20171215

Nota do concello: Arte e historia. Rúas e Sargadelos


Hai xa tres anos que no blog aparecía a entrada 'Aproximación á imaxe do novo rueiro ribadense'. Agora vai continuar a extensión de letreiros de Sargadelos.
Noutro momento, con máis vagar, procurarei outra entrada na que resumía os cartos gastados neses letreiros. Mentres, deixo a continuación a nota de prensa do concello:

NO ACTO PARTICIPARÁ EDUARDO GUTIÉRREZ
Arte e historia
14/12/2017
O Concello colocará 32 placas de Sargadelos en diferentes enclaves do conxunto histórico da vila nas que se combinará arte coa historia local de Ribadeo. O obxectivo é converter as rúas nun museo vivo. As placas, que foron deseñadas por Sargadelos e polo arquitecto municipal, conteñen textos do cronista oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez. O descubrimento da primeira placa, desta serie de 32, terá lugar o vindeiro sábado, 16 de decembro, ás 12:00 horas, no inicio da rúa Ibáñez.
O alcalde de Ribadeo, Fernando Suárez, comentou que "todo o mundo sabe o grande vínculo que tivo Sargadelos con Ribadeo ao longo da historia destes últimos dous séculos, tanto na vida de Antonio Raimundo aquí en Ribadeo e da súa temperá morte tamén no ano 1809, como tamén coa súa obra a través da fundición de Sargadelos, que logo pasou a ser unha fábrica de cerámicas e que de diferente xeito foi chegando aos nosos días".
O rexedor ribadense lembrou que "hai xa tres anos que desde o Concello de Ribadeo fomos cambiando as vellas e deterioradas placas dos nomes das rúas por outras máis nobres e máis atractivas por todo o casco vello da vila".
Suárez Barcia subliñou que "queremos agora dar un novo paso que combine a arte desta fábrica de cerámica coa historia local de Ribadeo, tan rica a través dos séculos, e quen mellor que o cronista oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez, para ir poñéndoa en forma de textos nunha serie de 32 placas que se van ir colocando en diferentes enclaves da vila, falando de acontecementos históricos de Ribadeo, por poñer por caso desde as súas murallas medievais ata diferentes feitos históricos acontecidos no pasado".
O alcalde ribadense declarou que "queremos que o propio conxunto histórico da vila, ademais de ser un lugar acolledor para vivir e para admiralo paseando, como xa fan milleiros de turistas ao longo destes últimos años, se converta tamén nunha especie de museo vivo onde a xente poida deterse a admirar as imaxes recreativas dun pasado esquecido en moitos casos, xunto cunhas reseñas históricas de agradable lectura".
Suárez Barcia anunciou que "todo isto se vai vir acompañado pola edición de folletos informativos en varios idiomas, en galego, en castelán, en inglés e en francés, que estarán nos próximos días á venda na Oficina de Turismo de Ribadeo".
O alcalde de Ribadeo convida "a todo o mundo que desexe a acudir a un sinxelo acto de descubrimento dunha primeira desta serie de 32 placas informativas, que vai ser este sábado ás doce do mediodía no inicio da rúa Ibáñez. Aquí poderá a xente visualizar estas placas deseñadas por Sargadelos, tamén nos debuxos polo arquitecto municipal, e nos textos por Eduardo Gutiérrez, o cronista oficial de Ribadeo. Estamos convencidos que vai ser unha idea convertida en realidade, que vai ser de moi bo agrado para moitísima xente".

Por certo, hai ano e medio tamén publicaba na rede o ibro 'Os nomes das rúas de Ribadeo', de Suso Fernández Acevedo coordinando o traballo de alumnos do IES.

20171214

Acoso


Acoso? O problema medra se non hai un traballo para solucionalo. Traballo entre todos, social. Traballo que comeza na escola, con intervención temperá. Traballo que pode minimizar as secuelas...
Desto e de moitas máis cousas relacionadas falaron onte os especialistas que interviron na mesa redonda sobre acoso escolar. O audio comeza despois de falar Sonia Meilán, a Concelleira de Servicios Sociais, coas verbas de Mónica Fernández Lamparte, e continuúa con Olga Alvite e Octavio Susacasa, que fixeron unha descrición formal, e os expertos da Guardia Civil (a partir do minuto 47) Fernando Villar e Ramón Peña, cun achegamento ó problema moito máis práctico e achegado á realidade.
Coido que é unha mesa redonda difícil de resumir sen acoder a estereotipos, por iso deixo o audio tal cual. O son non é demasiado bo, pero con tranquilidade, desfrutarás dunha charla que é bastante posible que te tería gustado escoitar.







20171213

Funcionando como concello

Luns pasado tivo lugar unha xuntanza da mancomunidade da Mariña. E a próxima semana, haberá outra.
A unión de concellos mariñás é fundamental. A 'antiga provincia de Mondoñedo', como non se cansan de repetir persoas como Pablo Mosquera, chama por unha consideración conxunta tanto polas súas peculiaridades como pola desatención dende a lonxana e diferente capital provincial acutal. Entre outras cousas, a máis do evidente Cantábrico que baña a costa, o dinamismo económico, ou, ligado con el, pero non só, o mantemento da poboación costeira fronte a baixada demográfica provincial de Lugo, establecen á Mariña como un 'lugar diferente'. E moito máis aló dun provincialismo que hoxe xa sería diferente do da antiga provincia, a zona marítima da Mariña é case unha pequena cidade continuada. Cidade que aínda hai que vertebrar a pesar dos seus evidentes lazos, sen esquecer o que sería 'o extrarradio' da mesma, a zona non tan poboada máis o interior. E vertebrar loitando non só pola supervivencia independente do hospital para non ter que rematar indo a Lugo para calquera cousa, senón tamén nas comunicacións, mellorando as que xa hai, potenciando a rede de transporte público, tanto na súa versión infraestruturas como organizativa, de horarios, frecuencias de transporte, etc. É dicir, facendo algo que parece que comezaron a facer os alcaldes o pasado luns en Ribadeo e para o que tanta falta fai unha coordinación para reverquer algúns futuros evitables como o desmantelamento da liña de tren da costa.
E tomar decisións comúns cando toque enfrontarse a problemas comúns debera ser un costume, tanto no caso do transporte ou o hospital como no da velutina, onde quizáis poñerse de acordo sexa máis doado por ser un fenómeno externo contra o que loitar máis que algo a organizar. E contactar con quen pode saber algo e está interesado xunto con quen pode aportar intraestrutura ou cartos, como no caso das velutinas AGA (aínda que parece que máis ben foi AGA a que contactou coa mancomunidade como principal zona afectada en Galicia) por unha beira e a Deputación Provincial por outra. E é que accións como a instalación de 5000 trampas e o mantemento en bo estado operativo das mesmas durante máis de catro meses require colaboración.
Colaboración, algo que por certo parece non afectar á cidadanía máis que cando se trata de poñer o ombro. E é que tamén neste nivel, a cidadanía vese a distancia, e de resultas das votacións cuatrienais. Algo que 'tamén' habería que mellorar.
Vespa velutina. Imaxe de Wikipedia. Didier Descouens. CC by-sa 3.0


20171212

A recuperación da formación agroecolóxica en Pedro Murias. Iván Rodríguez Lombardero e Antonio Villarino

   Vai para un ano que, a iniciativa de profesionais mariñáns de longa traxectoria e convocadas polo Concello de Ribadeo, diversas entidades relacionadas co medio rural xuntámonos para falar da deriva de abandono da Escola Pedro Murias de Ribadeo. Na xuntanza conviñemos que a Escola é un recurso de enorme valor para a comarca, que se ben ten orixe nunha doazón desinteresada de hai un século, foi obxecto de importantes investimentos públicos, tanto económicos como de xestión polos seus responsables, para transformala nas últimas décadas no único centro público que conta cunha granxa certificada polo Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia, e dotado con instalacións, medios técnicos e persoais e mesmo residencia e comedor para dar servizo até 40 alumn@s para se formar tanto en horta como en mel ou produción e transformación de leite ecolóxico, ramas agrarias que todos os axentes sociais conveñen que seguirán ser a base do futuro do desenvolvemento sustentable do rural galego.
   Incomprensiblemente, a Xunta de Galicia, responsable da súa xestión, tralo esforzo para acadar a certificación en ecolóxico e o éxito da primeira promoción do Ciclo de Produción Agroecolóxica impartido nos cursos académicos 2011/2012 e 2012/2013, decidiu deixar de ofertalo, deixando a Escola funcionando ó ralentí, nada máis que con cursiños ocasionais de formación continua, xornadas técnicas e formación mínima da esixida para a incorporación de mozos e mozas á actividade agraria. Considerando esta decisión gravemente danosa para o futuro do medio rural mariñán redactouse unha carta dirixida a conselleira de Medio Rural que resumía o sentir de todas as entidades participantes, representativas dos intereses do medio rural local, e na que se solicitaba a reactivación da oferta formativa da Escola Pedro Murias; concretamente a recuperación da formación regulada co Ciclo de Produción Agroecolóxica para o presente ano.
Sen resposta da Xunta
   A resposta da conselleira á devandita carta foi o silencio, e superado o inicio do curso observamos que o Ciclo Formativo impartirase de novo este ano só en Ponteareas, nun centro cunha formación práctica agraria orientada -xunto coa horta- á produción de aceite e viño.
   O Sindicato Labrego Galego na Mariña entende que esta decisión supón teimar nunha grave irresponsabilidade pola parte da Consellería, xa que a oferta formativa desde a Pedro Murias supón un complemento imprescindible á impartida en Ponteareas, tanto pola súa localización xeográfica como pola orientación produtiva ao sector gandeiro. Baleirar de contidos e de actividade á Escola fala ben ás do desinterese do goberno galego para a actividade agropecuaria e do medio rural en xeral. O que podería ser unha ferramenta pública adicada á formación e á promoción de actividades económicas que aproveitaran dun xeito sostible os nosos recursos déixase esmorecer, quen sabe se á espera dalgunha iniciativa privada.
   Desde o Sindicato Labrego Galego seguiremos a traballar en todos os foros pola recuperación da formación na Escola Pedro Murias de Ribadeo, nomeadamente no ámbito da agroecoloxía.
Iván Rodríguez Lombardero e Antonio Villarino, Sindicato Labrego Galego na comarca da Mariña.
Vista do SigPac centrada na finca de Pedro Murias. A estrada N-634 é visible dende 'El Huerto' a Vilaframil

O Rasca de ACISA. Segue mercando

Unha tarxeta do rasca de ACISA 2017
Chamoume a atención. Unha campaña que pretende vender máis, empregando un señuelo de propaganda -o rasca- que se contradí no título 'O Rasca de Nadal' cunha exhortación: "adianta as túas compras 'navideñas'!", do 1 ó 15 de decembro, para tentar facer o máis parello a un doblete de vendas, que, ademáis, se se rasca e non hai premio, ó estilo dos antigos boletos de tómbola, anima: 'segue mercando'.
Sigamos pois mercando, que iso é a festa!
--
O anterior leva varios días escrito e con imaxe. E posiblemente aí se quedaría de non atopar unha nova cun pequeno premio do 'rasca' que me lembrou o tema.

20171211

Da Mancomunidade ás Catedrais

Na resaca da ponte da Inmaculada Constitución pasada por auga, despois dun mercado de Nadal que supoño que este ano non se cualificará de exitos pola temperie, aínda coas luces de Nadal xa avisando que está aí a nova festa consumista, a vida segue. E así, a Mancomunidade de Concellos da Mariña terá outra xuntanza, esta vez en Ribadeo, hoxe, ás oito e media, hora dos plenos, na que é previsible que se traten diversos problemas comúns, como os relacionados co tren ou co enfrontamento coa velutina, nos que imos perdendo, e Ribadeo é dos principais afectados. E así, segue o transcurso do tempo co Plan Especial das Catedrais xa perdido no limbo, unha vez presentado no auditorio e correndo os dous meses -ata o 16 de xaneiro- o prazo para a presentación de alegación (por certo, o mínimo período legal).
O certo é que as máis de 300 páxinas do plan asustan, e hai que lelas pouco a pouco. Os pasados días foron para min unha oportunidade para comezar e ver que na páxina 11 trata a ondada cun sentido neto de transporte litoral cara ó leste (cando hai variacións  que o mandan tamén temporalmente cara ó oeste), que recoñece como riscos a elevación do nivel do mar e tamén, no parágrafo seguinte, o risco de agomeración de xente, como se ambos foran equiparables e equitratables (punto 4.6, p. 14). Ou que na p. 9 fala de deseñar unha estratexia de participación pública na procura da complicidade da cidadanía... para sacar adiante o plan especial que xa se ten nas mans. ou, na mesma páxina, fala de 'Resolver a equidistribución de cargas e beneficios' e de 'recuperación das plusvalías xeradas para o municipio', que no conxunto parece pódense traducir a linguaxe común como concentración dos beneficios e desfacerse das cargas: aí está o sacar os vendedores ambulantes do lugar e o unilo coa vila, onde si hai comercio fixo e con influencia na espera de clientes. Seguirá.

20171210

Do aforro de auga, por Iván Rodríguez Lombardero

CC by 2.0. Autor: Angie de Sawara, Chiba-ken, Japan

A auga é un elemento da natureza cun papel moi relevante nos ecosistemas. Imprescindible para a vida, é axente de erosión e transporte de sedimentos e nutrintes desde o continente cara ó mar, sen os que non sería posible nin o mantemento das praias nin o equilibrio ecolóxico e produción pesqueira e marisqueira nas nosas rías e costas.
Cando sacamos auga dos cursos fluviais e acuíferos estamos afectando de xeito negativo a eses equilibrios. Por iso sempre debemos actuar conscientemente e axustar a cantidade de auga que usamos á mínima imprescindible. Esta recomendación baseada na nosa responsabilidade como especie tórnase urxencia cando, nesas oscilacións que son habituais nas variables climáticas, chegan épocas de seca. Entón si escoitamos da necesidade de aforrar, ou alternativamente da de incrementar as cantidades extraídas dos cauces naturais para estar mellor preparados fronte a estas eventualidades.
A este respecto cómpre sinalar que aforrar é sempre máis responsable ecolóxicamente, máis barato, máis seguro e máis rápido que incrementar a capacidade de almacenamento. Aforrar nos consumos domésticos é tan sinxelo como sacar o filtro da billa e poñer no seu lugar un filtro aireador de aforro, que custa 2 € (aforro dun 50 %). Cambiar o mecanismo da cisterna por un de doble pulsación que custa 10 € (aforro dun 60 %). Cambiar a alcachofa da ducha por unha de aforro que custa 15 € (aforro de hasta un 70 %). Con estas sinxelas maniobras podemos reducir doada e instantaneamente á metade o noso consumo de auga.
Se non o facemos é por dúas razóns. A primeira delas é o descoñecemento e, en todo caso a preguiza. A segunda é porque quen non ten unha mentalidade solidaria co seu medio non adoita contar tampouco co incentivo económico. Moitos concellos teñen nas tarifas da auga un mínimo de consumo moi elevado: no caso de Ribadeo, por exemplo é de 20 000 litros por mes, que con 3 persoas por vivenda dá para 220 litros diarios por persoa, cifra que cadriplica a cantidade axustada a un consumo responsable.
Solucionar esta situación non é difícil e está nas mans dos nosos alcaldes: o descoñecemento pódese solucionar con obradoiros de “bricolaxe ecolóxico” nos colexios e parroquias. Para o incentivo económico, abonda substituir o “mínimo de consumo” actual por unha taxa de conexión (ó estilo do termo de potencia da factura da luz) e establecer un sistema de tarificación por bloques no que se pague desde o primeiro metro cúbico. O prezo deberá ser baixo para consumos de até ese mínimo recomendable de 2 m3/mes por persoa -idealmente os volúmenes deberán variar en función das persoas empadroadas en cada domicilio-, ir subindo progresivamente para un segundo escalón de consumo pouco eficiente (até o doble) e dispararse para o terceiro escalón de consumo excesivo. Deste modo a veciñanza contará cun aliciente para reducir o seu consumo e implementar medidas de aforro.
Agardemos que as indicacións de Augas de Galicia desta semana veñan na dirección de difundir tecnoloxías de aforro e modificar as ordenanzas fiscais de tarificación da auga. Se non é así, tal como van as cousas, imos comezar a ver gobernantes pedindo caras e danosas obras de embalses e depósitos no canto de visibilizar e promover as eficientes e baratas tecnoloxías de aforro que habitan nos recunchos máis escuros das ferreterías.
Iván Rodríguez Lombardero

Máis ca un par de mapas sobre o xermánico, o árabe e o galego

Esta mañá atopeime na rede cun par de mapas reflectindo a abundancia de topónimos árabes e xermánicos na península ibérica. Resulta que están tan en pequeno que fai falta esforzarse para ver que ambos, un referido aos topónimos xermánicos e outro, ós árabes expresan cousas diferentes. Por iso, procurei o artigo de onde están sacados e boteille unha ollada.
Vaia por diante que o meu nivel de alemán, no que está escrito o artigo, é inferior ó que teño en xeolingüística, que non serviría para aprobar nin de lonxe. E tamén, que coido que as diferenzas son boas para manter un mundo dinámico, pero que a mestizaxe é unha realidade (a D.g.) e que a identidade constrúese con base ó pasado, pero cara ó futuro, en conxunto, sen discriminación.
O artigo base, por se alguén quere consultalo, Über die topographischen Namen arabischen Ursprungs in Spanien und Portugal, Lautensach, Hermann;Die Erde - 6=[85], 33 pp (219 - 243), é do ano 1954, e referido a toda a península.
A táboa anterior é o resume de datos que son plasmados logo nos mapas. Ven representado por cada provincia (ou illa balear) o número de nomes árabes na topografía, o número por cada 1000 km2, e por cada 100000 habitantes. Logo, o mesmo para os nomes xermánicos, e logo, algo asimétrico: a porcentaxe de nomes árabes (non xermánicos) entre a suma de árabes e xermánicos. Asimetría que dalgún xeito ven avisada no título do artigo: 'Sobre os nomes topográficos de orixe árabe en España e Portugal' (logo o xermánico é só unha referencia)
Así, o anterior establece unha diferencia entre os dous mapas que andan circulando na rede na mesma imaxe, e que poño a continuación:
O primeiro representa o número de nomes árabes e arabizados na topografía cada 1000 km2, sen contar os correspondentes ós ríos.
O segundo, representa o número de nomes xermánicos (non di nada de 'xermanizados') de lugares cada 1000 km2. Vese que ambos mapas non son comparables xa non por representar cousas que non son exactamente iguais, senón polas cantidades que representan cada tipo de fondo (+ de 20 nun, + de 100, no outro)
 No mapa anterior hai que avisar que os números que aparecen corresponden á numeración da táboa primeira, ordeada por provincias. En canto ás densidades de puntiños, indicando 'cada un un nome árabe ou arabizado', é lóxico que sexa superior nos lugares onde os árabes estiveron máis tempo e/ou tiveron máis influencia. En Lugo podemos contar 6 puntiños, o que significaría seis nomes topográficos (excluídos fluviais), como corresponde na táboa de arriba.

Por último, o mapa anterior, refírese a ríos con nomes árabes ou arabizados (hai unha táboa que non poño), e as liñas corresponden, segundo a lenda do mapa, á separación das 5 zonas de intensidade de arabización. A primeira, correspodendo o norte de Galicia a ela, non tería ríos con nomes árabes ou arabizados. Mais é de facer fincapé no de 'norte', pois aínda que non aparecen nomes de ríos con raíces árabes tampouco ó sur, o autor parece ter claro que a influencia foi diferente.
Entendo que o conto sería chegar a algo así como que non se pode xeralizar nin usar documentos como biblias cando non o son, aínda que teñan detalles que casen cunha explicación bíblica.
Iso si: observando a táboa, vese que os nomes xermánicos de A Coruña ou Lugo é superior ó do conxunto correspondente ó resto de España, sen Galicia. E no caso de Ourense ou Pontevedra, tampouco anda moi lonxe. Por certo, tanto os distritos de Braga e Porto, máis pequenos que as provincias galegas, e máis ó sur, e máis arabizados, teñen máis nomes xermánicos que Lugo ou A Coruña (e tamén máis árabes!).

20171209

Unha mirada á pasta

Hai uns días, alguén me fixo chegar unha ligazón a "All of the World’s Money and Markets in One Visualization" (Todos os cartos do mundo e mercados, nunha visión). Coñecía máis ou menos as cifras, pero aínda así ó chegar ó final dos gráficos quedei en shock.
Presento dúas capturas de pantalla. A primeira, do comezo, representando de xeito aproximado o valor das máis grandes multinacionais e fortunas mundiais, e a segunda, o encabezamento da parte final, que non collería máis que nunhas nove capturas de pantalla seguidas, e que sería a parte de 'derivados', é dicir, cartos sen cartos detrás, pero investidos sobre cartos, sobre cartos, sobre cartos... economía ficticia que representa unha cantidade de cartos moito maior que os cartos que representan cousas 'reais'. O que iso representa son cousas diversas. É que a economía 'real' está devaluada, co que sería importante para poder vivir sen importancia fronte ó montante de artificios. É que o medrar deses artificios fai que se drenen cartos da 'economía real'. É que o control que a xente común podamos ter sobre a economía se achegue aínda máis á nada. É que se siga alimentando a espiral de crecemento desa non economía, representando cada vez menos a economía que manexamos a xente común. E máis...
Os cadriños representan o mesmo: cada un, 100 000 000 000 de dólares



... multiplica isto por 9 para ter unha idea...

Non se se queda claro que é cousa de voltar a mirar para o ser humano, a natureza, a realidade.
[Nota: os gráficos estaba referido a antes da explosión do valor do bitcoin, que dende aquela pasou a ter unha parte importe no valor total, aínda que nn apareza nos gráficos das imaxes que poño]

20171208

Estipulacións do convenio ENCE-Portos de Galicia

Despois de ter pubicado hoxe mesmo 'Aireando unha noticia: ENCE, FeVE e a alternativa a Mirasol', como complemento transcribo -e logo comento- dende Praza.gal a imaxe das estipulacións do convenio (p.2 do mesmo), incluídas erratas, e sen incluír o selo de portos de Galicia/Porto de Ribadeo de 6 de marzo (de 2011, aínda que o convenio foi asinado con posterioridade, o 15 de xuño):
'Estipulaciones
Primera.-Objeto del convenio
Portos de Galicia declara tráfico relevante el correspondiente a la pasta de papel con origen en las instalaciones de ENCE en Navia, Asturias, y en consecuencia procederá a la aplicación de bonificaciones a la tasa X-3 de la mercancía a los tráficos indicados realizados en el puerto de Ribadeo
Segunda.-Duración del convenio
La duración del presente convenio será desde 1 de enero de 2011 hasta 31 de diciembre de 2019
Tercera.-Obligaciones de la empresa ENCE, S.A.
Ence se compromete a alcanzar la gestión acumulada, en el período de duración del convenio, de 1.175.000 toneladas de pasta de celulosa y otras mercancías por el puerto de Ribadeo, si bien se reserva la opción de que dicho volumen no exceda de 675.000 toneladas mediante el periodo mencionado, por decisión unilateral debida a necesidades operativas y/o de gestión de ENCE
Los movimientos que son objeto de este Acuerdo serían:
*Movimientos necesarios hasta la implantación operativa del proyecto que ENCE ha acordado con Feve y el puerto de Gijón para el transporte por ferrocarril de mercancías con origen o destino en nuestra factoría de Navia.
*Las mercancías adicionales que no fueran transportados por el medio señalado anteriormente por cualesquiera razones, así como la producción de pasta de papel que pudiera conseguirse como consecuencia de los rediseños que se están efectuando en la fábrica tras la estabilización de su volumen de producción y que tienen como objetivo una ampliación de su capacidad.
*Movimientos estratégicos que vengan a reforzar la disponibilidad del puerto de Ribadeo para la salida de la producción de pasta o de cualquiera otra mercancía.
2'
Ben mirado, a máis de que o que aportou Praza non é nada moi novo -pero é a primeira vez que se deixa ver o documento oficial- Ence non se compromete a nada do que non teña necesidade inmediata: a duración queda limitada pola posta en marcha do ramal e por unha data, por se houber outras circunstancias que o aconsellaran á empresa.
o dato de máis de 1 millón de toneladas é, de principio, fume, pois a empresa pode rebaixar por necesidades internas (que ela mesmo xulgue) a cifra á metade, algo que, nun convenio de 8 anos para Mirasol, representa un tráfico inferior a dous anos, tendo en conta o embarcado o ano anterior. e abondo inferior ó previsto pola propia empresa nas estipulacións un pouco máis abaixo (e resultado real de tráfico en anos posteriores). Aínda así, ENCE deixa aberta a porta a aumentos de tráfico a conveniencia.
Por certo, nin o convenio nin a lei de taxas á que se refire son 'transparentes', non aparecen na rede, e iso que si que aparecen variacións de taxas de Portos para cousas como embarcacións deportivas (no DOG).
Visto o visto, queda unha pregunta: E o futuro?
ENCE Navia


Aireando unha noticia: Ence, FeVE e a alternativa a Mirasol

Chegoume hai tres días, e esperei a vela nos xornais que por Ribadeo teñen máis tirada, ou na radio... pero xa pasaron uns cantos días, e nada.
A fonte é praza, (con fonte primaria o BOE)e o título é descritivo: "O Tribunal de Cuentas desmonta a operación coa que Ence logrou que a Xunta lle baixe impostos en Ribadeo". Aparte dalgún pequeno detalle, como que non son impostos senón taxas, unha historia que comezou con querer construír unha macronave en Mirasol, pero da que deseguida tomou o mando directo ENCE, ata chegar a actualidade, sen variación máis que no custo que para ENCE ten o embarcar en Ribadeo.
Con esta resolución, vese o chanchullo. A ENCE impórtalle un rábano a liña, o que quere é rebaixar custes, algo que logrou a costa de Ribadeo (ata o 60%). E FeVE... ben, o de FeVE é desidia, como se pode ver noutras partes do documento adxunto. Algo que por certo, coido debera ser obxecto de estudo nos concellos que están a sufrir o golpe de FeVE no seu transporte, como o concello de Ribadeo.
Como datos, a máis da rebaixa do 60% dos custes de ENCE en Ribadeo por vía de decreto, non de aumento de eficiencia, a distancia entre ENCE e Mirasol son 35 km, e entre ENCE e Musel por tren, supera os 100. O Ramal a ENCE (2,5 km)  estaba previsto en 9 millóns de Euros, dos que 3,5 pagaría o Principado (39%), 3,5 FeVE e 2, ENCE (22%). Lévase gastado na obra uns 6 M€. FEVE non fixo ningunha reclamación formal de débeda. A rebaixa de custes de Portos a ENCE supuxo previamente cambiar a lei de taxas de Portos de Galicia, cunha excepción que dende 2010 que se fixo, só se empregou con ENCE. A modificación de taxas non impediría a marcha de ENCE de Ribadeo (era un convenio a prazo fixo, temporal ata a o funcionamento da 'operación Xixón'). A rebaixa en Ribadeo supón entre 300 000 e 500 000 €/ano para Portos.
Denunciarase a ENCE por danos e perxuízos? E a FeVE por non xestionar? E a portos e á Xunta por favorecer o desgoberno?
Tamén podes consltar en praza, as noticias con título:
A Xunta pactou con ENCE un convenio á medida para perdoarlle impostos (feb.2016) 
Feijóo atribúe á “sociedade de Ribadeo” o convenio á medida de ENCE (feb.2016)

20171207

7 de decembro? Xa chegou o Nadal a Ribadeo

O de que é o Nadal, iso xa é fariña doutro costal. Alumedado, Mercado, Pista de xeo... os atributos que se foi colgando o Nadal ribadense xa están preparados ou funcionando, e as vendas e a ocupación hostaleira, eses outros atributos procurados, parece que tamén van. Será pois cousa de redefinir o Nadal. Ó cabo, o misterio relixioso está de capa caída na crenza da xente, e Papá Noël hai tempo que campa pola terra dos reis Magos.
As fotos dan testemuña:
Preparación dos postos do mercado, este ano, en torno ó parque de San Francisco

Preparación da pista de xeo

Unha novidade dentro dos postos do mercado do Nadal

Parecería que a árbore quere arrodear a luz, como un misterio máis do Nadal

Animación no parque

As luces, o mercado, a xente. O Nadal desdibuxado

Unha entrada ó ceo dende Ribadeo
Programa do Mercado de Nadal 2017

20171206

O seis de decembro non é o día da Constitución máis que no nome

Alguén celebra o día que foi feita a 'Pepa', a primeira Constitución española? E as seguintes? Pois a Constitución que se celebra este día 6 de decembro xa foi desconstituída ( máis de incumprida nos artigos 1, 14, 16, 20, 31, 35, 47, 48, 50, 51... como podes ver en '10 artículos de la Constitución que se incumplen sin que casi nadie se alarme ') Iso pasou (podes elixir data) o 26 de agosto, coa votación no Congreso, o 7 de setembro, coa votación no Senado ou o 27 de setembro de 2011, coa sinatura do El Rei, coa reforma exprés sen participación do pobo dunha Constitución que antes e despois se dicía e se di intocable (debe ser intocable polos intocables, en sentido parello ós parias indios). Non me meto nin co sentido da festa nunha autonomía na que sei que moita xente aspiraría ó federalismo, senón que só aplico o sentido común.
A constitución foi difundida popularmente cun formato de libriño grapado, e nas comunidades bilingües, comezaba por unha cara en castelán e pola outra pola lingua correspondente: en Galicia, en galego. Non se fixo o mesmo cando se realizou a reforma exprés pro mercado, polo que deixo aquí de novo o texto de dita reforma:
"
Reforma do artigo 135 da Constitución española, aprobada polas Cortes Xerais en sesións plenarias do Congreso dos Deputados, do 26 de agosto de 2011, e do Senado, do 7 de setembro de 2011. Sancionada pola Súa Maxestade o Rei o 27 de setembro de 2011.
EXPOSICIÓN DE MOTIVOS
Máis de trinta anos despois da entrada en vigor da Constitución, formando parte España da Unión Económica e Monetaria Europea, que consolida e proxecta as súas competencias no marco dunha crecente gobernanza común, e sendo cada vez máis evidentes as repercusións da globalización económica e financeira, a estabilidade orzamentaria adquire un valor verdadeiramente estrutural e condicionante da capacidade de actuación do Estado, do mantemento e desenvolvemento do Estado Social que proclama o artigo 1.1 da propia lei fundamental e, en definitiva, da prosperidade presente e futura dos cidadáns. Un valor, pois, que xustifica a súa consagración constitucional, co efecto de limitar e orientar, co maior rango normativo, a actuación dos poderes públicos.
Para chegar ata aquí, a salvagarda da estabilidade orzamentaria xa supuxo un instrumento imprescindible para lograr a consolidación fiscal que nos permitiu acceder á Unión Económica e Monetaria e foi posteriormente recollida en normas de rango lexislativo.
No mesmo sentido, o Pacto de Estabilidade e Crecemento ten como finalidade previr a aparición dun déficit orzamentario excesivo na zona euro, dando así confianza na estabilidade económica da devandita zona e garantindo unha converxencia sustentada e duradeira das economías dos Estados membros.
A actual situación económica e financeira, marcada por unha profunda e prolongada crise, non fixo senón reforzar a conveniencia de levar o principio de referencia á nosa Constitución, co obxecto de fortalecer a confianza na estabilidade da economía española a medio e longo prazo.
A presente reforma do artigo 135 da Constitución española persegue, por tanto, garantir o principio de estabilidade orzamentaria, vinculando todas as administracións públicas na súa consecución, reforzar o compromiso de España coa Unión Europea e, ao mesmo tempo, garantir a sustentabilidade económica e social do noso país.
Artigo único.
O artigo 135 da Constitución española queda redactado como segue:
«1. Todas as administracións públicas adecuarán as súas actuacións ao principio de estabilidade orzamentaria.
2. O Estado e as Comunidades Autónomas non poderán incorrer nun déficit estrutural que supere as marxes establecidas, de ser o caso, pola Unión Europea para os seus Estados membros.
Unha lei orgánica fixará o déficit estrutural máximo permitido ao Estado e ás Comunidades Autónomas, en relación co seu produto interior bruto. As entidades locais deberán presentar equilibrio orzamentario.
3. O Estado e as Comunidades Autónomas deberán estar autorizados por lei para emitir débeda pública ou contraer crédito.
Os créditos para satisfacer os xuros e o capital da débeda pública das administracións entenderanse sempre incluídos no estado de gastos dos seus orzamentos e o seu pagamento gozará de prioridade absoluta. Estes créditos non poderán ser obxecto de emenda ou modificación, mentres se axusten ás condicións da lei de emisión.
O volume de débeda pública do conxunto das administracións públicas en relación co produto interior bruto do Estado non poderá superar o valor de referencia establecido no Tratado de funcionamento da Unión Europea.
4. Os límites de déficit estrutural e de volume de débeda pública só poderán superarse en caso de catástrofes naturais, recesión económica ou situacións de emerxencia extraordinaria que escapen ao control do Estado e prexudiquen considerablemente a situación financeira ou a sustentabilidade económica ou social do Estado, apreciadas pola maioría absoluta dos membros do Congreso dos Deputados.
5. Unha lei orgánica desenvolverá os principios a que se refire este artigo, así como a participación, nos procedementos respectivos, dos órganos de coordinación institucional entre as administracións públicas en materia de política fiscal e financeira. En todo caso, regulará:
a) A distribución dos límites de déficit e de débeda entre as distintas administracións públicas, os supostos excepcionais de superación deles e a forma e prazo de corrección das desviacións que sobre un e outro puideren producirse.
b) A metodoloxía e o procedemento para o cálculo do déficit estrutural.
c) A responsabilidade de cada administración pública en caso de incumprimento dos obxectivos de estabilidade orzamentaria.
6. As Comunidades Autónomas, de acordo cos seus respectivos Estatutos e dentro dos límites a que se refire este artigo, adoptarán as disposicións que procedan para a aplicación efectiva do principio de estabilidade nas súas normas e decisións orzamentarias».
Disposición adicional única.
1. A lei orgánica prevista no artigo 135 da Constitución española deberá estar aprobada antes do 30 de xuño de 2012.
2. A devandita lei fixará os mecanismos que permitan o cumprimento do límite de débeda a que se refire o artigo 135.3 da Constitución española.
3. Os límites de déficit estrutural establecidos no artigo 135.2 da Constitución española entrarán en vigor a partir de 2020.
Disposición derradeira única.
A presente reforma do artigo 135 da Constitución española entrará en vigor o mesmo día da publicación do seu texto oficial no «Boletín Oficial del Estado». Publicarase tamén nas demais linguas de España.
"
Quedou dito na reformada irreformable Constitución Española.

20171205

Programa do Mercado de Nadal 2017


Canapés

O canapés chaman a atención. Máis ós que chegan de fóra de Ribadeo que ós propios, Hai tempo adiquei un par de entradas á zona. A primeira, aló polo 2013, relacionada coas obras do parque infantil que hoxe segue na zona, e onde se podían ver en foto aerea as estruturas dos canapés. A segunda, na primavera do ano pasado, 'o combate dos canapés', facía un resumo histórico e daba conta do estado de conservación.
Agora, ano e medio despois, o concello saca unha nota na que da conta do comezo das obras para adecentar e facer mantemento da zona, incluíndo canapés e Avda. de América, ata a gasolinera:
"
O INVESTIMENTO ASCENDE A 12.000 EUROS
Obras nos Canapés
04/12/2017
Hoxe comezaron as obras de arranxo dos bancos dos Canapés, na zona do Xardín, e dun treito das beirarrúas das vivendas Francisco Iglesias. A actuación nesa zona contempla tamén a plantación de árbores na Avenida de América, entre a rúa Francisco Lanza e a gasolineira.
O alcalde ribadense, Fernando Suárez, anunciou que "no día de hoxe estamos dando comezo a unhas pequenas, pero importantes, obras de humanización no entorno da entrada da vila como é o barrio do Xardín, concretamente como é a Avenida de América".
O rexedor explicou que "imos facer varias actuacións, unha delas vai ser o remozado e a mellora dos Canapés, destes bancos tan singulares deste barrio que levan tantos anos aí, e que lles imos dar unha mellora coa eliminación de varias fendas que teñen e un pintado de todos eles, dado que están sendo moi utilizados desde sempre, especialmente por xente maior que nas tardes de sol acode alí con moita frecuencia".
Fernando Suárez engadiu que "imos cambiar a pavimentación da beirarrúa diante das vivendas das casas baratas, concretamente na Avenida de América, que era un treito que faltaba por cambiar, que está moi deteriorado e que o día menos pensado temos algún problema con algunha caída porque está totalmente rota e desde hai decenios non se lle toca".
O alcalde dixo que "tamén continuaremos coa plantación de árbores na parte da Avenida de América que non os ten, entre a rúa Francisco Lanza e a gasolineira de O Xardín. Estas pequenas actuacións véñense sumar ás que levamos facendo no grupo Francisco Iglesias e no nese entorno desde hai unhas poucas semanas, e tamén van ser continuadas, a principios xa do ano que ven, con esta importante actuación da humanización da Avenida da Ría de Ribadeo, entre a gasolineira de O Xardín e a rotonda de Dompiñor".
Suárez Barcia manifestou que "son unha serie de obras, neste caso con fondos propios e un orzamento de 12.000 euros e un prazo dun mes aproximadamente, pero que van ser o prólogo destas outras que a inicios do ano que ven faremos en toda esta avenida da Ría de Ribadeo".
 "
O anterior vai acompañado cunha foto tomada dende a rúa que circunda o grupo Francisco Iglesias:
Quédame unha dúbida: a eliminación da fenda nos canapés (visible perfectamente nas referencias do ano pasado) supoñerá a eliminación da árbore? Porque, en caso contrario, a fenda voltará a medrar.
 A referencia que se fai a obras o próximo ano foi tratada no orzamento  presentado o pleno pasado, no que se falou dunha adicación de 600 000 € para obras en infrastruturas, incluíndo estas da Avda. de América, da que se pretende 'unha reforma integral' e incluír un paso de peóns cara ó Vilar, coa axuda da Deputación, e o arranxo da rúa San Roque, en dúas partes, unha dende a capela ata a rúa Vilalba e outra segunda ata a capela da Virxe do Camiño (e que xa mereceu unha nota do concello).
Deixo a continuación sucesivamente un plano de openstreetmap, unha foto aérea de sigpac mapa, un plano de Google e dúas fotos (canapé sur arriba e norte abaixo) de Google Street View, todos documentos collidos hoxe de internet:
















20171204

Iniciativas de desinteresado interese

Un xornal de amplia tirada e máis amplia subvención directa e indirecta en Galicia vai contratar ós presidentes galego e asturiano para debatir sobre infraestructuras, crise demográfica e modelo de Estado e financiamento.
É claro anunciando que quen paga será un bondadoso banco recentemente trasladado de Cataluña a Madrid, e no aviso deixa caer pinceladas sobre a biografía do presidente galego, dicindo que foi nomeado para o primeiro cargo político, mentres no caso do asturiano, de partido de nome máis obreiro, nomeouno Areces para conselleiro.
O grupo galego, que xa ten unha cabeceira nomeada 'de Asturias' mercada de xeito recente, levará o encontro á 'orilla galega do río Eo', distinguido xeito de chamar a Ribadeo na convocatoria de 'Encuentros en el Eo', así, en medio do río parecería, aínda que queda claro que é "a orilla gallega del Eo, el río que hermana a los dos territorios" o esceario ideal.
E é que esto é política pura, non o que viu facer un tal Errejón que en vez dar unha charla deu un mítin, segundo deu nova o mesmo xornal. Un debate entrambos presidentes, nas alturas, lonxe das interferencias do pobo, que pode aplaudir pero non deixa de ser un inconvinte cando participa.
O entusiasmo dialogante chega a suprimir a existencia desa antigualla que era a ría de Ribadeo, ou mesmo 'a ría', a secas, desaparecida na xeografía da convocatoria, aínda que non se saiba que polo momento o consello de nomes xeográficos teña recibido unha proposta en firme do xornal para a súa supresión definitiva, nin para que a Calvo Sotelo lle sexa retirado o seu hoxe anacrónico marquesado.
De es.wikipedia.org,CC BY-SA 4.0,por Bruñuelesco.

20171203

Animación, historia, oportunidades...

Animación, historia, oportunidades... entre outras cousas era o que hoxe podía sentirse no mercadiño da AECC na rúa Ramón González -na antiga Divafruit-, edición 2017 dun tradicional ribadense.
Deixo algunha foto (escaparate  e parte do interior) e un par de curiosidades que atopei alí.














20171202

Ribadeo, o pobo máis perxudicado pola falta de tren

De novo volve a ser noticia a liña Ferrol-Xixón. A liña de tren que atravesa a Mariña, que agora xestiona Renfe pero que segue a ser coñecida como FEVE leva unha boa tempada dando que falar. E nunca para ben. Desta, a nova é repe, pois que o xoves se suspenderan oito servizos por falta de maquinstas e averías no material non é moita novidade, senón algo que se repite un día máis. Quizáis con máis incidencia que outros, pero sen deixar de ser repetición.
E mentres, de toda a liña que non ten servizos de cercanías (é dicir, excluíndo as zonas veciñas a Oviedo, Xixón e Ferrol) o pobo máis perxudicado é Ribadeo.
Por?
Porque é Ribadeo o lugar de finalización e comezo dalgúns servizos, o punto de unión entre os tramos leste e oeste da liña, unha das estacións máis relevantes, onde quizáis se nota máis a competencia con outros servizos de transportes, o lugar que está tentando potenciar o uso de servizos publicos para acceso ás catedrais... e un dos lugares peor comunicados de toda a costa polo afastado da súa situación en relación ás capitais.
A perda do tren é mala en toda a liña, mais en Ribadeo, máis.
Feve no entorno de Ribadeo, de Openstreetmap

20171201

Dous artigos de Celia Castro

Imaxe dun dos artigos

Dúas novas publicacións de Celia Castro sobre obras de Dionisio Fierros,
Ese cabaleiro descoñecido, sobre un retrato de Dionisio Fierros, en Rudesindus 10/2017, pp. 275/285, e A infanta Dnª Antonia de Portugal pintada por Dionisio Fierros, en Croa 27/2017, pp. 146-159, que poño a disposición da xente interesada en Dionisio Fierros,do que se poden atopar abondas máis cousas no blog da man de Celia Castro. (se queres consultar o artigo a ela referido na Galipedia...)

1...
e 2.

Pleno. A versión do concello

Despois de 'un pleno pode ser divertido', sigo co tempa do pleno de novembro, mais esta volta presentando a visión do concello, a nota de prensa que se pode ver na web do concello. E poño de xeito independente a nota para contrastar cos outros comentarios que poda facer, tanto en 'un pleno pode ser divertido' como en futuras entradas.
"

TAMÉN SE RECLAMARÁ A FOMENTO O ARRANXO DA N-642

 Residencia para maiores
30/11/2017
No pleno celebrado onte no Concello de Ribadeo aprobouse o orzamento municipal de 2018 que ascende a preto de nove millóns e medio de euros. O alcalde, Fernando Suárez, móstrase moi orgulloso de ter xa o presuposto listo e cualifícao de equilibrado. As contas inclúen obras importantes como as que se acometerán na avenida Ría de Ribadeo e na rúa San Roque. Ademais por unanimidade aprobouse a creación dunha comisión que determine o modelo de xestión da nova residencia de maiores de Ribadeo.
O rexedor ribadense manifestou esta mañá que "foi importante e interesante o pleno ordinario que celebramos onte con moitísimos puntos da orde do día aprobados por unanimidade, e con asuntos moi importantes para o futuro máis inmediato de Ribadeo. Eu penso que o máis importante dunha Corporación é o orzamento municipal que neste ano temos o orgullo de poder dicir que aprobamos o orzamento do 2018 neste ano 2017, e que vai entrar en vigor seguramente a finais deste ano. É algo que a lei establece que sexa así, pero que a maioría de Concellos non o fan, e nosoutros en Ribadeo estamos moi orgullosos de facelo así".
Fernando Suárez dixo que "presentamos un orzamento entendemos que equilibrado nos ingresos, no senso de presupostar ingresos cos principios de prudencia sen botar as campás ao vo. Ao mesmo tempo co orgullo de poder dicir que non subimos os impostos nin as taxas coa excepción do IPC aplicado á piscina municipal, segundo ven no contrato de concesión, pero polo resto non subimos ningún tributo nin ningunha taxa municipal".
O alcalde declarou que "no apartado de gastos está o incremento na dotación para a prestación do servizo de axuda no fogar un ano máis, e tamén dunha serie de obras de infraestruturas importantes tanto para a vila como para as parroquias. Queremos seguir avanzando no saneamento municipal, no amaño de camiños e de pistas municipais, e tamén no ámbito da vila queremos dar conta desta gran obra que pretendemos levar adiante a principios do ano 2018, como é a mellora e a humanización da avenida da Ría de Ribadeo. Este acceso principal leva moitos anos configurado para turismos e vehículos, pero non como un lugar para que as persoas poidan camiñar con seguridade. Queremos humanizalo e queremos dar seguridade a que calquera persoa da vila que queira ir andando ata estes lugares de centros comerciais e de diferentes tendas e servizos que hai ao longo e ancho desta avenida poida facelo con seguridade". E seguiu a relatar:"tamén queremos aproveitar o inicio de ano para facer unha actuación moi importante na rúa San Roque. Hai moitísimos anos que non se lle toca e ten graves problemas de inundacións, desprendemento de plaquetas, etc… Queremos facer unha rúa axeitada ao que é, unha das rúas máis bonitas de Ribadeo e de Galicia, e queremos actuar para que haxa a posteriori movemento económico, poidan abrir máis tendas, máis negocios, máis bares, terrazas, etc… Queremos aprobar canto antes o orzamento municipal para poder actuar en todas estas necesidades que ten Ribadeo e a súa xente".
Fernando Suárez comentou: "tamén é de destacar a baixada dos xuros da débeda coas entidades financeiras polo tanto cada vez pagamos menos de xuro, e iso determina que poidamos ter máis diñeiro para efectuar inversións".
O rexedor salientou que "outro dos puntos importantes que se aprobou por unanimidade no pleno de onte, foi o relativo á creación dunha comisión especial para o estudo e o informe da forma de xestión da residencia para maiores de Ribadeo. Seguemos dando pasos na liña que todos, ou case todos, nos conxuramos hai varios anos para que Ribadeo tivera unha residencia. Agora rematadas as obras, o continente, estando a piques de ter resolto o contido, é dicir o equipamento, é o momento de dar este novo paso creando unha comisión que por lei ten que estar creada, para determinar dentro das fórmulas posibles, dentro da legalidade vixente actual, qué é o que pode facer o Concello para xestionar esta residencia. Mirar pola xestión directa ou indirecta, cales son os pros e os contras, e esta comisión xunto cos técnicos municipais e coa auditoría que se está realizando nestes días, teremos que determinar cal é o procedemento para trasladarllo á Xunta para que nos dea autorización de funcionamento. A Xunta, máis aló de se deu ou non deu diñeiro, que ata o de agora falta o primeiro céntimo que dera para a residencia de Ribadeo, si que é obrigado que nos dea luz verde. Igual que nola deu no seu momento para iniciar a construción aínda que non puxera un peso, tamén agora terá que darnos luz verde para a xestión, e por iso é necesario a creación desta comisión".
Estrada N-642
Sobre outros asuntos debatidos no pleno de onte Suárez Barcia explicou que "tamén por unanimidade o Concello acordou dirixirse ao Ministerio de Fomento para que dunha vez por todas amañe, dunha maneira digna e eficaz, o treito da N-642 entre Ribadeo e Porto. Está moi deteriorado, é moi perigoso, sobre todo para motociclistas e para ciclistas porque non hai arcén, está cheo de grixo, téñense producido ultimamente accidentes, e o día menos pensado vai pasar algo grave. Pedímoslle ao Ministerio de Fomento que dunha vez por todas nos trate a este treito de Ribadeo da N-642 como a estivo tratando de Porto cara a Lugo, a Meira e A Pontenova, que está en aglomerado, e en perfecto estado de revista, non así este treito en Ribadeo. Ao mesmo tempo dimos conta do que lle estamos pedindo á Deputación para este 2018, son peticións de arranxos en diversos viarios provinciais neste termo municipal. Os viarios da Deputación están nunha situación moi deteriorada desde hai moito tempo, especialmente aqueles das parroquias do interior, necesitan con urxencia unha actuación, que confiemos que se dea neste 2018. Así llo pedimos sinceramente, así lle describimos cales eran as necesidades e confiemos que en breve poidamos ter noticias positivas ao respecto".
O alcalde comentou que "tamén houbo unha serie de mocións, catro concretamente do grupo municipal do PSOE sobre a situación de Feve, sobre o medio rural galego, sobre o 25 de novembro e sobre a vaga de incendios que asolou Galicia que foron votadas polo noso grupo favorablemente. Ao mesmo tempo houbo unha moción do noso grupo municipal do BNG sobre o 25 de novembro, sobre a violencia de xénero e o maior esforzo que debe facer a Xunta de Galicia e o goberno estatal. Houbo algúns rogos e preguntas, algúns máis acertados e outros menos. Intentamos cumprir todos aqueles rogos que son posibles, e en canto ás preguntas intentamos responder todas na súa totalidade sen esperar ao seguinte pleno". 
"

20171130

Auga e Uralita

Ben, debería dicir auga e fibrocemento, pero o certo é que dicir fibrocemento, no seu momento, era como nomear a Uralita, e viceversa, do mesmo modo que se segue aínda hoxe a dicir 'Cello' á cinta adhesiva aínda que hai tempo que as principais marcas son outras.
A cousa ven porque esta tempada unha fuga de auga na parroquia de Santalla levouse durante dúas semanas cousa de 1 000 000 L cada día. A fuga, unha máis das que sofre a traída de fibrocemento de trinta quilómetros de hai máis de trinta anos, deu lugar a unha das preguntas do PSOE no pasado pleno, e tivo tamén a súa parte cando se trtou do orzamento para 2018. Por exemplo, repetiuse que se se amaña por partes a traída, romperá noutros lugares nos que agora non rompe, ou que a Xunta ingresa uns 400 000 €/ano pola auga subministrada a Ribadeo, e que xa podía invertír na reposición / renovación da traída dende Vilarbetote.
O caso é que mentras a seca segue en toda Galicia (aínda que menos en Ribadeo que noutros lugares, e aínda que a seca é relativa en Galicia en relación a outros lugares, ver esta información de hai cinto anos), cousa de 12 L de auga se perdían cada segundo. Facendo outras contas, perdíase un caudal equivalente á terceira parte do caudal de auga que consume Ribadeo nesta época do ano (uns 3 000 000 L diarios, contra uns 5 000 000 L diarios no verán), ou, en total, uns 15 000 000 L, facendo 1500 L de auga por ribadense ou unha piscina de 100 m de longo por 30 de largo e 5 de profundidade.
A uralita, con máis de trinta anos de antigüidade e efectos canceríxenos, non debera ser hoxe o vehículo para a auga de Ribadeo...

Un pleno pode ser divertido

Un máximo de 7 persoas estivemos onte vendo o desenvolvemento dos puntos na orde do día do pleno de onte no salón de sesións do concello de Ribadeo. 16 concelleiros dos 17 (faltou Ana, do equipo de goberno, e chegou Jorge, tamén do equipo de goberno, no punto 4º,) xunto con tres funcionarios (interventor, secretario e vicesecretario) máis que duplicaban ó público.
O pleno foi emitido en directo vía Facebook polo PSOE ata un certo punto no que deixou de facelo por problemas técnicos, e colgarao en youtube proximamente (darei conta delo)
Foi un pleno que durou de 20:30 a 22:45, e no que estaba interesado especialmente na constitución da comisión para informar do tipo de xestión da nova residencia de maiores e na pregunta, realizada polo PSOE, sobre o estado actual de licenzas e revisións dos apartamentos na Illa Pancha. E no que houbo momentos que deron para sorrir por diversas razóns, aínda que nisto dos sorrisos, moitas veces as causas vaian por barrios.
Como pleno longo que foi, hai abondo que dicir, aínda que concentrado en certos puntos. Vaia hoxe un resume pequeno, centrado sobre todo nas votacións.
O punto 10, a Proposta de constitución dunha Comisión Informativa Especial para estudo e informe do sistema de xestión da Residencia para persoas maiores de Ribadeo, saiu adiante por unanimidade. Estará constituída, por lei, por un presidente (o alcalde), catro membros do BNG, 2 do PP, 1 do PSOE, e 1 de C's. Participará o secretario e persoal técnico do concello, con voz pero sen voto. Remarcouse que está a rematarse o equipamento, e interviu o secretario para dicir que agora é o momento de redactar o informe que se pedía dende a Xunta (Consellería de Servicios Sociais) sobre xestión e financiaciamento, non antes. Un dos puntos sobre o que volver no futuro.
O punto 14, por lei, inclúe tamén mocións e rogos e preguntas. Nestas últimas, unha do PSOE foi a repetición en pleno do escrito de Por Nuestro Faro de 18 de outubro, aínda sen contestar. Aínda que noutro momento poda ampliar o comentario, cun 'espero que non se demore moito esta situación', o alcalde rematou a súa intervención despois de dicir varias veces de diversos xeitos que os técnicos están a avaliar a situación (do estado de cumprimento do pedido para concesión de licenza) sen aclarar se se concedeu ou non.
O dito, continuará.
Un momento do pleno de onte

20171129

Pleno hoxe: 14 puntos, cinco mocións... anuncio na web de transparencia

O pasado día 25 apareceu na nova web http://ribadeo.sedelectronica.gal (ten xusto un ano aínda que sexa descoñecida), sección transparencia. A convocatoria, para o día 29, hoxe, é a que segue:

Da convocatoria, despréndense ademáis a suba de varios servizos municipais, a certificación da elección do concello do camiño (anunciado xa na prensa) da videovixiancia mediante cámaras, un paso máis cara ó funcionamento da Residencia de maiores, coa creación dunha comisión (de políticos) para xerar un informe sobre a forma de xestión, unha solicitude de compatibilidade dun empregado municipal para exercer outro traballo e a petición de arranxo da N-642. A máis, mocións en relación á violencia de xénero (BNG e outra do PSOE), sobre a vaga de incendios (PSOE), transporte na Mariña (PSOE) e abandono do medio rural galego (PSOE).
A máis, a dación de contas e rogos e preguntas, que seguramente xerará máis dunha.
Do portal de transparecia e o seu funcionamento diferenciado e separado da web do concello, podemos falar outro día.

20171128

ESCUDO DE ARMAS DA CASA DE GARCÍA DE VILANDRIZ (A DEVESA). Francisco José Campos Dorado


Esta pedra armeira (foto 1, supra), re-debuxada para mellor vela, está labrada en mármore branco listado de baixa resistencia á abrasión, que non aguantou ben a intemperie e esvaeceu ós seus mobles e elementos ornamentais, ademais de haber sufrido golpes de diversas ferramentas cando se fixeron obras de remodelación e caleado da fachada da casa o largo dos séculos, o que desfigurou particularmente a labra da parte central.
Segundo podemos ver, este brasón, consta dun pequeno escudo español, cuxo ámbito está perfilado por unha bordura que toma, aproximadamente, a décima parte da súa latitude. Está timbrado cunha cruz cadrada, que bifurca o brazo vertical na parte baixa, facendo a figura dunha cruz de áncora, cuxos extremos sobre pasan ambos cantóns do xefe. O adorno exterior en ámbolos dous flancos é tan amplo, ao largo e ancho, como o propio escudo, e na parte alta presenta a ambos lados un adorno de plumas en cuxo centro resaltan unhas formas de “V” baleiras (rañuradas) concéntricas unhas a outras máis pequenas, que parecen querer representar o candelabro do Templo de Xerusalén, tal como aparece nunha fiestra románica abocinada da Capela da Virxe do Camiño (foto 2, infra), do que nos falaba en “Templarios na Vilavella” o noso tan recordado lingüista, historiador e veciño José Mª Rodríguez Díaz, en Xullo-2016.

En ámbolos dous flancos dos soportes, un bocel curvado (unha moldura convexa con perfil de media caña que se vai curvando para formar debuxos) encerra algo así, como tres plumas rectas punta abaixo, posible reminiscencia das alas de anxos (en adoración, como as do escudo actual da Deputación de Lugo) ou plumas da figura heráldica dun “grifo” ou animal fabuloso con medio corpo de aguia e medio corpo inferior de león, ou quizais queiran representar raios de luz ou lapas de lume que se desprenden como un resplandor, do propio campo do escudo. Na parte baixa o adorno forma dúas amplas “S” case simétricas, por oposición a un eixe central vertical, que rematan o brasón de forma sinxela, arte austero e harmónica composición.
Na parte alta da cartela está escrita unha lenda: “VIVA IHS MA...(símbolo de letras entrelazadas de SANTA MARIA, similares ás do escudo da capela do Pazo de Cedofeita, tamén en La Comarca del Eo, 5-Agosto-2017) R I...” (a parte final está ilexible debido a un pegón de cemento) o que quer dicir: “VIVA JESUCRISTO SANTA MARIA R I...”. Na parte inferior da cartela pódemos ler a data: “ANO DE 1755”. Estes símbolos “IHS”, en cuxo centro da asta da “H” hai unha pequena cruz, e MA tamén podemos velos na antiga casa de Cacabelos de Abaixo, que data do ano 1759, e que describimos no artigo “Escudo da Casa de Cristos” (tamén en La Comarca del Eo, 14-Xuño-2016). Non sabemos si tiveron relación os primixenios propietarios destas casas, pois carecemos de calquera documentación, de ámbalas dúas que nos puidera axudar a descifrar a analoxía. O dono da Casa de García, D. Antonio García Álvarez, a quen desde aquí lle dou as grazas pola súa atención, me explica que a súa casa, antigamente, era coñecida como a “Casa do Artilleiro”, pois quizás algún antepasado seu, serviu na Arma de Artillería, pero sen coñecer nin cando, nin onde, nin en que circunstancias, o que, parece non ter nada que ver con este brasón fincado na fachada da súa casa.
No campo do Escudo brasonado, preséntase en xefe unha cruz patada (de brazos ensanchados), perfilada e de catro brazos baleiros (rañurados) que a fan resaltar no contorno e no centro. Ao redor da cruz aparece un círculo gravado, que a circunscribe en parte, polo que o conxunto puidera ser a representación dunha Sagrada Forma dentro dunha custodia, ou peza de metal nobre, onde se expón o Santísimo Sacramento á pública veneración. A mala conservación en que se encontra o brasón, non permite interpretar a parte baixa do campo, pois está moi desgastada, practicamente desaparecida e indescifrable, aínda que en faixa central, aparecen como dúas letras, moi borrosas que semellan ser “M” e “O”, a ámbolos dous flancos do que debera ser un cáliz ou figura central, polo que dá a entender algunha relación coa provincia de Mondoñedo, pero esta interpretación pode ser moi discutible, pois non se distingue o copón ou o cáliz, sobre o que estaría a Sagrada Forma, como ocorre no Escudo de Armas da Cidade de Mondoñedo.
Porén, parece ter que ver coa custodia ou o cáliz do Escudo de Armas do Reino de Galiza, pois como se explica nun folletín informativo da Xunta sobre o “Fogar de Breogán”, Galicia, “Galice” en francés, ten similitude fonética (homofonía) coa voz “calice” ou cáliz, por isto aparece no armorial inglés de Segar’s Roll, do ano 1282, un Escudo de Armas de Galiza con forma triangular redondeada (clásica forma francesa que influíu no deseño heráldico inglés e algo no español) e no campo, tres copóns ben ordenados (dous en xefe e un en punta). No século XVI incorpóranselle seis cruces os flancos, en pau tres e tres. Mais tarde reinterprétanse as Armas do Reino de Galiza, como a exposición permanente do Santísimo Sacramento da catedral de Lugo, privilexio do século XVI, relacionado có Concilio de Trento (1545-1563), e o copón transfórmase en cáliz coa Hostia, e ás veces, en custodia barroca tal como aparece nos selos da obra “Armas y Triunfos, Hechos Heroicos de los Hijos de Galicia” do Padre Mestre da Orde de San Agostiño, Frei Felipe de la Gándara do ano 1653. Pero para que este brasón da Casa de García representara, na data en que foi gravado, unha copia do Escudo do Reino de Galiza, tería que ter nunha bordura, ou nunha cinta de divisa, a lenda: “HOC MYSTERIUM FIRMITER PROFITEMUR”, o que significa: “Cremos de firme neste misterio de fe”, que foi engadido polo padre F. Ojea no seu mapa de Galiza do ano 1612, moi anterior a este brasón do 1755, polo que pensamos que este brasón da Casa de García, é persoal de algún abade ou prior, ou dalgunha delegación ou oficina xurisdicional do bispado ou dunha orde relixiosa.
A casa, segundo me comenta un veciño, era dunha condesa, cuxo nome non sabemos, e logo pasou a ser propiedade dun abade chamado “Mauro” que dependía da Abadía de San Xulián de Samos. Este mosteiro medieval, fundado no século VI, por Martiño de Dumio, pasou a rexerse no século X, baixo a regra de San Bieito, e no século XII sumouse a reforma cluniacense. O mosteiro foi colexio de Teoloxía e Filosofía e era parada importante no Camiño de Santiago pois tiña hospedería, e posuía duascentas vilas e quiñentos lugares, o que nos dá a entender da súa gran relevancia. ¿Era esta Casa de García unha desas propiedades que servía de descanso ós peregrinos do Camiño de Santiago, ou era simplemente a casa dun abade, “Mauro”, encargado dalgunha encomenda?.
Pero quizais, polo que nos mostra o brasón, tamén puidera ser que fora propiedade dun xesuíta da Compañía de Xesús (Societas Iesu), orde relixiosa da Igrexa Católica, fundada o 15 de Agosto de 1534 por San Ignacio de Loyola, e cuxo selo distintivo consta das letras IHS (Iesus Hominum Salvator: Xesús Salvador do xénero Humano) surmontadas por unha cruz cravada na asta da “H”, e acompañadas por Tres Cravos que simbolizan a Paixón e Morte de Xesús de Nazaret, e o todo, rodeado dun sol de trinta e dous raios, alternando un recto e outro ondulado. Este disco solar, fai referencia á Resurrección e á Ascensión do Señor, así como, é unha alusión evidente ó dogma do Santísimo Sacramento da Liturxia Católica e, de forma particular, alude á Congregación Xesuítica (https://es.wikipedia.org/wiki/Compañía_de_Jesús#Símbolos). O remate dos brazos desta cruz potenzada con triángulos, como si fora feita con cravos, presenta a mesma forma que a cruz que se atopa no lintel da porta principal da Igrexa de San Roque de Vilandriz, moi preto desta Casa de García (Escudo de Armas da Capela da Virxe do Camiño –particularidades-, tamén en La Comarca del Eo 24-Xuño-2017).
Carecemos de calquera documentación expresa que nos puidera guiar, polo que trataremos de contextualizar a época do escudo, para albiscar algo máis da súa probable historia. Na documentación escrita medieval do século XIII, xa consta este asentamento de Vilandriz xunto có de Cinxe: “...as nosas herdades que nos auemos... en Cinge e Vilaldris...” (E.Cal Pardo, Estudios Mindonienses 9, 1993), pero o seu topónimo é moito máis antigo, pois refírese á “Vila de Andericus”, nome da casa de campo e do seu propietario xermánico, posiblemente un suevo do século V ou do VI, como ocorre co nome de Vilamariz (Vila de Malaricus), de Vilaframil (Vila de Fraamir), de Vilausende (Vila de Ausendus ou de Adosindus) (José María Rodríguez Díaz, “Estudio sobre Toponimia de Ribadeo”, 2007). Os suevos nesta parte da Gallaecia asentaron no século V e VI como señores de grandes propiedades, ás que, có paso do tempo, pasaron a ser as parroquias cristiáns, máis menos da extensión territorial de hoxe, e a maioría delas neste caso, pertencentes o Mosteiro de San Salvador de Lourenzá, con aforamentos en grandes fincas de señoríos e patronatos que no ano 1763, no reinado de Carlos III (rei 1759-1788) comezou a liberalización de bens do excedente agrario de propietarios eclesiásticos principalmente, para garantirlles ós campesiños a continuidade na posesión das terras que cultivaban e polas que pagaban un foro. A desamortización de Mendizabal de 1836 e a Lei Madoz ou Xeral de Desamortización de 1855, estableceu a redención dos foros, que aínda sendo favorable os campesiños, estes non puideron adquirir as propiedades por carecer de liquidez e, salvo raras excepcións, estiveron ausentes nas poxas polas terras, o que deu lugar, a que aquelas propiedades da igrexa, inmobilizadas, chamadas “terras de maos mortas”, foron a parar a maos de altos cargos, comerciantes burgueses, profesionais acomodados e fidalgos, normalmente alleos o mundo rural e aos que, os campesiños agro-gandeiros tiveron que seguir pagando rendas moi elevadas, respecto do rendemento produtivo que tiñan, o cal, foi un proceso escravizante para a xente do campo galego que seguía ancorada nun sistema laboral anticuado, e en Galiza iniciouse o éxodo masivo dos seus fillos (“Historia de Galicia”, David Pérez López, 2015, páx. 275; “Vilaselán, aproximación histórica”, José María Rodríguez Díaz, 2010, páx. 35; Larousse P45, pax. 3778). Quizais fora nos acontecementos destes tempos, cando a casa cambiou de propietarios, e motivou a perda da documentación histórica.
Por outro lado, non quero deixar no tinteiro os datos que fun encontrando, indagando na relación que podía haber entre o Mosteiro de Lourenzá e o Concello de Ribadeo, onde atopamos cousas curiosas na Real Chancillería de Valladolid, en variados documentos do século XIII e XIV, que nos falan desta relación. Vexamos tres exemplos:
1. Un documento en pergamiño de 246x445 mm (código ES.28079.AHN/3.1.3.3.64//CLERO SECULAR REGULAR, Car.1108,N.13) escrito en lingua galega, gótico cursiva de albalaes (letra que se utilizaba en documentos, cartas e cédulas reais nas que se concedía algunha mercé, ou se provía ou se facía constar algunha cousa). Título: “Fernán Pérez, abad del monasterio de San Salvador de Lourenzá, hace avenencia con el Concejo de Ribadeo sobre el puerto de Rinlo y las villas de Vilamariz, Vilabois y Vilandriz” (data: 26-Abril-1291), con outro documento inserto que di: “El monasterio de San Salvador de Vilanova de Lourenzá da poder a Fernán Pérez, abad del dicho monasterio, para hacer avenencia con el concejo de Ribadeo por razón de la venta que hizo Fernán Alfonso, juez del Rey, del puerto de Rinlo y de otras heredades” (data: 11-Abril-1291).
2. Documento en lingua galega, escritura gótico cursiva, con data 7-abril-1285: “El monasterio de San Salvador de Vilanova de Lourenzá hace avenencia con el Concejo de Ribadeo sobre la villa de Vilamariz”. "Feitas las cartas sete dias dabril, Era de mill e treçentos e viinte e tres anos".
3. Documento en lingua galega e latín, escritura gótico cursiva, con data 13-Outubro-1310. “Pedro Ponzo, adelantado mayor del rey en Galicia, resuelve el pleito entre el concejo y alcaldes de O Burgo de Ribadeo y el monasterio de San Salvador de Vilanova de Lourenzá sobre el caritel de la villa de Vilamariz. Así mesmo inserta, carta de procuración do dito concello a favor de Ares Martínez, xuíz, Martín Ares e Alfonso Eanes, dada o 30-Set-1310.
Este último documento, datado en Outubro do 1310, danos un dato histórico de Ribadeo que non sabíamos de certo: “...pleito entre el concejo y alcaldes de O Burgo de Ribadeo...”. Esta expresión de “O Burgo de Ribadeo”, segundo a Etimoloxía, “burgo”, é un termo que provén do xermánico “burg”: “fortaleza”, “castro”. Na Idade Media nomeábase así, un núcleo de poboación formado arredor dun castelo ou dunha cidade amurallada, e posteriormente, dise dunha aldea ou vila pequena, dependente doutra maior ou máis importante, que ficaba próxima ("Gran Dicionario Xerais da Lingua". 2000). Sabemos de certo que Ribadeo foi Sede Episcopal desde o ano 1182 co bispo Rabinato ata o 1218 co bispo Pelaio de Cebeira, polo que nesas datas era unha poboación autónoma e non dependía de ninguén, dentro do contexto do Conventus Lucensis do Reino de Galicia. Aínda sendo Ribadeo unha vila pequena comparada cos tempos actuais, ¿como podemos dicir que daquela era pequena, comparada “con quen” a cen quilómetros a redonda?. Polo tanto, e baixo esta perspectiva, a expresión “O Burgo de Ribadeo”, refírese a “unha poboación arredor dun castelo ou a poboación dunha vila amurallada”. Non sabemos de cando databa a Fortaleza de Ribadeo, nin de cando foron feitas as murallas, pero segundo isto que acabamos de dicir, é moi posible que se poidan datar no século XIII, quizais incluso no século XII, bastante anteriores a denominación do Condado de Ribadeo dado a Pierre de Villaines no ano 1369, e por seguro, anterior o Conde Rui López Dávalos que compra o condado a finais do século XIV, e a quen algúns textos lle atribúen a construción da Fortaleza, pois foi o único Conde que parece pasou algún tempo en Ribadeo, nos vinte cinco anos que estivo este Condado baixo o seu dominio.
Non tería nada de estraño que a poboación primixenia de Ribadeo, que se trasladara coas invasións vikingas para a Vilavella, mellor dito para Santiago de Vigo, segundo documento do ano 1151 (Templarios en a Vilavella, José Mª Rodríguez Díaz, La Comarca del Eo, Xullo 2016) cando foi retornando no século XI e XII para Cabanela e Porcillán, puideran amparar as súas vidas, construíndo unha muralla e edificar unha Fortaleza de defensa, de maior ou menor envergadura, que máis tarde se poido remodelar para servir de morada os Condes de Ribadeo ou os seus representantes.
Isto que acabamos de expresar aquí, está en desacordo co que di Francisco Lanza, na eminente e esencial obra do “Ribadeo Antiguo” (páx.133, 134) onde nos di, da incredulidade que lle producen as “Antigüedades de Rivadeo” e a “Miscelánea literaria” de Acevedo Rivero, a quen chama “un amartelado escritor”, pois di que as murallas foron construídas como medida de precaución contra a invasión dos hérulos ou piratas do Báltico, aló polos anos 458 e 459. Posiblemente Francisco Lanza, teña razón en non crer que as murallas nin a Fortaleza foran de tan cedo construción, pero non polo que nos di, de que no privilexio de Pierre de Villaines, concedido por Enrique II de Trastámara (Ibidem páx.135): “no se hace la más mínima referencia al castillo e fortaleza” (da vila de Ribadeo) “de que (si) habla el privilegio de Juan II” (cando se lle concede o Condado de Ribadeo a Rodrigo de Villandrando), “y como no es creíble que los escribanos de Enrique de Trastámara se olvidasen de citar las “defensas militares” de la tierra donada, hay que suponer lógicamente que estas fueron construídas en la época de los primeros condes...”.
Francisco Lanza, refírese estritamente ao que expresan os documentos escritos, pero o texto do privilexio de Enrique II, é bastante ambiguo e motiva dubidas tamén, por exemplo, en algo tan esencial, como son os límites ou demarcacións do territorio do Condado de Ribadeo pois a explicación é moi xeral e pouco ou nada particularizada (Ibidem, páx. 44): “damos vos la dicha villa de Ribadeu e la pobla de Nauia con todos sus términos e alfozes e pertenencias... con montes, e prados, e valles, e pastos, e deuesas, e rios, e agoas correntes e estantes...”. ¿Como é que non están expresados os lindes particulares dos cardinais, tal como: “Desde el río (Este ou de Levante) hasta el río (Oeste ou de Poñente), desde el monte (Sur ou de Mediodía) hasta la mar (Norte ou de Setentrión), acompañado todo por accidentes xeográficos pertinentes e marcacións de octantes, etc.? Un territorio por moi extenso que sexa, non deixa de ser como unha propiedade particular...
É moi posible que nun futuro próximo se atopen documentos máis concluíntes, pero de momento témonos que conformar cós que temos, e cúmprenos examinalos e remiralos dunha e doutra forma, polo que especular cós datos, pode levarnos a distintas conclusións, que dependerán dos criterios e da forma distinta de enfocar a discusión.
Non quero deixar sen dicir e lamentarme, de que non lle prestamos a atención debida a todas estas reliquias do pasado. Esta falta de sensibilidade cara ós restos históricos da Nosa Terra Galega: asentamentos arqueolóxicos como Louselas, castros, mámoas, castelos, pazos, igrexas, capelas, escudos heráldicos, brasóns, camiños reais, etc. está destruíndo anaco a anaco, a historia da nosa civilización céltica e medieval, tanto do patrimonio de Ribadeo, como do patrimonio da Mariña en tódolos lugares a onde miremos da nosa xeografía. É unha magoa. Pero non sirve de nada lamentarse de que as nosas autoridades locais ou nacionais de Galiza, non teñan máis sensibilidade e respecto polas nosas antigüidades, e non incrementen as axudas para estudar e conservar ó Patrimonio público e o privado de interese público, tamén temos que ser nós, os cidadáns, quen nos impliquemos persoalmente no asunto, e cando vexamos algo que nos chame a atención polo seu valor artístico ou patrimonial, non dubidemos en denunciar a súa presencia ou a súa destrución, pois todo tipo de Patrimonio posto en valor, prodiga riqueza pública e por tanto, ben estar social para todos. En fin, espero que estes trinta e sete artigos onde, de forma incompleta e moitas veces especulativa, describín corenta e sete Escudos de Armas do Concello de Ribadeo, serviran para dar a coñecer outros aspectos particulares da historia da nosa magnífica Nación Galega, tantas veces vilipendiada e desdeñada por “pobre” e emigrante.