudos do Altar Maior de Sta. María do Campo, tamén en La Comarca del Eo 4-Marzo-2017).
As verbas deste testamento están corroboradas, nas propias lendas que destacan no adorno exterior do Escudo de Armas (foto 1). Na parte alta, na chamada “Divisa” (lenda escrita en letras maiúsculas sobre unha cinta) que en Heráldica é unha frase que de forma concisa e significativa, representa un ideal ou programa de vida, que reflexa o espíritu de quen a escolleu: “NAVIA I VILLAMIL AVANTE CON LA CRUZ AVANTE”. (Tratado de Genealogía, Heráldica y Derecho Nobiliario, Curso de Licencia, Instituto Luis de Salazar y Castro –C.S.I.C.- Hidalguía, Madrid 1961, páx.184). Polo tanto, vemos que os ancestros desta familia NAVIA E VILLAMIL, tiñan unha actitude cristián que pensaban levar adiante en todo momento. D. Baltasar MENÉNDEZ NAVIA E VILLAAMIL era fillo lexitimo de D. Sancho MENÉNDEZ NAVIA E VILLAAMIL e de Dª. Magdalena RODRIGUEZ DE SIERRA E FUERTES naturais de dita vila de Navia (“Terra e Tempo”, Persoeiros históricos de Ribadeo, D. Xosé Isidro Fernández Vilalba (Cidre), 10-Feb-2016).
Rodeando o cantón destro e a punta do escudo, sobre a cartela (Nótese que ámbolos dous escudos non teñen bordura) unha lenda en letras maiúsculas expresa a procedencia da xenealoxía do brasonado: “DE LA (cantón destro) CASA DE NAVIA DEL LIMONAR POR LINEA RECTA DE BARÓN” (punta) e no adorno da volta arriba do sostén, podemos ler a data: DE 1642, que debe corresponder coa data de elaboración do escudo pois D. Baltasar gaña a Carta Executoria de Fidalguía na Real Chancillería de Valladolid no ano 1638 (Blasones y Linajes de Galicia, frei José S. Crespo del Pozo, Volume III, páx.298)
O escudo de forma ovalada, como xa dixemos algunha vez, é característico das damas e dos eclesiásticos. Neste caso, ó estar timbrado cunha cruz, é sen dúbida dun eclesiástico ou dunha persoa relacionada coa Igrexa Católica, o que non quitaría noutros casos, que a liña da súa liñaxe procedera dunha herdanza cognaticia ou de hembra: nai, avoa, bisavoa, tataravoa, etc. liña que na antigüidade tivo moito valor, por fundarse no principio de que “a nai sempre é certa” (Tratado de Genealogía, Heráldica y Derecho Nobiliario, Curso de Licencia, Hidalguía 1961, páx.51).
O escudo (foto 1) está cuartelado en catro por unha cruz de Alcántara, de Calatrava ou de Montesa. A forma externa destas tres cruces de Ordes Militares, é a mesma, salvo que a cor de Alcántara é sinople (verde); a de Calatrava de gules (bermella) e a de Montesa de sable (cor negro). Se nos fixamos nos detalles, a cruz vese baleira (acanalada) polos eixes de simetría, esto pode ser debido: 1) A que o artista quixo estilizar a forma da cruz, ou 2) (menos probable) a cruz pretende ser brochante (con outra por encima).
Destas premisas, sacamos en conclusión de que o escudo pertence a un cabaleiro dunha Orde de cabalería, e dado que timbra cunha cruz e non cun casco ou celada, é dun eclesiástico. ¿Quen era eclesiástico e dunha Orde de cabalería?. Vexamos. A Orde de Alcántara deriva da de San Xulián de Pereiro, fundada en 1156, cuxos cabaleiros se encargaron en 1213 da defensa de Alcántara, e pasaron a chamarse co nome desta vila (cruz florenzada de sinople). A Orde de Calatrava, foi instituída por Sancho III en 1158 (cruz florenzada de gules). A de Nosa Señora de Montesa, foi instituída por Xaime II de Aragon e Valencia, e aprobada polo Papa Xoan XXII en 1319, establecéndose a casa principal na vila de Montesa, de onde toma o nome (cruz florenzada de sable). Esta vila denantes fora dos templarios. Pero esta Orde de Montesa, incorpora a Orde de San Xurxo de Alfama, cuxa cruz chea, de gules (cruz de catro brazos iguais de cor bermello) pona brochante sobre a negra. (“O Libro da Heráldiga Galega”, Luciasno Fariña Couto, Fundación Pedro Barrié de la Maza, 2001, páx.61)
Para a miña forma de ver a cruz do cuartelado, tanto pode ser a de Alcántara como a de Calatrava, falta coñecer a cor, e respecto da acanaladura central, é algo estilístico da labra do artista. Para decantarnos pola Cruz de Montesa, tería que ser a cruz primixenia sen a incorporación da Cruz de San Xurxo, cousa que tampouco sería de extrañar por istes lares, dada a súa connotación coa Orde dos cabaleiros Templarios, dos que tantos vestixios temos polas Terras de Ribadeo, por ser de sempre, ruta obrigada do Camiño de Santiago.
Foto 2. Celeiro de Mariñaos (1700)

O escudo da (foto 2) de Celeiro de Mariñaos, está timbrado cunha cruz cristián florenzada e pometeada (cos brazos laterais e alto, rematados lixeiramente abertos, como os pétalos da corola dunha flor, como facéndolle encaixe ao pomo en forma de bola). Carece da Divisa, e da lenda xenealóxica que vimos no escudo primeiro, e está simplemente cuartelado en cruz, sen presentar ningunha cruz de Orde Militar. O adorno exterior, aos pes da cruz do timbre, son follas semellando lapas de lume, e o demais está formado por unha meticulosa labra de fantasía con follas nervadas de elegantes voltas simétricas en ámbolos dous flancos, cantóns e sostén.
No escudo (foto 1), o primeiro cuartel, é un brasón partido, en cuxa 1ª partición hai unha banda perfilada engulida en dragantes linguados (dragóns aos que se lles ve a lingua), e coa curiosa particularidade, de que ó dragón baixo, tamén se lle ve un anaco do remate da cola. Son Armas dos NAVIA, as mesmas que aparecen no altar maior da igrexa parroquial de Ribadeo (tamén en La Comarca del Eo, 4-Marzo-2017)
Neste primeiro cuartel, 2ª partición, un home de pé con uniforme típico dos conquistadores de América, porta unha adarga na man destra, cuxa folla da coitela mira cara sinistra, e a man esquerda descánsaa sobre o pomo da espada envaiñada que leva á cintura. O home está situado sobre un escudiño con bordura e con cinco faixas en relevo, e cinco ranuras o que puidera pensarse nun escudo burelado, si se alternaran faixas de metal e de cor, pero carecemos de documentación para aseveralo.
Este escudiño con faixas, parece que fai referencia as Armas dos MENENDEZ, que segundo o Diccionario Heráldico y Nobiliario de Fernando González-Doria do ano 1994, si son do solar de Avilés, en campo de prata serían soamente tres faixas de azur, tal como aparecen no escudo do Patín e no escudo de Armas do Outeiro de San Miguel de Reinante (ver fotos en “Casa brasonada do parque de Ribadeo”, La Comarca del Eo, 21-Maio-2016).
No primeiro cuartel do escudo da (foto 2), preséntanse as mesmas armas, pero con particularidades distintas:
1) O brasón está no cuartel enteiro sen partición.
2) A banda está posta en barra (seguramente porque o artista a adaptou ó largo do espazo que lle quedaba baixo a curva do 1º cantón).
3) O escudiño con faixas non ten bordura.
No segundo cuartel, en ámbolos dous escudos, unha aguia coroada mirando a destra, co vó baixado ou coas ás caídas, das armas dos AGUIAR ou dos PARDO DE AGUIAR, e a cada lado da cabeza e á mesma altura dúas coroas laterais das armas dos VILLAAMIL (en campo de azur unha aguia coroada de ás baixas de prata, con dúas coroas laterais do mesmo metal á mesma altura da cabeza). Pormenorizando, vemos que as aguias, están feitas con diferencias artísticas, pois mentres que no 1º, as ás aguantan as coroas laterais, no segundo as ás son cortas e as coroas están no aire; no 1º, as patas e garras da aguia son grandes e chegan o borde, no 2º as patas e garras son cortas.
No terceiro cuartel, unha aguia coroada mirando a sinistra (foto 1) e mirando a destra (foto 2), de ás caídas ou de vó baixado. Son armas dos PARDO (se tivera esmaltes, en campo de sinople unha aguia de prata coas ás baixas, coroada co mesmo metal), semellante a aguia de ás abertas ou volante, que tamén aparece no cuarto cuartel do Escudo de Armas da Capela da Virxe de Lourdes da Igrexa parroquial de Sta. María do Campo de Ribadeo (tamén en La Comarca del Eo, 6-Maio-2017). No primeiro escudo a aguia mira a sinistra enfrontada, por cortesía entre brasóns, coa aguia do 2º cuartel. No segundo escudo, miran ámbalas dúas á destra, na forma natural do brasón.
Cuarto cuartel, unha torre de tres alturas (unha torre con dous homenaxes un sobre do outro, todos ameados), sobre ondas de auga (de azur e prata). Este brasón parece ser o de FUERTES E SIERRA.
D. Baltasar, compra a propiedade e funda a Casa de Río de Caínzos o 26-Decembro-1622 (Concello de Ribadeo, documento antigo do foro de propiedade da casa. Arquivo privado). D. Baltasar tiña unha irmá, Dª María Vázquez Navia e Villaamil casada con D. Pedro Álvarez de Lago, de cuxo matrimonio houbo dúas fillas, Dº Gerónima e Dª María de Lago, todos eles veciños de Navia. D. Baltasar MENÉNDEZ NAVIA E VILLAAMIL Y SIERRA cásase con Dª Antonia HESTRADA MANRIQUEZ E RIO filla de D. Francisco RODRIGUEZ DE RIO e de Dª. Antonia DE HESTRADA MANRIQUEZ veciños de Ribadeo (faise referencia a este matrimonio no apartado da Capela de S. Roque, “Ribadeo Antigo”, Francisco Lanza, páx.259). No ano 1668, había sete fillos deste matrimonio de D. Baltasar e Dª Antonia, os cales extractamos aquí, do amplo artigo de D. Isidro Fernández Vilalba, “Coñecendo persoeiros históricos de Ribadeo”(“Terra e Tempo”, 10-Febreiro-2016), e cuxa información ampliamos coa xenealoxía relatada en “Blasones y Linajes de Galicia” do padre D. José Santiago Crespo del Pozo, Volume III, páx. 298)
1) Dª. María Navia e Villaamil, que estivo casada co Capitán Don Antonio SARMIENTO, e tiveron unha filla, Dª Juana, quen recibiu parte do legado de súa avoa Dª. Antonia.
2) D. Salvador Menéndez Navia e Villaamil, que foi o canónico tesoureiro da catedral de Mondoñedo, polo ano 1695, e mandou reedificar en 1719 a Capela de San Roque de Ribadeo.
3) Dª. Antonia de Hestrada, monxa profesa no Convento de Sta. Clara de Ribadeo.
4) D. Francisco Menéndez casado en primeiras nupcias con Dª. María del Campo MON E CASTRILLÓN, e en segundas nupcias con Dª Antonia LUACES DE CANCIO, filla de D. Luís de LUACES E SOMOZA. Ver xenealoxía en “Escudo eclesiástico da Capela de San Roque de Ribadeo”(tamén en La Comarca del Eo, 2-Setembro-2017)
5) Dª. Juana Menéndez Navia y Villaamil casada có Licenciado Don Juan Antonio CASTRILLÓN E CIENFUEGOS. Avogado das Reais Contas e veciño de San Bartolomé de Valdepares (Asturias).
6) Dª Isabel María Menéndez Navia estaba solteira no a ano 1668, e vivía na compaña dos seus pais. Dª Isabel, cásase con D. Antonio de LAMAS E MONTENEGRO, primoxénito de D. Antonio LAMAS BAAMONDE e de Dª María MONTENEGRO SANJURJO. Ver xenealoxía no artigo, Escudo da Armas da Casa de Quintalonga de Santalla de Vilaosende (La Comarca del Eo, 19-08-2017)
7) D. Gaspar Menéndez Navia y Villaamil, era o fillo menor. Ignórase o nome da súa muller, pero sábese que tivo unha filla chamada, Dª Juana Rafaela MENÉNDEZ DE AGUIAR Y FUERTES, que casou con D. Nicolás DE LUACES Y UTTON, rexedor do concello mindoniense, dono da Casa de Grallal, en Cobas (Viveiro).
D. Balthasar e Dª. Antonia fan testamento pechado ante D. Domingo García de Cordido o 30 de xullo de 1668. O 21 de Abril de 1683 morre D. Balthesar Menendez Navia e Sierra, e ese mesmo día, ábrese dito testamento en presenza de D. Antonio Baamonde escribán de número da vila de Ribadeo onde se di, entre outras disposicións, que “...os seus corpos sexan sepultados na Igrexa Conventual de San Francisco na sepultura que tiñan dotados os seus “maiores” e que esta debaixo do púlpito...”. Foi nomeado por cumpridor do testamento, D. Salvador Menendez Navia y Villaamil, e por veedores D. Gonzalo FUERTES E SIERRA, cuñado de D. Antonia e tío de D. Balthasar Menéndez, e o Licenciado D. Bartolomé ÁLVAREZ DE LA TORRE comisionado do Sto. Oficio e cura da Colexiata e parroquia de Ribadeo (ibidem, Cidre 2016)
Con todos os MENÉNDEZ anteriores, di D. José Crespo del Pozo (ibidem, páx.298), debeu estar emparentado D. José MENÉNDEZ, nacido Ribadeo en 1682, quen casou con Dª María Teresa PARDO, e tiveron por filla a Dª Juana MENÉNDEZ PARDO, que casou con D. Jerónimo MIRANDA LAMAS, fillo de Dª Juana LAMAS Y MONTENEGRO e de D. Pedro Teodoro MIRANDA Y SANJURJO, empadroado como nobre en 1708 en Goyos, onde se encontraba enclavada a Casa de Miranda de San Vicente de Villameá. D. Jerónimo e Dª Juana, teñen por fillo a D. Lorenzo MIRANDA Y MENÉNDEZ, nacido en Ribadeo en 1735, e cásase con Dª María Rosa MIRANDA Y TRELLES (dos MIRANDA, Marqueses de Santa María do Villar e Condes de San Román), e teñen por fillo a D. Domingo de MIRANDA Y DE MIRANDA, nacido en Ribadeo en 1775.
Outros MIRANDA de Ribadeo emparentados cos NAVIA (ibidem, frei Crespo del Pozo, páx.308) son: D. Alonso Antonio MIRANDA, casado con Dª Bernarda de NAVIA, que teñen por fillo a D. Fernando Manuel de MIRANDA, que casa con Dª Juana MON (filla de D. Fernando Manuel MORO (?) e de Dª Francisca VELARDE), e teñen por fillos a D. José Pedro DE ALCÁNTARA MIRANDA MON NAVIA Y VELARDE, e a seu irmán D. Romualdo, que ambos eran cabaleiros da Orde de San Xoán de Xerusalén en 1795.
Despois deste breve retrinco de historia ribadense, sabemos que as propiedades de Riocaínzos comprounas ó redimir o foro, D. Baltasar en 1622, e que vivía coa súa dona Dª Antonia, na casa do parque “frente o Hospital de San Sebastián”, pero gustaríanos rematar, sabendo quen dos seus fillos, ou parentes, vivían na Casa do Patín, pois a pedra armeira da fachada, presenta as mesmas Armas, así mesmo, ¿que parente fundou e viviu na Casa do Outeiro de San Miguel de Reinante? e ¿na Casa de Celeiro de Mariñaos?. Máis iso é outro anaco da Historia do Ribadeo Señorial ignorado e descoñecido.

Despois do 20-2, mirando a outra parte

Vale. Se o referendo catalán fora un partido, o resultado sería algo así como 20-2. Si, pódenselle dar moitas voltas, como que lograran votar máis de dous millóns de persoas despois de roubar urnas ou entrar a paus nos centros de votación. Pro o resultado está aí. Claro.
Mentras, a xente toda deste estado, seguiremos no día a día co desfalco político e o roubo xeral de dereitos. Nun caso será o 3% catalán e noutros as comisións diversas (por algo os cataláns teñen fama de organizalo todo ben). E seguiremos con cousas como a que hoxe aparece na prensa, no rinconciño non adicado a loar que ben se tentou destruir a vontade dun pobo: Gas Natural Fenosa logrou botar abaixo a cláusula que nun concurso premiaba que a enerxía producida fora 'limpa'. Claro, o tema era que o concurso estaba convocado polos demos de Podemos e aliados no concello de Madrid. E por iso, calquera mota de pó vale para poder producir unha tormenta de area. E a lexislación española parece especializarse no uso de motas de pó nuns ollos e non nas vigas de outros, que para algo hai o control do que se lexisla. Por certo, a empresa é catalana, pero cando hai que axudar, xa se sabe, non importa que sexa catalana (sobre todo, tendo en conta os demos de Podemos)
Seguimos na normalidade.
Sede de gas Natural Fenosa en Barcelona (que se saiba non foi atacada onte). Imaxe de Ricardo GNF en es.wikipedia.org, CC BY-SA 3.0

20171001

Dereito á saúde. Pablo Mosquera Mata

   Dicían os antergos que hai cuestións valoradas só cando se perden. Por iso non está mal que se abra un debate na sociedade mariñán sobre como os poderes públicos garanten o dereito social á saúde, con dous feitos constatables e recurrentes no tempo. Houbo que loitar para dispor dun hospital público, fronte aos intereses comerciais de certos 'gremios organizados colexialmente' que pretenderon sempre facer dun dereito, pura mercadoría en Lugo. Houbo un tempo mellor, con dúas premisas hoxe esquecidas: o noso hospital, sito na parroquia de Santa María de Burela, chegou a figurar no catálogo de hospitais como Hospital Xeral; a xestión dos servizos socio sanitarios coa participación dos representantes da sociedade civil, no marco dunha comarca natural e histórica -antiga provincia de Mondoñedo-.
   A verdade é que os que seguimos sendo mindonienses por convición cultural e emocional, lamentamos depender da cidade romana. Nunca lles importamos, nunca nos entenderon, nunca nos deron nada, nunca se aproximaron á nosa vocación de xentes que por limitar ao norte con Inglaterra, mar por medio, non tiñamos vocacion de aldea profunda, e como me lembraba Carlos Nuevo, cando en Lugo non sabían o que era a industria, Viveiro e o seu concello -Donapétry- disfrutaban dunha importantísima actividade do sector secundario da economía, amén da pesca, amén do viño, amén do liño, amén da lembranza histórica da primeira industria de transformación -balea en saín-.
   Pero o dereito á saúde non consiste só nunha asistencia sanitaria eficiente, do mesmo xeito que unha democracia non consiste só en poder votar cada catro anos, é participar, que os partidos polítcios consulten, máis aló do rito teatral das campañas electorais; pois o mesmo debemos saber sobre a saúde pública. Hai non menos de dúas cuestións sobre as que se debe debater, informar, prever e resolver: os factores de risco no uso dunhas vías de comunicación onde a relación densidade de tráfico, trazado, climatoloxía e conservación dan o resultado dos denominados puntos negros. Os factores de risco que supoñen os procesos industriais, cando existe contaminación por terra, mar e aire, por moito que se traten de solapar con programas de 'xerosas' axudas aos voluntarios de certa multinacional do aluminio. Alguén se ten ocupado de observar como están resolvendo o problema dos chamados lodos vermellos? alguén se lembra do que sucedeu en Hungría?
   Todo isto e moito máis forma parte do espazo multidisciplinar do dereito á saúde.

20170930

Quen mercou o edifico de Vegalsa? De fondo en fondo e toco fondo

Coido que non esaxero ó dicir que a instauración dun centro comercial no Vilar cambiou 'para sempre' o comercio de Ribadeo e influiu de xeito decisivo no futuro da vila. Para ben, mal ou regular, iso é outro tema, pero a importancia é innegable.
E xa ten algo de historia. Cando se abriu, a comunicación coa rotonda do Voar foi a clave da súa comunicación. Logo veu a cesion da travesía de Fomento ó concello e a realización da nova rotonda coincidindo coa apertura de Lidl, que se veu a sumar a Bricoking, compartiu rotonda cunha grande superficie de capital chinés, engaidu Decathlon (agora Koodza) e Merkal, viu xurdir despois en lugar próximo un Mercadona, á distancia que permite ADMotos, Hiperauto e Puerta Norte... desprazando o centro comercial de Ribadeo.
Pero isa é a historia 'visible'. Resulta que primeiro instalado, Eroski, vendeu ó pouco o local que seguiu xestionando. Non sei cantas persoas no pobo se enteraron, pero coido que non demasiadas. O comprador de local e terreo foi un fondo de inversións, Tristan Capital, inglés, e dentro do que cabe, cunha certa transparencia sobre os seus negocios, de xeito que ata aparece na wikipedia en inglés, asignándolle un monto de inversións duns 7500 millóns de euros.
Logo de tempo, veu a venda de Eroski a Vegalsa, claro, non do edificio, que xa estaba vendido, senón da tenda en si e da xestión. Foi Vegalsa a que puxo os cartos para a reforma que sufriu, pero a propiedade de terreo e edificio seguía a ser inglesa. Agora, unha compañía chipriota, MDSR investments LTD, da que non atopei páxina web directa nin máis referencias doutro tipo, mercou por 149 millóns de euros un paquete que inclúe a propiedade inmobiliaria no Vilar. Di algunha nota de prensa que a compañía é israelí, pero parece que aínda que poda ser de capital israelí, a nivel legal, non o é. E mentres as novas se trasladan polos círculos iniciados, aquí rematamos de enterarnos que Vegalsa, compañía con sede en galicia, opera nunhas instalacións inmobiliarias de propiedade chipriota e situadas en Ribadeo.
Polo momento.

20170929

Orzamentos participativos para Ribadeo

Xa foi. Os orzamentos de Ribadeo non admiten polo momento unha partida para a participación cidadá. Quedará pois para 'a próxima' a participación cidadá nos orzamentos.
Ven o tema a conto dunha nova de hai pouco tempo, que cifraba en 100 000 000 € o importe destinado polo concello de Madrid a temas propostos pola cidadanía (sobre un total do orzamento para 2018 de menos de 5 000 000 000 €, isto é, cousa de un 2%). Coas cifras de Ribadeo, menos de 10 000 000 €, dun xeito proporcional correspondería cousa de 200 000 € a cumprir as aspiracións expresadas e apoiadas directamente pola cidadanía.
Coido que en Ribadeo sería máis doado de facer que en Madrid, aínda que para facelo se necesite un sistema para facer saír as propostas, visibilizalas e ver o apoio que teñen, e polo tanto, unha vontade anterior de que o pobo participe. E, polo momento, non sei de manifestacións a favor de ningún dos grupos.
Por se queres investigar, aquí unha ligazón.

20170928

Chocolates Moreno, innovando con premio

A raíz dunha nova na prensa, entro na páxina de Chocolates Moreno. A presentación xa di moito:

Bienvenid@


EL CHOCOLATE DE TODA LA VIDA.
La calidad y la elaboración artesanal sigue siendo la carta de presentación de Chocolates Moreno, que lucha desde Ribadeo por mantener vivo el chocolate tradicional que ha sido un referente para varias generaciones.
Unha sección, sobre a elaboración do chocolate remata cunha confesión: 'en definitiva, se decesitan dos días para elaborar una tableta de chocolate'. Ou sexa, abondo máis que para zampala!
Outra remite a 'tacto, olfato y honradez' como clave do éxito. E debe dar resultado, pois os seus bombóns de algas son candidatos na primeira convocatoria dos premios Economía Azul.